Araştırma Makalesi

Eş’arî’de Mukallidin İmanı

Position of Al-Muqallid’s (The One Who Has Uncritical Belief) Belief in Al-Ash’ari

Öz

Aklın önemi tüm bilim dalları için son derece açıktır. Kelam ilminde Mu'tezile ile birlikte Eş'arî’nin, aklî delil kullanmayan bir kişinin imanının geçerli saymamaları bunun ileri derecedeki uygulama alanlarından birini oluşturmaktadır. Ancak Eş'arî ile Mu'tezile arasında konuya yaklaşım ve sonuçları itibariyle ciddi farklılıklar vardır. Ona göre bir kişinin imanının geçerli sayılabilmesi için âlemin yaratılışı, Allah'ın varlığı ve sıfatları konularında aklî delile sahip olması gereklidir. Bununla birlikte bu gerekliliğin kaynağı aklı değil nasslardır. Bu makale Eş'arî’nin akılla nass arasında kurmaya çalıştığı dengeyi inceleyecek bazı sorulara cevap arayacaktır: Gerçekte Eş’arî mukallidin imanını geçersiz mi saymaktadır? Geçersiz saymıyorsa onun bu konudaki sözlerini nasıl yorumlamak gerekir? Geçersiz sayıyorsa bu görüşü Mu'tezilî döneminden kalan bir iz ve kurtulamadığı bir etki midir? Yoksa onun bilgi anlayışı içerisinde Mu'tezile ile ilgisiz bir konuma mı sahiptir?
Importance of mind is very clear for all scientific disciplines. The fact that in Islamic Theology alongside with al-Mu’tazila, al-Ash’ari (d. 324/935) did not consider the belief of a human being who did not use intellectual proof as valid forms one of the extreme application fields. However, as far as the methodology and conclusions are concerned, there are significant differences between al-Ash’ari and al-Mu’tazilah. According to al-Ash’ari, a human being should have intellectual proofs in the creation of world, existence of God and His attributions for validity of his belief. Nevertheless, the source of this necessity is religious texts, not his mind. In this article, it will be attempted to find answers to some questions by examining the balance which al-Ash’ari tried to set up between the mind and the religious texts. In fact, does al-Ash’ari consider the belief of al-Muqallid as invalid? If he does not consider it as invalid, how should his words in this subject be interpreted? If he considers it as invalid, is this opinion a trace of the Mu’tazili period and an effect from which he could not recover himself? Or, as far as his understanding of knowledge is concerned, does it have an unrelated position with al-Mu’tazilah?

Anahtar Kelimeler

Eş’arî, Mukallid, İman, Mukallidin İmanı, Mu'tezile
al-Ash’ari, al-Muqallid, Belief, al-Muqallid’s Belief, al-Mu’tazilah

Kaynakça

  • Bağdâdî (429/1037), Ebu Mansûr Abdülkâhir b. Tahir, Usûlü’d-Dîn, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1981.
  • Beyâzî (1097/1686), Kemalüddin Ahmed, İşârâtü’l-merâm min ibârâti’l-İmâm, thk. Yusuf Abdurrezzak, Dâru’l-kitâbi’l-İslâmî, Kahire, 1949.
  • Buhârî (256/870), Muhammed b. Abdullah, el-Câmiu’s-sahîh, I-VI, thk. Mustafa Dîb el-Buğâ, Dâru İbn Kesir-Dâru’l-Yemâme, Beyrut, 1987.
  • Cürcânî (816/1413), Ali b. Muhammed, et-Ta’rîfât, thk. İbrahim el-Ebyârî, Dâru’l-kitâbi’l-Arabî, Beyrut, 1405.
  • Cüveynî (478/1085), İmâmü’l-Harameyn Abdülmelik, el-İrşâd ilâ kavâtıi’l-edille fî usûli’l-i’tikâd, thk. Es’ad Temim, Müessesetü’l-kütübi’s-sekâfiyye, Beyrut, 1992.
  • Cüveynî (478/1085), İmâmü’l-Harameyn Abdülmelik, eş-Şâmil fî usûli’d-Dîn, thk. Ali Sami en-Neşşâr, Münşeetü’l-meârif, İskenderiyye, 1969.
  • Eş’arî (324/935), Ebu’l-Hasen Ali b. İsmail, Kitâbü’l-lüma’ fi’r-reddi alâ ehli’z-zeyği ve’l-bida’, neşr. Richard Joseph McCarthy, el-Matbaatu’l-Katolikiyye, Beyrut, 1952.
  • Eş’arî (324/935), Ebu’l-Hasen Ali b. İsmail, Risâle ilâ ehli’s-Sağr, thk. Abdullah Şakir Muhammed Cüneydî, Mektebetü’l-ulûm ve’l-hikem, Dimaşk, 1988.
  • Gazzâlî (505/1111), Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed, Faysalü’t-tefrika beyne’l-İslam ve’z-zendeka (Mecmûatü resâili’l-İmâm el-Gazzâlî içinde s. 253-274), thk. İbrahim Emin Muhammed, el-Mektebetü’t-tevfîkıyye, Kahire, ts.
  • Gazzâlî (505/1111), Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed, İlcâmü’l-avâmm an ilmi’l-kelâm (Mecmûatü resâili’l-İmâm el-Gazzâlî içinde s. 319-355), thk. İbrahim Emin Muhammed, el-Mektebetü’t-tevfîkıyye, Kahire, ts.
  • Gölcük, Şerafeddin-Toprak Süleyman, Kelâm, Konya, 1988.
  • Halil b. Ahmed (170/786), Ebû Abdirrahman el-Ferâhîdî, Kitâbü’l-ayn, I-VIII, thk. Mehdi el-Mahzûmî-İbrahim es-Sâmerrâî, Dâru ve Mektebetü Hilâl, yy, ts.
  • Hatîb el-Bağdâdî (463/1072), Ahmed b. Ali, Târîhu Bağdâd, I-XIV, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, ts.
  • İbn Asâkir (571/1175), Ali b. Hüseyin ed-Dimeşkî, Tebyînü kezibi’l-müfterî fî mâ nüsibe ile’l-İmâm Ebi’l-Hasen el-Eş'arî, Dâru’l-kitâbi’l-Arabî, Beyrut, 1404.
  • İbn Fûrek (406/1015), Ebu Bekir Muhammed b. Hasen, Mücerradü Makâlâti’ş-Şeyh Ebi’l-Hasen el-Eş'arî, thk. Daniel Gimaret, Dâru’l-Meşrık, Beyrut, 1987.
  • İbn Hacer (852/1448), Ahmed b. Ali, Fethu’l-bârî bi şerhi Sahîhi’l-Buhârî, I-XIII, thk. Abdulkadir Şeybe el-Hamd, Riyad, 2001.
  • İbn Hazm (456/1064), Ali b. Ahmed ez-Zâhirî, el-Fasl fi’l-milel ve’l-ehvâi ve’n-nihal, I-V, Mektebetü’l-hâncî, Kahire, ts.
  • İbn Hazm, Ebû Muhammed Ali b. Ahmed ez-Zâhirî, el-Fasl fi’l-milel ve’l-ehvâi ve’n-nihal, I-V, thk. Muhammed İbrahim Nasr-Abdurrahman Umeyra, Dâru’l-cîl, Beyrut, 1996.
  • İbn Kesîr (774/1372), İsmail b. Ömer, el-Bidâye ve’n-nihâye, I-XIV, Mektebetü’l-meârif, Beyrut, ts.
  • İbn Manzûr (711/1311), Muhammed b. Mükerrem, Lisânü’l-Arab, I-XV, Dâru Sâdır, 1. Baskı, Beyrut, ts.
  • İbn Rüşd el-Hafîd (595/1198), Ebü’l-Velîd Muhammed b. Ahmed, el-Keşfü an menâhici’l-edille fî akâidi ehl’l-mille, notlandıran: Muhammed Abid el-Câbirî, Merkezu dirâsâti’l-vahdeti’l-Arabiyye, Beyrut, 1998.
  • İbn Teymiyye (728/1328), Takıyyüddin Ahmed Ahmed b. Abdulhalim el-Harrânî, Mecmûatü’l-fetâvâ, I-XXXVII (son iki cilt fihrist), Dâru’l-vefâ, el-Mensûra, 2005.
  • İbn Teymiyye (728/1328), Takıyyüddin Ahmed Ahmed b. Abdulhalim el-Harrânî, en-Nübüvvât, el-Matbaatü’s-selefiyye, Kahire, 1386.
  • İbn Teymiyye (728/1328), Takıyyüddin Ahmed Ahmed b. Abdulhalim el-Harrânî, Minhâcü’s-Sünneti’n-Nebeviyye, I-VIII, thk. Muhammed Reşad Salim, Müessesetü Kurtuba, 1406.
  • Îcî, Adududdin Kâdî Abdurrahman b. Ahmed (755/1354), el-Mevâkıf fî ilmi’l-kelâm, Âlemü’l-kütüb, Beyrut, ts.
  • Kâdî Abdülcebbâr (415/1025), Ebu’l-Hasen b. Ahmed, el-Muğnî fî ebvâbi’t-Tevhîd ve’l-Adl: en-Nazar ve’l-Meârif (c. XII), thk. İbrahim Medkûr, editör: Taha Hüseyin, ed-Dâru’l-Mısriyye li’t-te’lif ve’t-terceme, Kâhire, ts.
  • Kâdî Abdülcebbâr (415/1025), Ebu’l-Hasen b. Ahmed, Şerhu’l-Usûli’l-hamse, thk. Abdülkerim Osman, Mektebetü Vehbe, Kahire, 1996.
  • Kâtip Çelebî (1067/1656), Hacı Halife Mustafa b. Abdullah, Keşfü’z-zünûn an esâmi’l-kütübi ve’l-fünûn I-II, Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî, Beyrut, ts.
  • Kehhâle, Ömer Rıza, Mu’cemü’l-müellifîn, I-IV, Müessesetü’r-risâle, Beyrut, 1993.
  • Kurtubî (671/1272), Ebû Abdirrahman Muhammed b. Ahmed, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur'ân, I-XIV, thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî, Müessesetü’r-risâle, Beyrut, 2006.
  • Mâtürîdî (333/944), Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed, Kitâbü’t-tevhîd, thk. Fethullah Huleyf, Dâru’l-câmiâti’l-Mısriyye, İskenderiyye, ts.
  • Mestcîzâde (1150/1737), Abdullah b. Osman b. Musa, el-Mesâlik fi’l-hilâfiyyât, thk. Seyit Bahçıvan, Beyrut, Dâru Sâdır, 2007.
  • Müslim (261/875), b. Haccâc, Sahîh, I-V, thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî, Dâru ihyâi’t-türâsi’l-arabî, Beyrut, ts.
  • Nesefî (508/1115), Ebu’l-Muîn Meymûn b. Muhammed, Tabsıratü’l-edille fî usûli’d-Dîn, thk. Hüseyin Atay, I, DİB. yayınları, Ankara, 1993.
  • Râğıb el-Isfehânî (502/1108), Hüseyin b. Muhammed, el-Müfredât fî ğarîbi’l-Kur'ân, Kahraman Yay., İstanbul, 1986.
  • Râzî (606/1210), Fahruddin Muhammed b. Ömer el-Hatîb, Muhassalü efkâri’l-mütekaddimîn ve’l-müteahhirîn mine’l-ulemâ ve’l-hukemâ ve’l-mütekellimîn, Mektebetü’l-külliyyâti’l-Ezheriyye, Kahire, ts.
  • Sâbûnî (580/1184), Nûruddin, el-Bidâye mine’l-kifâye fi’l-hidâye fî usûli’d-dîn, thk. Fethullah Huleyf, Dâru’l-meârif, İskenderiyye/Mısır, 1969.
  • Şehristânî (548/1153), Ebu’l-Feth Muhammed b. Abdülkerim, Nihâyetu’l-ikdâm fî ilmi’l-Kelâm, nşr. ve İngilizceye trc. Alfred Guillaume, London, 1934.
  • Teftâzânî (793/1391), Sa’duddin Mesud b. Ömer, Şerhu’l-mekâsıd, I-V, thk. Abdurrahman Umeyra, Âlemü’l-kütüb, Beyrut, 1989.
  • Ziriklî, Hayreddin, el-A’lâm, I-VIII, Dâru’l-ilm li’l-melâyîn, Beyrut, 2002.

Detaylar

Sayı
Cilt: 7, Sayı: 2, Güz 2007
Geliş Tarihi
02.06.2007
Kabul Tarihi
07.12.2019
Yayın Tarihi
30.09.2007
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Kelam

Nasıl Atıf Yapılır

Güneş, Kamil. “Eş’arî’de Mukallidin İmanı”. Marife 7/2. 30 Eylül 2007. 7-35. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343847.
Özet Görüntüleme: 10
PDF İndirme: 5

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: