KUR’ÂN’DAKİ TÜRKÇE KELİMELER

Ahmet BEDİR

Kur’an’da Türkçe kelimelerin mevcut olduğuna dair düşünceler önceleri mevcuttu ve Tanzimat’tan sonra bu konuda daha açık fikirler ortaya konmaya başladı. Cumhuriyet’in ilanından sonra konu hakkında birkaç makale yazıldı. Bunlar bir yandan aşırı-Türkçeciler tarafından ileri sürülürken, bunlara karşıt olanlar tarafından da onların fikirlerine  karşı makaleler kaleme alınıyordu.[1] Antropolojide saflık kabul edilmediği gibi dilbilimde de arı-dil kabul edilmez. Bütün ırkların kanları az çok birbirine karıştığı gibi, bütün dillerin kelimeleri de az çok birbirine geçmiştir. Türkçe’miz, oryantalistlerin taksimine göre, Dünya dilleri arasında Ural-Altay dilleri grubuna bağlıdır. Bu dillerin Altay kolundan doğup oluşmuştur. Biz münakaşalara girmeden konuya geçmek istiyoruz.

Kur’andaki Türkçe Kelimeler

Yeryüzünde konuşulan iki bin küsur dil ve lehçe içinde başka bir dilden hiçbir kelime almamış hiç bir dil ve yahut lehçe yoktur. Avrupa kültür dairesinde dilbiliminin teşekkülünden asırlarca önce İslam alimleri Kur’ân dili bakımından bu vaziyeti tetkik ve tespit etmişler ve çok mühim neticelere varmışlardır. Buna göre:

1. Bütün dillerde olduğu gibi Arap  dilinde de bir takım yabancı kelimeler vardır. Bunların kimisi Arap fonetiğinin tesiriyle Arapçalaşmış, kimisi de menşeindeki asliyetini olduğu gibi koruyarak hiç bozulmadan kalmıştır. Bunların birinci kısmına muarreb , diğerine ise dahîl  denir;

2. Arap diline başka dillerden geçip fonetik ve semantik bakımından Arapçalaşan veyahut asliyetlerini olduğu gibi muhafaza eden bu muarreb ve dahîl kelimelerden Kur’ân’a girmiş olanlar vardır;  

3. Kur’ân’daki muarreb ve dahîl kelimeler Şark ve Garp dillerine mensuptur.

Takiyuddin Ali b. Abdilkâfi es-Subkî  (765/1363) Kur’ân’daki  muarreb kelimeleri 27 olarak tespit etmiş, İbn Hacer ise 24 kelime daha ilave ederek yekûnu 51’e çıkarmış ve nihayet Suyûtî  altmış küsur kelime daha ilave edip 110 küsur kadar bir sayıya ulaştırmıştır. Müsteşrik Arthur Jeffery  ise bu sayıyı, (kötü maksatla da olsa) daha da artırmış ve söz konusu çalışma “The Foreign Vocabulary of The Quran [Kur’an’daki Yabancı Kelimeler]” adıyla büyük bir kitap haline gelmiştir.

Bu arada Abdülmelik b. Mansur es-Seâlibî  (430/1038), Fikhu’l-luğa adlı eserinde[2], Zemahşerî  (538/1143) Mukaddimetü’l-edeb ’inde[3], Ebu Hayyan  (754/1345) Kitabü’l-idrâk li lisani’l-etrâk ’ında[4], Asım Efendi (1755-1819)  el-Okyânûsü’l-Basît fî Tercemeti’l-Kamûsi’l-Muhît , ismiyle Türkçe’ye tercüme ettiği eserinde ve daha birçok lügat imamlarının muhtelif çalışmalarında Arap  diline girmiş yabancı kelimelerin “yabancılığını” tayin için kelime vezinleriyle fonetik kanunlarına müstenit bir takım kaidelerden bahsedilir.

Kur’ân’da “yabancı kelime” bulunduğu konusunda alimler ihtilaf etmişlerdir. İmam Şafiî (204/819) , İbn Cerir et-Taberî  (310/922), Fahruddin er-Razî  (606/1209) ve sair alimler Kur’ân’ın Kur’ân’en  ‘arabiyyen tabirine istinaden onda hiç bir ecnebi kelime bulunamayacağını savunmuşlardır. Taberî’ye göre, Kur’ân’da mevcut olduğu ileri sürülen yabancı kelimeler lafız ve mâna itibariyle, Arapça ile uyuşmuş, Kur’ân’ın nüzulünden önce Arapçalaştırılmış kelimeler olup sayıları da çok azdır ve Kur’ân Arap diliyle nazil olduğu gerçeğini zayıflatacak şeyler değildir.