ENGLISH Anasayfa  |  Editörden  |  Biz Kimiz?  |  Yayın İlkeleri  |  Sayılar  |  Abone  |  Linkler  |  Bize Yazın
MAKALELER:
Cağfer Karadaş: MEZHEP VE İSİM: MEZHEP-İSİM MÜNASEBETİ VE EHL-İ SÜNNET TOPLULUĞUNA VERİLEN İSİMLERE DAİR BİR DEĞERLENDİRME
Ahmet Keleş: 73 FIRKA HADİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Ejder Okumuş: “EHL-İ SÜNNET VE’L-CEMAAT”İN BİR MEŞRÛİYET ARACI OLARAK İCAT ve İSTİHDAMI
Mehmet Emin Maşalı: TEFSİRDE EHL-İ SÜNNET SAVUNMASI: İBNÜ’L-MÜNEYYİR ÖRNEĞİ
Mustafa Öztürk: KLASİK SÜNNÎ TEFSİR LİTERATÜRÜ ÜZERİNE GENEL BİR DEĞERLENDİRME
Adnan Demircan: ALİ B. EBÎ TÂLİB’İN SİYASÎ FAALİYETLERİ BAĞLAMINDA EHL-İ SÜNNETİN TARİH OKUMA BİÇİMİ ÜZERİNE
Ömer Menekşe: EHL-İ SÜNNET DÜŞÜNCESİNDE DEVLET ANLAYIŞI: MÂVERDÎ ÖRNEĞİ
İbrahim Coşkun: KELÂM KARŞITI EHL-İ SÜNNET’İN USÛLÜ’D-DİN YORUMU VE BU YORUMUN AÇMAZLARI
Galip Türcan: KELAM’IN MEŞRÛİYETİ SORUNU -EHL-İ SÜNNET KELAMI VE OLGUSAL GERÇEKLİK ARASINDAKİ İLİŞKİ-
Talip Türcan: SÜNNÎ VE MU’TEZİLÎ FIKIH USÛLÜNÜN TANIMLANMASINDA BİR KRİTER OLARAK ŞER’ÎLİK ALGISI VE İBÂHA ALANININ ŞER’ÎLİĞİ SORUNU 
BAĞLAMINDA BİR ÖRNEKLEME
Abdullah Kahraman: SÜNNÎ-ŞİÎ USÜL POLEMİĞİ (TÛSÎ ÖRNEĞİ)
Ramazan Altıntaş: MÂTÜRÎDÎ KELAM SİSTEMİNDE AKIL-NAKİL İLİŞKİSİ
Veysel Kaya: FAHRUDDİN RÂZÎ’NİN SÜNNÎ EŞ‘ARÎ KELÂMINA YÖNELTTİĞİ ELEŞTİRİLER
Huriye Martı: XVI. YÜZYIL OSMANLISINDA BİR EHL-İ SÜNNET MÜDAFİİ: BİRGİVÎ MEHMED EFENDİ
Kamil Güneş: HZ. ÖMER İLE HZ. ALİ ARASINDA OLUŞTURULAN MENFİ İLİŞKİNİN MÜSPETE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ ÜZERİNE
Adil Yavuz: EHL-İ SÜNNET'E GÖRE EHL-İ BEYT'İN KONUMU -SEKALEYN HADİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME-
Selami Şimşek: KEŞANLI ŞEYH SÜLEYMAN ZÂTÎ EFENDİ’NİN BAZI AKÂİD MES’ELELERİNE DÂİR DÜŞÜNCELERİ
Sıddık Korkmaz: SINIRLARI BELİRLENEMEYEN DİNÎ BİR OLUŞUM: EHL-İ SÜNNET VE’L-CEMAAT
Christopher Melchert Çeviri: Ali Hakan Çavuşoğlu: AHMED B. HANBEL’İN MUHALİFLERİ
 
ARAŞTIRMA NOTLARI:

Şükrü Özen: YETERİNCE TANINMAYAN BİR İMAM: MÂTÜRÎDÎ

 
NOSTALJİ:

Nûh bin Mustafa el-Konevî: RİSÂLE-İ NECÂTİ’L-MÜTEHAYYİRÎN

  araştırma notları


YETERİNCE TANINMAYAN BİR İMAM: MÂTÜRÎDÎ

Şükrü ÖZEN

Çağdaş çalışmalarda, Matürîdî’nin bibliyografik kaynaklarda zikredilmediği yaygın bir kanaat olarak paylaşılmaktadır. Bu tespit yayınlanmış ve çok mütedavil eserler itibariyle doğru bir tespit gibi gözükmektedir. Buradan hareketle, İslâm dünyasında ilmî faaliyetlerde bulunan kişilerin mezhebî, millî vs. kimliklerine bakılmaksızın biyografilerine yer verilen eserlerde ondan neredeyse hiç bahsedilmemesi, bilhassa Arapların yoğunluklu olduğu bölgelerde ve İslâm dünyasının batısında Mâtürîdî’nin tanınmaması veya ihmal edilmesi meselesi çağdaş bazı araştırmalarda spekülasyon konusu yapılmıştır. Biz burada Mâtürîdî’nin kendi memleketinde bile iki asra yakın ihmal edilmiş olduğunu hatırlatarak bu tartışmaların yeterli ilmî verilerden yoksun olduklarının altını çizmekle yetineceğiz.

Tespitlerimize göre Mâtürîdî’nin kelâmî görüşlerine ve onun hayatıyla ilgili bir kısım anekdotlara yer veren en eski kaynak, Mâtürîdî’nin öğrencisi Ebû’l-Hasan Ali b. Saîd er-Rüstüfeğnî’nin bir öğrencisine ait olup bu eser Semerkant Sünnî kelâm ekolüne mensup Ebû Seleme’nin Cümelü usûli’d-dîn[1] adlı eserine yazılan bir şerhtir. Müellifi tam tespit edilememekle birlikte yazar bir yerde biyografisinden söz ettiği babasının adını İbn (Ebû?) Zekeriyyâ Yahyâ b. İshâk şeklinde vermektedir.[2] Eserin müellifi İbn Yahyâ gerek kendi hocası Rüstüfeğnî’den ve gerekse Mâtürîdî ve Hakîm-i Semerkandî’den bir çok konuda görüş nakleder ve kitabının sonlarında Semerkant Sünnî kelâm ekolüne mensup şahıslar hakkında kısa bilgiler verir. Bu eserde Mâtürîdî “Zamanında ilimde, anlayışta, mezhepleri bilmede ve takva hassasiyetinde yegane idi” diye tavsif edilmektedir.[3]

Hanefî olmayan tarihî kaynaklarda ise Mâtürîdî’nin adı tesbit edebildiğimiz kadarıyla ilk olarak Şâfiî alimlerden Ebû Asım Muhammed b. Ahmed el-Herevî el-Abbâdî’nin (ö.458/1066) Ramazan 435’te (Nisan 1044) tamamladığı Kitâbü Tabakâti’l-fukahâi’ş-Şâfi‘iyye adlı eserinde geçmektedir.


[1] Bu eser, Ahmet Saim Kılavuz tarafından “Ebû Seleme es-Semerkandî ve Akâid Risâlesi” adıyla Türkçe tercümesi ile birlikte neşredilmiştir (İstanbul 1989).

[2] İbn Yahyâ, Şerhu Cümeli usûli’d-dîn, Süleymaniye Kütüphanesi, Şehid Ali Paşa, nr. 1648, vr. 161b.

[3] İbn Yahyâ, a.g.e, vr. 161b.