İslam kültüründe, Hz. Peygamber’in (a.s.), kendisinden sonra ümmetinin 73 fırkaya ayrılacağını haber verdiğine dair genel bir inanç mevcuttur. Bu inancın nedeni, hadis edebiyatında konuyla ilgili oldukça fazla rivayetin bulunmasıdır. Rivayetlerin bu derece yayılması nedeniyle, hemen hemen her Müslüman’ın bu hadisin anlamından haberdar olduğu söylenebilir. Bu tür rivayetler, bir taraftan, tarih boyunca meydana gelmiş olan ayrılıkları meşrulaştırıcı bir misyon üstlenirken, diğer taraftan da Müslümanlar için olumsuz bir anlam taşımakta, birlik ve beraberliğe karşıt bir olgu olarak gözükmektedir. Anlaşılması, yorumlanması ve kendisinden hüküm çıkarılması itibariyle, İslam tefekkür geleneğinde oldukça önemli bir yeri olan “73 fırka” hadisinin, Hz. Peygamber’e aidiyetinin tespit edilmesi son derece önemlidir. Bu tür rivayetlere eserlerinde yer veren muhaddisler, kendi dönemlerinin koşulları içinde ve yine kendilerince bir rivayetin sıhhati için gerekli olan şartları göz önünde bulundurarak hadis hakkında tashih işlemi yapmışlardır. Bu durum, bizim rivayetlere farklı bir bakış açısıyla yaklaşmamıza ve metin tenkidi yapmamıza mani değildir. Yapacağımız inceleme, nakledilen rivayetlerin Hz. Peygamber’in misyonu ile ne derecede uyumlu olduğunu göstermeyi hedeflemektedir.

Makalemizde, önce konuyla ilgili rivayetleri vereceğiz daha sonra bu rivayetleri muhtevalarına (mesajlarına) göre sınıflandıracağız ve ayrı bir başlık altında ise, sınıflandırılan bu rivayetlerin metin tahlillerini yaparak kendi kanaatlerimizi belirtmeye çalışacağız.