Marife Online - Araştırma Notları

ENGLISH

MAKALELER:

Ejder Okumuş: DİN-DEVLET İLİŞKİLERİNE MEŞRUİYET KAVRAMI ETRAFINDA BİR YAKLAŞIM

İsmail Hakkı Atçeken: TÂRIK B. ZİYÂD ENDÜLÜS’ÜN FETHİ ÖNCESİNDE GEMİLERİ YAKTI MI?

Dilâver Gürer: İBN ARABÎ’DE LÜGAT, ISTILAH VE BÂTIN ANLAMLARIYLA DİN KAVRAMI

Mehmet Azimli: HİLAFET KARŞITI BİR KİŞİ OLARAK ALİ ABDURRAZIK VE KİTABI “el-İSLÂM VE USÛLU’L-HUKM” ÜZERİNE BAZI MÜLAHAZALAR

Mustafa Koç: DİN PSİKOLOJİSİ AÇISINDAN PSİKANALİZ VE DİN BAĞLAMINDA S. FREUD’UN “TOTEM VE TABU” ADLI ESERİ ÜZERİNE BAZI TESPİTLER

Abdulcelil Candan: MEÂL VE TEFSİRLERDE GÖRÜLEN BAZI SÖZCÜK VE DEYİM HATALARI İLE BUNLARIN ÖNEMLİ NEDENLERI

Gıyasettin Arslan: TEFSİRDE DÜNYEVİLEŞME

Hidayet Işık: FAHREDDİN RAZİ’NİN “MÜNAZARA Fİ’R-REDDİ ALE’N-NASARA” ADLI ESERİ ÜZERİNDE BİR İNCELEME

el-Abd Halil Ebu İyd Çeviri: Mustafa Akman: İSLÂM HUKUKU'NA GÖRE KISIRLAŞTIRMAYLA VE GEÇİCİ YOLLARLA DOĞUM KONTROLÜ

ARAŞTIRMA NOTLARI:

Yusuf Acar: HADİS METİNLERİNİ ANLAMADA ÖZNELLİK SORUNU
-‘Sahabenin Sünnet Anlayışı’ Özelinde-

Ahmet Tahir Dayhan: İMAM BUHÂRÎ’NİN TANINMAYAN BAZI KİTAPLARI

NOSTALJİ:

Ord. Prof. Şemseddin Günaltay: İSLÂMDAN ÖNCE ARAPLAR ARASINDA KADININ DURUMU, ÂİLE VE TÜRLÜ NİKÂH ŞEKİLLERİ

araştırma notları

İMAM BUHÂRÎ’NİN TANINMAYAN BAZI KİTAPLARI

Ahmet Tahir DAYHAN

1995 Ağustos’unda tamamladığımız “Buhârî’ye Yöneltilen Bazı Tenkitler” isimli yüksek lisans tezimizin İmam Buhârî’nin müellefâtını konu eden kısmını yazarken, eserleri arasında bugün elde bulunmayan ya da yeri bilinmeyen bazı isimlerle karşılaşmış; bir kısmının yazma nüshalarının hâlâ mevcut olabileceği ihtimâli karşısında meraka kapılmış ve heyecanlanmıştık.

O günden beri; İmam Buhârî’nin, kaynaklarda[1] otuzaltı kadarının isminden bahsedilen[2] ve yarısından fazlasına hiç tesâdüf edilmemiş kitaplarından altısının, meçhul bir kütüphane rafında ve metruk bir durumda keşfedilmeyi beklediğini ümit etmekte; ilgilenebilecek kimseleri bilgilendirmek gerektiğini düşünmekteyiz.

Aşağıdaki yazıda, kayıp kitaplarla ilgili edinebildiğimiz ad ve adreslerden bahsedeceğiz.

Hind Alt-Kıtası’nın hadisçi ve tarihçi âlimi Ebu’l-Hüdâ Muhammed b. Abdi’s-Selâm el-Mübârekpûrî (v. 1342/1924)’nin,[3] “Sîretü’l-İmâmi’l-Buhârî” adıyla Urduca aslından Arapça’ya tercüme edilen 480 sahifelik eserinin, İmam Buhârî’ye ait yirmidört kitabın kısa açıklamalarla tanıtımına ayrılan bölümüne,[4] Delhi-Rahmâniyye Dâru’l-Hadîs’i müderrisi ve aynı zamanda müellifin oğlu Ubeydullah er-Rahmânî[5] tarafından ilave edilen önemli bir takım notlar dikkatimizi çekmiş idi. Rahmânî’nin, İmam Buhârî’nin altı eseriyle ilgili olarak babasının verdiği isimlere düştüğü dipnotlar ve bunlara dâir ulaşabildiğimiz bilgiler şöyle:

[1] marife’nin notu: Bu konuda bkz. Fihrisü Musannefâti’l-İmam Ebî Abdillah Muhammed b. İsmail el-Buhârî el-Menşûra fîmâ adâ’s-Sahih, Ryad, 1408

[2] Bu kitapların isim ve râvîleri için bkz. İbnü’n-Nedîm, Muhammed b. İshâk, el-Fihrist, Leipzig 1871, s. 230; Kâtip Çelebi, Keşfü’z-Zünûn, İstanbul 1943, II/1087; el-Askalânî, Ali b. Hacer, Hedyü’s-Sârî Mukaddimetü Fethi’l-Bârî, Kahire 1986, s. 516-517; el-Askalânî, Ta’lîku’t-Ta’lîk alâ Sahîhi’l-Buhârî, Beyrut 1985, V/435-437; Abdü’l-Hâlık, Abdü’l-Ğanî, el-İmâmü’l-Buhârî ve Sahîhuh, Cidde 1985, s. 149-154; el-A’zamî, Muhammed Mustafa, T. D. V. İslam Ansiklopedisi, Buhârî Maddesi, İstanbul 1992, VI/371; Sandıkçı, S. Kemal, Sahîh-i Buhârî Üzerine Yapılan Çalışmalar, Ankara 1991, s. 13-20.

[3] Bu isim, 1353/1935’de vefat eden Tirmizî şârihi Ebu’l-Ulâ Abdurrahmân b. Abdi’r-Rahîm el-Mübârekpûrî ile karıştırılmamalıdır. Ehl-i Hadis Ekolü’ne mensup bulunan iki âlim de aynı hocaya; Hindistan’ın meşhur muhaddisi Miyân Sâhib Seyyid Nezîr Hüseyn ed-Dehlevî (v. 1902)’ye talebelik etmişlerdir.

[4] el-Mübârekpûrî, el-Allâme eş-Şeyh Abdü’s-Selâm, Sîretü’l-İmâmi’l-Buhârî, (neşr. İdâretü’l-Bühûsi’l-İslâmiyyeti ve’d-Da’veti ve’l-İftâ bi’l-Câmiati’s-Selefiyye, Benaras/Hindistan), Bombay 1987, II. Baskı, s. 146-157.

[5] Bu zat, eseri neşreden el-Câmiatü’s-Selefiyye adlı kurumun (1963) kurucusudur.