Araştırma Makalesi

Teşbih Sanatının Hadislerdeki Yansıması

A Value of the Allegory (Tashbeeh) in Hadith

Öz

Bu çalışma, teşbih sanatı ve bu sanatın hadislerdeki yansımasını konu edinmektedir. Çalışmada, öncelikle fesâhat ve belâgat kavramları üzerinde durularak Hz. Peygamberin fesâhatı ve belâgati ile ilgili bilgi aktarılmıştır. Daha sonra teşbih sanatının tanımı, unsurları ve gayesi ele alınmıştır. Sonunda da lafızlara zengin anlamlar yükleyen ve güzel bir anlatım vasıtası olan teşbih sanatı ile ilgili hadislerden örnekler verilmiştir.
This study deals with the allegory (tashbeeh) and its value in Hadith. Firstly, the concepts of allegory and eloquence are analyzed and prophet’s usage is emphasized. Then, the definition, elements, sections and aim of the allegory are explained. Finally, similar examples of the allegory are given from Hadiths.

Anahtar Kelimeler

Teşbih, Fesâhat, Belâgat, Hadis
Allegary(Tashbeeh), Clarity Of Speeech, Eloquence, Hadits

Kaynakça

  • el-Aclûnî, İsmail b. Muhammed, Keşfü’l- Hafâ ve Muzili’l-İlbâs Ammâ İştehera Mine’l-Ehâdîs Alâ Elsineti’n-Nâs, Beyrut 1405.
  • Ahmed b. Hanbel, el- Müsned, İstanbul 1992.
  • Ahmed Cevdet Paşa, Belâgat-ı Osmâniye, (Haz. Turgut Karabey, Mehmet Atalay), Ankara 2000.
  • Ahterî, Mustafa b. Şemseddin el-Karahisâri, Ahterî-i Kebîr, Beyrut ty.
  • Aksan, Doğan, Anlambilim, Ankara 1999.
  • Ali el Cârim-Mustafa Emîn, el-Belâgatü’l-Vâzıha, Mısır 1959.
  • Aydın, Muhammed, “Kur’ân’da Teşbihli Anlatım Üslûbu”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4/2001.
  • Aydınlı, Abdullah, Hadis Istılahları Sözlüğü, İstanbul 2006.
  • el-Azîmâbâdî, Muhammed Eşref Emîr, Avnu’l-Ma’bûd Şerhu Sunen Ebî Dâvud, Beyrut 1995.
  • Bolelli, Nusrettin, Belâgat Kur’ân Edebiyatı, İstanbul 2000.
  • Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail, el- Câmiu’s-Sahîh, İstanbul 1992.
  • el-Câhız, Ebû Osman Amr b. Bahr, el-Beyân ve’ t-Tebyın, (Tah: Abdusselâm Muhammed Hârûn), Bağdat 1960.
  • Cânân, İbrahim, Hadis Ansiklopedisi, Ankara 1988.
  • Ağırman, Cemal, Kadının Yaratılışı, İstanbul 2001.
  • el-Cürcânî, Abdülkâhir, Esrâru’l-Belâğa fî İlmi’l-Beyân, İstanbul 1954 .
  • el-Cürcânî, Ali b. Muhammed eş- Şerif, Kitâbü’t-Ta’rîfât, Beyrut 1985.
  • Çuhadar, Mustafa, “Fesâhat”, DİA, İstanbul 1995.
  • Dayf, Şevki, el-Belâgatu’t-Tatavvur ve’t-Tarih, Mısır t. y.
  • Dölek, Adem, Edebî Açıdan Hadislerde Teşbih ve Temsîl, Erzurum 2001.
  • Ebu’l-Ferec Kuddâme b. Cafer, Nakduş-Şi’r, Kahire, ts.
  • Ebu Nuaym, Ahmed b. Abdillah b. Ahmed b. İshak el-Isbahânî, Hılyetu’l-Evliya ve Tabakatü’l-Esfiya, Beyrut 1405.
  • Ebu Dâvûd, Süleyman b. el-Eşa’s, es- Sünen, İstanbul 1992.
  • Eren, Şadi, Kur’ân’da Teşbih ve Temsiller, İstanbul 2001.
  • el-Feyyümî, Ahmed b. Muhammed, el-Misbâhu’l-Münîr, Beyrut, t.y.
  • el-Fîrûzâbâdî, Mecdüddîn Muhammed b. Yakûb, el-Kâmûsü’l-Muhît, Beyrut 1987.
  • Furat, Ahmet Subhi, Arap Edebiyatı, İstanbul 1996.
  • Görmez, Mehmet, Sünnet ve Hadisin Anlaşılması ve Yorumlanmasında Metodoloji Sorunu, Ankara 1997.
  • Gürkan, Nejdet, ‘Arap Edebiyatında Kinâye Sanatının Konumu’, Süleyman Demirel Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, yıl 1998, sayı 5.
  • el-Hafâcî, Muhammed Abdulmün’ım, Muhammed Sadî, Abdulaziz Şeref, el-Üsl’ubiyyetü ve’l-Beyânül Arabî, Beyrut 1992.
  • el-Hafâcî, Saîd b. Sinân, Sirru’l-Fesâha, Kahire 1994.
  • el-Hâşimi, Ahmed, Cevâhirü’l-Belâğa fi’l-Meânî ve’l-Beyân ve’l-Bedii, Beyrut ts.
  • el-Hindî, Ali Muttakî, Kenzu’l-Ummâl, Beyrut 1993, XV, 551.
  • İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekir Abdullah b. Muhammed, Musannefu İbn Ebî Şeybe (thk: Kemal Yusuf el-Hût, Riyad 1409.
  • İbn Fâris b. Zekeriyâ Ebu’l-Hasen Ahmed, Mu’cemu-Mekâyisi’l-Lüğa, Beyrut ts.
  • İbn Haceri’l –Askalânî, Ahmed b. Ali, Fethu’l-Bârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî, ts, y. y.
  • İbn Kayyîm, el-Fevâidü’l-Müşevvik, Beyrut, ts.
  • İbn Mâce, İbn Mâce, Ebû Abdillah Muhammed b. Yezid el- Kazvini, es-Sünen, İstanbul 1992.
  • İbn Manzûr, Cemaluddin Muhammed b. Mükerrem, Lisânu’l-Arab, Kahire, ts.
  • İbnul Kesir, İmâdü’d-din Ebû’l-Fida İsmail, el-Bidâye ve’n-Nihâye, Beyrut 1966.
  • İbnü’l-Esîr, Mec’dudin Muhammed el-Cezerî, en-Nihâye Fî Garîbi’l-Hadis ve’l-Eser, (tah. Mahmud Muhammed ve Tahir Ahmed), Kahire1963.
  • İbnü’l-Esîr, Ziyâüddin Nasrullah, el- Meselü’s-Sâir fî Edebi’l-Kâtib ve’ş-Şâir, (tah. Ahmed el-Hûfî ve Bedevî Tabâne), Kahire 1962.
  • Katip Çelebi, Keşfu’z-Zünûn, İstanbul 1941.
  • Kazan, Ramazan, Edebî Üslûp Açısından Hadis Metinleri, (Süleyman Demirel üniversitesi sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Doktora Tezi) Isparta 2005.
  • el-Kazvîni, el-Hatîb Muhammed b. Abdurrahman, el-İzâh fi ‘Ulûmi’l-Belâğa, (tah. Muhammed Abdulhamîd Hendâvî), Beyrut 1980.
  • Kılıç, Hulûsî, ‘Belâgat’, DİA, İstanbul 1995.
  • Koçyiğit, Talat, Hadis Terimleri Sözlüğü, Ankara 1992.
  • el-Mubârekfûrî, Muhammed Abdurrahmân b. Abdurrahîm, Tuhfetu’l-Ahvezî Şerhu Câmi’i’t-Tirmizî, Beyrut 1990.
  • el-Müberred Ebû’l-Abbâs Muhammed b. Yezîd, el-Kâmil, (tah. Muhammed Ahmed ed-Dâlî), Müessetü’r-Risâle, Beyrut 1997.
  • Müslim, Ebu’l-Hüseyin b. Haccâc, el-Camiu’s-Sahîh, İstanbul 1992.
  • Neysabûrî, Ebû Abdillah Muhammed b. Abdullah el-Hâkim, el-Müstedrek ale’s-Sahîhayn, (thk. Mustafa Abdülkadir Atâ), Beyrut 1411/1990.
  • Nâka, Mahmut Kamil, “Öğretim Yöntemleri ve Arapça Öğretim Teknikleri”, (Haz: Mustafa Kelebek), Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 3; Sivas 1999.
  • Nevevî, İbnu’l-Haccâc Yahya b. Şeref , el- Minhâc fî Şerhi Müslim, Kahire 1987.
  • Özbalıkçı, Reşit, Kur’ân ve Hadis’in Arap Gramerindeki Rolü, İzmir 2006.
  • Özdemir, Sevim, “el-Mutenebbî Dîvânından, et-Teşbîhu’l-Belîğ Sanatına Örnekler”, Dokuz Eylül Üniversitesi dergisi, Sayı: XIX, İzmir 2004.
  • Râfiî, Mustafa Sadık, İcâzu’l-Kur’ân ve’l-Belâğati’n-Nebeviyye, Mısır 1961.
  • Sabbağ, Muhammed b. Lutfi, et-Tasvirü’l-Fennî Fi’l-Hadisi’n Nebevî, y.y, 1986.
  • Sabbağ, Muhammed b. Lutfi, el-Hadîsü’n-Nebevî, Mustalahahu, Belâgatühü, Kütübühü, Beyrut 1981.
  • Sakallı, Talat, “Hz. Peygamber’in Evrensel Mesajının Aktüel Değeri ve Problemleri”, III. Kutlu Doğum Sempozyumu, SDÜ İlahiyat Fakültesi, Isparta 2000.
  • Saraç, M. A. Yekta, Klâsik Edebiyat Bilgisi Belâgat, İstanbul 2000.
  • es-Sekkâkî, Ebü Yakub Yusuf b. Ebî Bekr Muhammed b. Ali, Miftâhu’l-‘Ulûm, (tah. Abdülhamid Hendâvî), Beyrut 200.
  • Subhi Salih, Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları (çev: Yaşar Kandemir), Ankara 1986.
  • Suyûtî, Celâluddin Abdurrahman b. Ebi Bekir, el- Câmiu’s-Sağir fî Ehâdîsi’l-Beşîrin-Nezîr, Beyrut 1981.
  • Suyûtî, Celâluddin Abdurrahman b. Ebi Bekir, el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Kahire 1985.
  • Şerif er-Razî, el-Mecâzâtü’n-Nebeviyye, (tah. Taha Muhammed), Kahire 1967.
  • et-Teftazânî, Sa’düddin, Muhtasaru’l Meânî, İstanbul 1304.
  • et-Tirmizi, Ebu İsa Muhammed b. İsa, es-Sünen, İstanbul 1992.
  • el-Ukkâvî, İnâm Fevvâl, el-Mu’cemu’l-Mufassal fi Ulumi’l-Belâga el-Bedî ve’l Beyan ve’l Meâni, Beyrut 1992.
  • Uysal, Muhittin. “Hadisin Arap Dilbilimine Etkisi ve Hadisle İstişhâd Mes’elesi”. Marife 6/1 (2006): 97-126. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343705.
  • Uzun, Tacettin, “Hz. Peygamber’in Belâgat ve Fesâhati”, Makâlât, Konya 1999/2.
  • ez-Zemahşerî, Cârullah Ebu’l-Kâsım Mahmüd b. Ömer, Esâsü’l-Belâğa, Beyrut 1965.
  • ez-Zerkeşî, Bedruddin, Muhammed b. Abdillah, el-Burhân fî Ulûmi’l-Kur’ân, (tah. Muhammed Ebû’l-Fadl İbrahim), Kahire 1958.

Detaylar

Sayı
Cilt: 7, Sayı: 2, Güz 2007
Geliş Tarihi
23.06.2007
Kabul Tarihi
20.11.2019
Yayın Tarihi
30.09.2007
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Arap Dili ve Belağatı

Nasıl Atıf Yapılır

Soyupek, Hasan. “Teşbih Sanatının Hadislerdeki Yansıması”. Marife 7/2. 30 Eylül 2007. 141-161. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343855.
Özet Görüntüleme: 9
PDF İndirme: 30

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: