Araştırma Makalesi

İmamiyye Şiasında İsmet İnancı -İlk Tezahürleri, Teşekkülü ve İtikadîleşmesi-

The Belief of Infallibility in the Shi’ite Imamiyyah –Its First Appearings, Formation and to Become a Basis of Belief-

Öz

Birinci kısımda, ismet düşüncesinin tarihi arka planı ve Müslümanlar arasındaki ilk tezahürleri ele alınmıştır. Burada ilk olarak, ismet inancının oluşumuna etki eden sosyo-kültürel ve dinsel faktörler incelenmiştir. Ardından Müslümanlar arasındaki ilk ismet iddiaları gündeme getirilmiştir. Üçüncü kısım ise, ismet fikrinin İmâmiyye Şiasıyla birlikte tam bir inanç esası haline gelmesine ayrılmıştır. Son olarak da, bu düşüncenin İmâmiyye Şiası üzerindeki etkisi hakkında birtakım değerlendirmeler yapılmıştır.
In the first part, historical backgraund of infallibility thought and its first appearings among the Muslims were taken up. Here, socio-cultural and religional factors affecting the formation of infallibility belief were investigated. And then, the first infallibility allegations among Muslims were put on the agenda. Third part is allocated to infallibility idea’s transformation to a complete faith together with Imamite Shi’ites. Finally, some evaluations were made on the effect of this thought on the Imamite Shi’ites.

Anahtar Kelimeler

İsmet, İmamiyye, Şiî, İmamî, Mezhep.
Infallibility, Imamiyyah, Shi’ite, Imamite, Sect

Kaynakça

  • Abdulbaki, M. Fuat, el-Mu’cemu’l-müfehres li elfazi’l-Kur’ani’l-Kerîm, Kahire 1995.
  • Ahmed el-Kâtib, Şiada Siyasal Düşüncenin Gelişimi, çev. Mehmet Yolcu, Ankara 2005.
  • Akhtar, Syed Waheed, Early Shi’ite Imamiyyah Thinkers, New Delhi 1988.
  • Arjomand, Said Amir, The Shadow of God and the Hidden Imam, London 1984.
  • Atalan, Mehmet, Şiîliğin Farklışma Sürecinde Ca’fer es-Sâdık’ın Yeri, Ankara 2005.
  • Aydınlı, Osman, İslam Düşüncesinde Aklîleşme Süreci “Mutezilenin Oluşumu ve Ebu’l-Huzeyl Allaf”, Ankara 2001.
  • Bağdadî (429/1038), Ebu Mansur Abdulkahir el-Bağdadî, Mezhepler Arasındaki Farklar, çev. Ethem Ruhi Fığlalı, Ankara 1991.
  • Bağdadî (429/1038), Ebu Mansur Abdulkahir el-Bağdadî, Usulu’d-dîn, İstanbul 1346/1928.
  • Bakhsh, Khuda, Politics In Islam, Sh. Muhammad Ashraf, Lahore 1954.
  • Bayhom-Daou, Tamima, “The imam’s knowledge and the Quran according to al-Fadl b. Shâdhân al-Nîsâbûrî (d. 260 A.H./874 A.D.)”, BSOAS 64, 2 (2001), 188-207, United Kingdom.
  • Buckley, R. P., “The Early Shiite Ghulah” Journal of Semitic Studies, Oxford University Press, Autumn 2: XLII (1997).
  • Bulut, H. İbrahim, Şeyh Müfîd ve Şia’da Usûlî Farklılaşma Süreci, İzmir 2005.
  • Bulut, Mehmet, Ehl-i Sünnet ve Şia’da İsmet İnancı, İstanbul 1991.
  • Büyükkara, M. Ali, “İmamiyye Şia’sının Hadis Usulünde “Mezhebi Bozuk” Raviler (II)”, İslâmî Araştırmalar, c. 17, sayı. 4, 2004.
  • Büyükkara, M. Ali, The Imamî-Shi’î Movement in the Time of Musa al-Kâzım and Ali al-Rida, Basılmamış Doktora Tezi, The University of Edinburgh.
  • Coşkun, İbrahim. “İmâmiyye Şîa’sında Ehl-i Beyt Sevgisinin Ezoterik (Bâtınî) İnançlara Dönüşümü”. Marife 4/3 (2004): 123-143. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343505.
  • Dabaşi, Hamid, İslâm’da Otorite, çev. Süleyman E. Gündüz, İstanbul 1995.
  • Dehlevi, Şah Veliyyullah, Hüccetullahi’l baliğa, çev. Mehmet Erdoğan, İstanbul 1994.
  • Demirci, Mehmet, “Hakikat-ı Muhammediyye”, DİA, c. 15 (1997).
  • Eş’arî (324/935), Ebu’l-Hasan el-Eş’arî, Makalâtü’l-İslamiyyîn ve ihtilafu’l-musallîn, thk. M. Muhyiddin Abdülhamid, Beyrut 1990.
  • Fazlur Rahman, İslam, çev. Mehmet Dağ, Mehmet Aydın, Selçuk Yayınları, ts.
  • Feyyaz, Abdullah, Tarihu’l-İmâmiyye ve eslafihim mine’ş-Şîa, nşr. Muhammed Bakır es-Sadr, Beyrut 1975.
  • Fığlalı, E. Ruhi, Çağımızda İtikadi İslam Mezhepleri, İzmir 2004.
  • Goldziher, Ignaz, el-Akide ve’ş-şeria fi’l-İslam, Çev. Muhammed Yusuf, Abdulaziz ve Abdulhakk, Kahire 1936.
  • Güler, Zülfi, “Yunus Emre’nin Nur-i Muhammedî Anlatımının Türk Yaratılış Destanlarıyla Benzerliği” Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 16:2 (2006).
  • Hakyemez, Cemil, Gaybet İnancı ve Şiîlik'teki Yeri, Basılmamış Doktora Tezi, AÜSBE, Ankara 2006.
  • Halm, Heinz, Shiism, Edinburg 1991.
  • Hanefiyye (100/718), Hasan b. Muhammed b. el-Hanefiyye, Kitabü’l-ircâ, çev. Sönmez Kutlu, “İlk Mürciî Metinler ve Kitabü’l-İrcâ”, AÜİFD, c. XXXVII, Ankara 1998.
  • Hayyât (300/912), Ebu’l-Hüseyin el-Hayyât, Kitabu’l-intisar ve’r-red ale’r-Ravendiyi’l-Mulhid, thk. Alber Nasri Nader, Beyrut 1957.
  • Hillî (726/1325), İbn Mutahhar, Minhacü’l-kerame fî marifeti’l-imame, thk. M. Reşad Salim, Kahire 1962.
  • Hodgson, M.G.S., İslâm’ın Serüveni, İstanbul 1993.
  • İbn Abd Rabbîh (328/939), Kitabu ikdu’l-ferîd, 7 cilt, şrh. İbrahim el-Ebyarî, Daru’l-Kütübi’l-Arabiyye, Beyrut, ts.
  • İbn Bâbaveyh el-Kummî (Şeyh Sadûk) (381/991), Ebu Ca’fer Muhammed b. Ali, İlelü’ş-şerai’, İntişarâtü Mektebetü’d-Daverî, Kum, ts.
  • İbn Bâbaveyh el-Kummî (Şeyh Sadûk) (381/991), Ebu Ca’fer Muhammed b. Ali, Men lâ yahdaruhu’l-fakîh, nşr. İntişarat-i Camia-i Muderrisîn, Kum 1413.
  • İbn Bâbaveyh el-Kummî (Şeyh Sadûk) (381/991), Ebu Ca’fer Muhammed b. Ali, Uyuni ahbari’r-Rıza, Tahran 1318.
  • İbn Bâbaveyh el-Kummî (Şeyh Sadûk) (381/991), Ebu Ca’fer Muhammed b. Ali, Kemalü’d-dîn ve tamamü’n-ni’me, Dâru’l-Kutubi’l-İslâmiyye, Kum 1395/1975.
  • İbn Bâbaveyh el-Kummî (Şeyh Sadûk) (381/991), Ebu Ca’fer Muhammed b. Ali, Şiî İmâmiyye’nin İnanç Esasları (Risaletu’l-i’tikadati’l-İmamiyye), çev. E. Ruhi Fığlalı, Ankara 1978.
  • İbn Ebi’l-Hadîd (655/1257), İzzuddin Ebu Hamid Abdulhamid b. Hibetillâh el-Medâinî, Şerhu nehci’l-belağa, 20 cilt, thk. Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim, 1386/1966.
  • İbn Manzur (711/1311), Ebû’l-Fazl Cemâluddîn Muhammed b. Mükerrem el-Ensârî, Lisanü’l-Arab, 15 cilt, Beyrut 1990.
  • İlhan, Avni, “İmamet Nazariyesinde Seçim ve Nass Münakaşası”, DEÜİFD, I, 1983.
  • Kadî Abdulcebbar (415/1020), Şerhu’l-usûli’l-hamse, thk. Abdulkerim Osman, Kahire 1384.
  • Kadî Abdulcebbar (415/1020), el-Muğni fî ebvabi’t-tevhîd, 20 cilt, thk. Abdulhalim Muhammed, Süleyman ed-Dünya, ed-Daru’l-Mısriyye, ts.
  • Keşşî (340/951 veya 368/978), Ebu Amr Muhammed, İhtiyaru marifeti’r-ricâl, İntişarât-i Danişgâh, Meşhed 1348.
  • Kohlberg, Etan, “Imam and Community in the Pre-Ghayba Period”, Belief and Law in Imami Shı’ism, 1991.
  • Korkmaz, Sıddık, Tarihin Tahrifi -İbn Sebe Meselesi-, Ankara 2005.
  • Kuleynî (329/941), Ebu Ca’fer Muhammed b. Ya’kub, el-Kâfî, 4 cilt, şrh. Seyyid Cevad Mustafa, Tahran ts.
  • Kummî/Nevbahtî, Şiî Fırkalar (Kitabu’l-makâlât ve’l-fırak ve Fıraku’ş-Şia), çev.: Komisyon, Ankara 2004.
  • Kutlu, Sönmez, “İslam Düşüncesinde Tarihsel Din Söylemleri Olgusu”, İslâmiyât, c. 4, sayı. 4, Ekim-Aralık 2001.
  • Lambton, Ann K., “Political Theory and Practice”, Expectation of Millenium, Shi’ism in History, State University of New York Press, 1989.
  • Madelung, Wilferd, “Imamate”, Encyclopedia of Religion, US, Mac Millan Publishing, 1987.
  • Madelung, Wilferd, “Oniki İmam Şiasında, İmamın Gaybeti Zamanında Otorite” İslâm’da Siyaset Düşüncesi, Der. ve çev. Kasım Güleçyüz, İstanbul 1995.
  • Malatî (377/987), Ebu’l-Hüseyin, Kitabu’t-tenbîh ve’r-red alâ ehli’l-ehva ve’l-bid’a, thk. Muhammed Zahid b. el-Hasan el-Kevseri, Kahire 1413/1993.
  • Mes’ûdî (346/957-958), Ebu’l-Hasan Ali b. Hüseyin, Murucu’z-zeheb ve meadinu’l-cevher, 4 cilt, thk. M. Muhiddin Abdülhamid, Beyrut 1408/1988.
  • Mohamed, Aisah, “A Critigue of The Shia’s Doctrine of the Infallibity (Ma’sum) of The Imamete”, çev. Ömer Aydın, İÜİFD, sayı: 8, 2003.
  • Momen, Moojan, An Indroduction to Shi’i Islam, Yale U.P. 1985.
  • Muzaffer, Muhammed Rıza, Şia İnançları, çev. Abdulbaki Gölpınarlı, İstanbul 1978.
  • Nasîruddin et-Tûsî (672-1274), Muhammed b. Muhammed b. el-Hasan, “İmamet Risalesi” çev. Hasan Onat, AÜİFD., c. XXXV.
  • Nu’manî (360/971), İbn Ebi Zeyneb Muhammed b. İbrahim, Kitabu’l-gaybe, thk. Ali Ekber el-Ğifari, Tahran 1397.
  • Nureddin es-Sabunî (580/1184), el-Bidâye fî usuli’d-dîn, çev. Bekir Topaloğlu, Ankara 1998.
  • Nureddin es-Sabunî (580/1184), Mâturidiyye Akaidi, Terc. Bekir Topaloğlu, Ankara 1979.
  • Okumuş, Mesut. “Şiî ve Sünnî Müfessirlerin Ehl-i Beyt’le İlgili Bazı Ayetlere Yaklaşımları Üzerine”. Marife 4/3 (2004): 203-224. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343523.
  • Onat, Hasan, “Yirminci Asırda Şiîlik ve İran İslam Devrimi”, Milletler Arası Tarihte ve Günümüzde Şiîlik Sempozyumu, İstanbul 1993.
  • Onat, Hasan, Shi’ism in the Twentieth Century and The Islamic Revolution of Iran, Ankara 1996.
  • Onat, Hasan, “Şiî İmamet Nazariyesi”, AÜİFD, sayı. XXXII.
  • Öz, Mustafa, “Gâliyye”, DİA.
  • Öz, Mustafa, “İmamiye”, DİA.
  • Ragıp el-Isfahânî (502/1108), Hüseyin b. Muhammed, el-Müfredât fi garibi’l-Kur’an, nşr. Kahraman Yayınları, İstanbul 1986.
  • Razî (606/1210), Fahreddin, İsmetü’l-enbiyâ, nşr. Mektebetü’l-İslamiyye.
  • Ressî (246/860), Kasım b. İbrahim b. İsmail, er-Red ale’r-Rafıza, thk. İmam Hanefî Abdullah, Dâru’l-Afâku’l-Arabiyye, Kahire 1420/2000.
  • Sa‘duddîn Taftazanî (792/1389), Şerhu’l-makâsıd, 5 cilt, thk. Abdurrahmân Umayra, Âlemu’l-Kütûb, Beyrut, 1989.
  • Sachedina, Abdulaziz Abdulhussein, Islamic Messianism: The Idea of Mahdi in Twelver Shí'ism, Albany: State University of New York, 1981.
  • Seffar el-Kummî (290/902), Ebu Ca’fer Muhammed b. el-Hasan b. Ferrûh, Besairu’d-derecâti’l-kübra, tsh. Mirza Muhsin, Tahran 1374.
  • Söylemez, Mahfuz, Bedevîlikten Hadârîliğe Kûfe, Ankara 2001.
  • Şehristanî (548/1153), Ebû’l-Feth Muhammed b. Abdulkerim, el-Milel ve’n-nihâl, çev. Mustafa Öz, İstanbul 2005.
  • Şerafedddin Gölcük-Süleyman Toprak, Kelâm, Konya, 1996.
  • Şerif el-Murtaza (436/1044), Ebu’l-Kasım Ali b. el-Hüseyin el-Musevi (436/1044), el-Emali, Kahire 1954.
  • Şerif el-Murtaza (436/1044), Ebu’l-Kasım Ali b. el-Hüseyin el-Musevi (436/1044), el-Mukni’ fi’l-gaybe, thk. Muhammed Ali el-Hekim, Kum 1416/1995.
  • Şerif el-Murtaza (436/1044), Ebu’l-Kasım Ali b. el-Hüseyin el-Musevi (436/1044), eş-Şafi fî’l-imame, Tahran 1410.
  • Şerif el-Murtaza (436/1044), Ebu’l-Kasım Ali b. el-Hüseyin el-Musevi (436/1044), Tenzîhu’l-enbiya, nşr. İntişarât Şerîf Razî, Kum, ts.
  • Şeybi, M. Kamil, es-Sıla beyne’t-tasavvuf ve’t-teşeyyu’, Bağdat 1964.
  • Şeyh Müfîd (412/1022), Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. En-Numanî el-Ukberî el-Bağdadî, Şerhu akaidi’s-Sadûk ev tashîhu’l-i’tikâd, Tebriz 1371.
  • Şeyh Müfîd (412/1022), Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. En-Numanî el-Ukberî el-Bağdadî, Ademu sehvu’n-nebî, Kum 1413.
  • Şeyh Müfîd (412/1022), Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. En-Numanî el-Ukberî el-Bağdadî, el-İrşâd, Kum 1413.
  • Şeyh Müfîd (412/1022), Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. En-Numanî el-Ukberî el-Bağdadî, Evailü’l-makalât fi mezahibi’l-muhtârât, thk. Fazlüllah. ez-Zencanî, Tebriz 1371.
  • Şeyh Müfîd (412/1022), Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. En-Numanî el-Ukberî el-Bağdadî, Şerh-i akaidi’s-Sadûk ev tashihu’l-i’tikâdât, Tebriz 1945.
  • Şeyh Müfîd (412/1022), Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed b. En-Numanî el-Ukberî el-Bağdadî, el-Fusulu’l-muhtara mine’l-uyun ve’l-mehasin, Beyrut 1405/1985.
  • Tabatabaî, Muhammed Hüseyin et-Tabatabaî, Bütün Boyutlarıyla İslam’da Şia, Çev. Kadir Akaras-Abbas Kazimî, İstanbul 1999.
  • Tabatabaî, Muhammed Hüseyin et-Tabatabaî, “İmamın Bilgisine Dair (İmamet Düşüncesi)”, çev. Mustafa Akçay, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, IV (2004), sayı. 3.
  • Taberî (310/922), Ebu Ca’fer Muhammed b. Cerîr, Tarihu’l-umem ve’l-mulûk, 10 cilt, thk. Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim, Daru’l-Mearif, Kahire ts, .
  • Thomson, William, “İslâm ve Mezhepler”, çev. Adil Özdemir, DEÜİFD, I, 1983.
  • Tûsî (460/1067), Ebu Ca’fer Muhammed b. Hasan, Kitabu’l-gaybe, thk. İbadullah Tahrani ve Ali Ahmet Nasıh, Kum 1417.
  • Tûsî (460/1067), Ebu Ca’fer Muhammed b. Hasan, Kitabu temhidü’l-usûl fi ilmi’l- kelâm, nşr. Abdulmuhsin Mişkatüddin, Tahran 1362.
  • Uyar, Mazlum, Ahbârîlik (İmâmiye Şîası’nda Düşünce Ekolleri), İstanbul 2000.
  • Ümit, Mehmet, “Zeydî Gelenekte Nübüvvetin İspatı”, İslâmi İlimler Dergisi, c. 1, Sayı. 1, 2006.
  • Watt, Montgomery, Islamic Political Thought, Edinburgh, ts.
  • Yavuz, Salih Sabri. “İmamet-İsmet İlişkisi Çerçevesinde İbn Teymiyye’nin Ehl-i Beyt’e Yaklaşımı”. Marife 4/3 (2004): 181-189. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343549.

Detaylar

Sayı
Cilt: 7, Sayı: 1, Bahar 2007
Geliş Tarihi
24.01.2007
Kabul Tarihi
10.12.2019
Yayın Tarihi
31.05.2007
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
İslam Mezhepleri Tarihi

Nasıl Atıf Yapılır

Hakyemez, Cemil. “İmamiyye Şiasında İsmet İnancı -İlk Tezahürleri, Teşekkülü Ve İtikadîleşmesi-”. Marife 7/1. 31 Mayıs 2007. 167-192. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343815.
Özet Görüntüleme: 12
PDF İndirme: 30

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: