HIRİSTİYANLIĞIN MİMARI PAVLUS’UN KADINLARIN ÖRTÜNMESİYLE İLGİLİ SÖZLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Hakkı Ş. YASDIMAN

Hıristiyanlık denilince İsa’dan sonra ilk akla gelen isimlerden birisi, belki de en önemlisi Pavlus’tur. Bu durum, onun hem fikirlerinin hem de yaşam tarzının Hıristiyan dininin inanç ve öğretilerinin şekillenmesinde oynadığı rolden kaynaklanmaktadır.

Hıristiyan dünyasının Pavlus’a gösterdiği bu teveccühün arkasında hiç şüphesiz, onun kendisi hakkında ileri sürdüğü bir takım iddiaların da payı bulunmaktadır. Bu bağlamda o, örneğin Hıristiyanlık içerisindeki yerini vurgulamak ve misyonunu göstermek bakımından, daha annesinin karnında iken Tanrı tarafından seçilip, görevlendirildiğini ileri sürmüştür.[1]” Yine: “… size teslim ettiğimi ben Rab’den aldım.[2]”; “… Baba Allah vasıtası ile resul olan Pavlus…[3]”’ gibi sözlerinde hep yaptığı görevin bir ilâhî boyutu olduğuna dikkatleri çekmeye çalışmıştır.[4]

İşte buna benzer iddialarla, yaptığı icraatlarla Hıristiyanlıkta tarihsel öneme ve müstesna bir yere sahip olan Pavlus’un hayatının önemli bir kısmının, inandığı dini yayabilmek düşüncesiyle çıktığı seyahatlerde geçtiği görülmektedir. Biz bu araştırmada onun, yine böyle bir gaye ile gittiği ve bir müddet kaldığı, Eski Yunan şehri Korint’teki cemaatine yazdığı ilk mektubunun bir bölümünü ele alacak ve burada dile getirdiği görüşlerini analiz edeceğiz.

Pavlus, M. S. 55 yıllarında iken Efes’te “I. Korintoslulara” başlığı ile bir mektup kaleme almıştır. Bu mektubun 11. babının 3-16 cümlelerinde kadınlar üzerinde durmuş ve bu arada da başörtüsünden bahsetmiştir. Pavlus’un mektubunun bu bölümündeki görüşlerden de güç alan bir kısım Hıristiyan din adamı kadınlara karşı yüzyıllarca sürecek “olumsuz” bir tavrın içine girmişlerdir.[5] Yine, bazı Hıristiyan din bilginleri de bu mektuptaki başörtüsünün zikredildiği cümleleri kadınların tesettüre bürünmeleri yönünde bir gerekçe olarak kullanmışlardır. Diğer taraftan, aynı cümleler, son bir kaç asırdır, Hıristiyanlıkta baş örtüsünün bulunmadığına dair en önemli delillerden birisi olarak gösterilmiş ve gösterilmeye de devam etmektedir.

Biz araştırmamızda bu tartışmalar üzerinde durmayacağız. Çünkü bu makalenin hazırlanmasındaki asıl amaç, Pavlus’un Korintlilere yazdığı birinci mektubunun 11. babındaki kadınlar hakkında ve özellikle de “başörtüsü” konusunda söylediklerinin arka planına gitmek, yani onun fikirleri üzerindeki diğer kültürlerin izlerini göstermektir. Dolayısıyla, bu araştırmada esas olarak bu mektubun 11:3-16 cümleleri üzerinde yoğunlaşılacak ve bu bağlamda da Pavlus’un görüşlerinin yetiştiği, yaşadığı çevrelerdeki örf ve adetlerle olan benzerliği ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Pavlus’un hayatı ile ilgili yaptığımız araştırmalar onun hayatının öncelikle Yunan, Roma, Yahudi kültür üçgeninde geçtiğini ortaya koymaktadır.[6] Pavlus, bir Yunan-Roma şehri olan Tarsus’ta doğmuş, çocukluğunu bu çevrede ve bu kültürler içinde yaşamıştır.[7] Bir Roma vatandaşı olmanın avantajını kullanmış, zor zamanlarında da hep bu kimliğini öne çıkarmıştır.[8] Diğer taraftan o, Yahudi bir aileden dünyaya gelmiş, Yahudi eğitimi almış ve aslında hayatının daha sonraki dönemlerinde bu yönüyle de hep iftihar etmiştir. Hatta, din değiştirdikten sonra da zaman zaman Yahudi hukukuna göre hareket etmiş ve bunu söylemekten de çekinmemiştir.[9]

Yine Pavlus’un hayatındaki dikkati çeken önemli hususlardan birisi de onun fazlasıyla seyahat etmiş olmasıdır. Bu seyahatleri dolayısıyla, gerek çocukluk yıllarında ve gerekse gençlik yıllarında Anadolu, Suriye, Ürdün ve Filistin onun yaşamında önemli tesirler meydana getirmiştir. Daha sonraları ise, Makedonya, Yunanistan, Ege adaları ve Roma Pavlus’un yaşamak durumunda kaldığı coğrafyalar olmuştur.[10] Kısacası, Pavlus bütün bu yörelerdeki kültürleri yakından tanıma imkanını elde etmiştir.

Pavlus’un bu hareketli yaşam tarzının ve diğer kültürlerle yıllarca içiçe yaşamasının onun ileride ortaya koyacağı inanç ve öğretisinin şekillenmesinde oldukça etkili olduğu anlaşılmaktadır.

Biz, bu çerçevede, şimdi Pavlus’un bütün bu dolaştığı ve kaldığı bölgelerdeki “tesettür” gelenekleri ile onun eski dini Yahudilikteki örtünme adetlerine ana hatlarıyla bir göz atmak istiyoruz.