Araştırma Makalesi

İlk İslam Fetihlerindeki Savaş Stratejileri ile Avlanma Taktikleri Arsındaki Benzerlik

The Similarities Between the Strategies of War in the Early Islamic Victories and the Practices of Hunting

Öz

Ortaçağ İslam dünyasında avlanma ve savaş gündelik hayatın adeta bir parçası olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada birbiriyle ilintisiz gibi görünen her iki sanatın tesadüfe dayanmayacak kadar bir birini tamamlayıcı yönü kanıtları ile ortaya konmaya çalışılmıştır. Av, savaş alanına giden yolda askerin prova saha-sıdır. Tarihe mal olmuş birçok önemli savaşta sayısal dengeleri alt üst eden önemli faktör, takip edilen savaş stratejileridir. Bu savaş stratejileri ise, av sahasında ve sosyal yaşamlarının diğer alanlarında kazandıkları becerilerin sergilenmesi ile uygu-lama alanı bulmuştur. Savaşta da kullanıldığı kanıtlanan av stratejileri ve silahları ava düşkünlüğü ile bilinen Müslüman Arapların ilk dönem fetih hareketlerinde, siyasi ve dini saiklerden daha öte zafere ulaşmalarında kendilerine katkı sağlamıştır. Dolayısıyla zaferlere ne hamasi söylem, ne de henüz elde edilmemiş ganimet arzu-suyla değil, savaşı hayatının bir parçası kabul edenlerin av gibi doğal tatbikat alan-larında kazandıkları yiğitlik, atılganlık, çeviklik ve silahşorluk sayesinde ulaşmışlardır.
Hunting and battle were inseparable part of daily lives of people in the Muslim World of the Middle Age. This study deals with the relationship between these two practices that are hunting and war. In the first glance, one may considers that there is no connection between these two terms, but when we examine them in detail we see that there is a strong relationship between the practice of hunting and war. Hunting was a field of trial of a soldier in the way of war. As it is known, most of the victories were won by the strategies of war rather than the number of the soldiers or the strength of armies in the past. Most of these war strategies in the past were gained mostly through the practices of hunting. Thus, these war strategies based on the art of hunting contributed to victories more than religious and political motivations for the Arab Muslims. The article concludes that those battles were not won by the aim of booty or epical saying but through courage, dash, alacrity, and knighthood based on the art of hunting that was accepted as a part of life by the people of that time.

Anahtar Kelimeler

Savaş, Av, Strateji, Silah, Asker
War, Hunting, Strategy, Weapon, Soldier

Kaynakça

  • Aselî, Bessâm, Ebû Ubeyde b. Cerrah, Beyrut, 1991.
  • Aselî, Bessâm, el-Mezhebü’l-Askerîyyi’l-İslâmî, Beyrut, 1993.
  • Abbâs, Salih, es-Sayd ve't-Tard fi'ş-Şi'ri'l-Arabî Hatta Nihâyeti'l-Karni's-Sânî el-Hicrî, Beyrut, 1981.
  • Ağırman, Mustafa, “Ordu ve Savaş Stratejisi” md., Asr-ı Saadette İslâm, İstanbul, 2006.
  • Avn, Abdurrau‘f, el-Fennü’l-Harbî fî Sadri’l-İslâm, Mısır, 1961, s. 219.
  • Bak, Salih Hakkı, Ebû Ubeyde b. El-Cerrah, (Basılmamış Yüksek lisans Tezi), Samsun, 1995.
  • el-Bâşa, Abdurrahman er-Rafet, es-Sayd I’nde’l-Arab (edavâtuhu ve turukuhû ve hayvânuhû-sâı’d ve’l-masît), Suudi Arabistan, 1974.
  • el-Belâzurî, Ahmed b. Yahyâ b. Câbir, Ensâbü'l-Eşrâf, nşr. Süheyl Zekkâr ve diğerleri, Beyrut, 1996.
  • el-Belâzurî, Fütûhu’l-Buldân, Beyrut, 1978.
  • Buharî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail, Sahîhu’l-Buharî, İstanbul, 1981.
  • El-Câhız, Ebû Osman Amr İbnü’l-Bahr, Kitâbü’l-Hayevân, nşr. Abdüsselam Muhammed Harun, Kahire, 1906.
  • Can, Yılmaz, İslâm Şehirlerinin Fiziki Yapısı, Ankara, 1995.
  • Cennâbî, Halid Casim, Tanzîmatü’l-Ceyşi’l-Arabiyyi’l-İslâmî fi’l-Asri’l-Emevî, Irak, 1984.
  • Çoruhlu, Tülin, “Hançer”, DİA, İstanbul, 1997.
  • Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul, 1994.
  • Emin Efendi, M., İstanbul’dan Orta Asya’ya Seyahat, Ankara, 1986.
  • Fayda, Mustafa, Allah’ın Kılıcı Halid b. Velid, İstanbul, 1990, s.301-310.
  • Fayda, “Fetih”, DİA, İstanbul, 1990, XII s.469.
  • Fayda, “Halid b. Velid”, s.308.
  • Gasset, Jose Ortega Y., Avcılık Üzerine, Çev. Derin Türkömer, Yapı Kredi Yayınları.
  • el-Halefât-Esad, Cemal Yusuf, Bahauddîn Muhammed el-Askeriyyetü’l-İslâmiyye ve Kâdetüha’l-‘Izâm, Ürdün, 1983.
  • Hamidullah, Muhammed, İslam Peygamberi, çev. Salih Tuğ, İstanbul, 1993.
  • Hamidullah, el-Vesâiku’s-Siyasiyye, No: 26, 5.
  • Hamidullah, Hz. Peygamber’in Savaşları, çev. Salih Tuğ, İstanbul, 1981.
  • el-Hersemî, Ebû Saı’d eş-Şağranî, Muhtasaru Siyaseti’l-Hurûb, nşr. Abdurrau’f Avn, Mısır, ts.
  • İbn Haldun, Abdurrahman b. Muhammed, Mukaddime, Kahire, ts.
  • İbn Haldun, Mukaddime, trc. Süleyman Uludağ, İstanbul, 1982.
  • İbn Hişam, Abdulmelik, es-Siretü’n-Nebeviyye, (nşr. Mustafa Saka ve diğerleri), Beyrut, ts.
  • İbn İshâk, Muhammed b. İshak b. Yesâr, Sîretü İbn İshak, nşr. Muhammed Hamidullah, Konya, 1981.
  • İbn Sa'd, Ebû Abdullah Muhammed, et-Tabakâtü’l-Kübrâ, Beyrut, 1968.
  • İbn Tıktaka, Muhammed b. Ali b. Tabâtabâ, el-Fahrî Fi’l-Âdâbi’s-Sultaniyye Ve’d-Düveli’l-İslamiyye, nşr. Abdulkadir Muhammed Mayu, Halep, 1997.
  • İbn Menglî, Muhammed, Ünsü’l-Melâ bi Vahşi’l-Felâ, nşr. Muhammed İsa Salihıyye, Ürdün, 1993.
  • İbnü’l-Esîr, İzzüddin Ebu’l-Hasen Ali b. Muhammed, el-Kamil fi’t-Tarih, Beyrut, 1965.
  • el-Kalkaşandî, Ahmed b. Ali, Subhu'l-A'şâ fî Sınâati’l-İnşâ, nşr. Muhammed Hüseyin Şemseddin, Beyrut, 1987.
  • Kapar, Mehmet Ali, “Hz. Peygamber’in Savaşlarına Genel Bir Bakış” S.Ü. İlahiyat Fak. Dergisi, Sayı: 3, 1990, s.404-405.
  • el-Kâtib , Abdülhamit b. Yahya, er-Risâle, nşr. İhsân Abbas, Amman, 1988.
  • Keşâcim, Ebu'l-Feth Mahmud b. Muhammed Hüseyin b. Sindî, el-Mesâyıt ve'l-Metârıt, nşr. Esad Talas, Tahran, 1946.
  • Mâcit, Abdülmün’ım, Târîhu'l-Hadârati'l-İslâmiyye fî 'Usûri'l-Vüsdâ, Kahire,1975.
  • El-Mâverdî, Ebu’l-Hasen Ali b. Muhammed, el-Ahkâmu’s-Sultaniyye, ve’l-Velâyetü’d-Dîniyye, Mısır, 1966.
  • el-Mes'ûdî, Ebu’l-Hasen Ali b. Hüseyin b. Ali, Murûcu'z-Zeheb ve Mea‘dinü’l-Cevher, nşr. Muhammed Muhyiddin Abdulhamit, Mısır, 1964.
  • Mez, Adam, el-Hadâratü'l-İslâmiyye fî Karni'r-Rabi'ıl Hicrî, trc. Muhammed Abdülhâdî Ebû Ride, Beyrut, 1967, II, 264.
  • Nehyân, Zâyid Sultan Âli, Riyâdatü’s-Sayd bi’s-Sukûr, Abudabi, 1976.
  • Önkal, Ahmet, “Sariye Olayı Üzerine Bir Rivayet Araştırması”, İstem, Sayı:6, 2005, s.9-49.
  • Özcan, Abdulkadir, “Baltacılar” md,. DİA, İstanbul, 1992.
  • Reşid, Abdullah, İslamda Ordu ve Komutan, (Çev. Enver Günenç, Seracedin Emre), İstanbul, 1992.
  • Sabit, Numan, el-Askeriyye fî Ahdi’l Abbasiyyîn, Bağdat, ts.
  • Söylemez, Mahfuz, Bedevilikten Hadariliğe Kûfe, Ankara, 2001.
  • eş- Şevkânî, Muhammed Ali b. Muhammed, Neylü'l-Evtâr, nşr. Şebabü’l-Ezher, Kahire, ts.
  • Şihabuddin Ahmed b. Abdulvehhab en-Nüveyrî, Nihâyetü'l-Ereb Kahire, ts.
  • et-Taberi, Muhammed b. Cerir, Tarîhu'l-Ümem ve'l-Mülûk, Beyrut, 1987.
  • et-Tarâvine, Cemal Abdüsselâm Ali, et-Tard fî'ş-Şi'ri'l-Abbâsî, fi'l-Karni'r Râbi'ı'l-Hicr'i, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Mu'te, 1996.
  • et-Tâzî, Abdu’l-Hâdî, el-Kansu bi’s-Sakr Beyne’l-Meşrıkı ve’l-Mağribi, yy., 1980.
  • Terzi, M. Zeki, Hz. Peygamber ve Hulefa-i Raşidin Döneminde Askeri Teşkilat, Samsun, 1990.
  • Terzi, M. Zeki, Abbasiler Döneminde Askeri Teşkilat, (Basılmamış Doktora tezi), Ankara, 1986.
  • el-Vakıdî, Ebû Abdullah Muhammed b.Ömer, Megâzî, nşr. Mardon Jones, Beyrut 1983.
  • Yetkin, Suut Kemal, İslâm Mimarisi, Ankara, 1959.
  • Yılmaz, Metin, “Müslüman Arap Toplumunda Av Sanatı ve Siyasi Hayata Yansımaları”, EKEV, 2005, Sayı: 22, s.245-264.
  • Yüksel, Ahmet Turan, “Bazı Batılı Araştırmacılara Göre İslam Fetihleri”, S.Ü. İlahiyat Fak. Dergisi, Sayı: 6, 1996, s.169-195.
  • Zeydan, Corci, Medeniyet-i İslâmiyye Tarihi, Dersaâdet, 1328-1329.

Detaylar

Sayı
Cilt: 8, Sayı: 2, Güz 2008
Geliş Tarihi
16.06.2008
Kabul Tarihi
18.10.2019
Yayın Tarihi
30.09.2008
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
İslam Tarihi ve Sanatları,
İslam Tarihi

Nasıl Atıf Yapılır

Yılmaz, Metin. “İlk İslam Fetihlerindeki Savaş Stratejileri Ile Avlanma Taktikleri Arsındaki Benzerlik”. Marife 8/2. 30 Eylül 2008. 7-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343978.
Özet Görüntüleme: 5
PDF İndirme: 3

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: