Araştırma Makalesi

Hadislerin Rivâyeti Korunmasında Şahsi Kayıtlar

The Role of the Private Records in Narration and Preservation of the Hadiths

Öz

Bu araştırmada, hadislerin rivâyeti ve korunması sürecinde râvîlerin çeşitli tahammül sığalarıyla aldıkları rivayetleri korumalarının destek bir aracı ve unsuru olarak geliştirdikleri şahsî not ve kayıtlarının, hadislerin rivâyeti ve metinlerinin sıh-hatli inşâsı ameliyesinde nasıl bir katkıda bulunduğu meselesi ele alınacaktır. Hadis-lerin tamamının Peygamber asrından itibâren yazılı olarak kaydedil[e]memesi olgu-su, o dönemde yazı’dan hiçbir şekilde yararlanılmadığı anlamına gelmediği gibi, ha-dislerin sözlü-yazı-desteksiz bir tarzda geldiği şeklindeki bir iddia da bilimsellik ifade etmez. Belki sözlü-yazı-destekli ancak şifahîliğin ağır bastığı bir metottan söz edilebilir ki, böylesi bir gerçeklik hadis tarihi ve ilimlerinin verilerine daha muvafıktır.
It will be examined in this study the question that how and in what extent contribute private records and hypomnemata [memorandum note] that acting a mnemonic device for protection of the traditions which taking up via different methods/modes of transmission of the science (tahammul al-ilm) which were developed by narrators to the process of transmitting of hadiths and building of their texts safely in the course of the narration and preservation of ahadith. The fact that all of the traditions were not be able to write down during the Prophetic period, it not means that this application continues forever. At the same time we find the very considerable amount of evidence for the existence of hadith written down during the life of the prophet. It is known that important body of hadiths was written down, whether on palm leaves, flat stones or in the hearts of narrators during the Prophet’s own lifetime. The traditions that we possess now not reach us only in oral without-mnemonic device of the writing, but in oral-by aiding mnemonic device of the writing to memory.

Anahtar Kelimeler

Hadislerin Rivâyeti, Hadislerin Korunması, Şahsî Kayıtlar, Sahîfe, Kürrâse, Risâle, Kırtâs
Narration Of The Hadiths, Preservation Of The Hadiths, Private Records, Notebooks, Booklet, Letter/Epistle, Paper

Kaynakça

  • A'zamî, M.M., İslâm Fıkhı ve Sünnet: Oryantalist J. Schacht’a Eleştiri, (trc. Mustafa Ertürk), İz Yayıncılık, İstanbul 1996.
  • A'zamî, M.M., İlk Devir Hadîs Edebiyâtı ve Peygamberimiz’in Hadîslerinin Tedvîn Târîhi ( H. 1-150 / M. 622-772), İz Yayıncılık, İstanbul 1993.
  • A'zamî, M.M., Vahyedilişinden Derlenişine Kur’ân Tarihi: Eski ve Yeni Ahit ile Karşılaştırmalı Bir Araştırma, (çev. Ömer Türker-Fatih Serenli), İz Yayıncılık, İstanbul 2006.
  • Abdurrezzâk b. Hemmâm, Ebûbekir es-San‘ânî: el-Musannaf, I-XI (thk. Habîburrahman el-A‘zamî), el-Mektebet’ül-İslâmî, Beyrut 1403.
  • Ağırman, Cemal, “Hadîs Edebiyatının İntikāl Safhaları ve Kitâbet Meselesi”, CÜİFD, V/I, s. 155-168, Sivas 2001.
  • Ahmed b. Hanbel, Müsned, I-VI, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Aktepe, İshak Emin, Erken Dönem İslam Hukukçularının Sünnet Anlayışı, İnsan Yayınları, İstanbul 2008.
  • Aşık, Nevzat, Sahâbe ve Hadîs Rivâyeti, İzmir 1981.
  • Âşıkkutlu, M. Emin, Hadîste Ricâl Tenkîdi: Cerh ve Ta‘dîl İlmi, MÜİFV Yayınları. Nu: 140, İstanbul 1997.
  • Aydınlı, Abdullah, Hadîs Tesbit Yöntemi (Hadîs Usûlü), Kitabevi, İstanbul 2003.
  • Bağcı, H. Musa, Hadis Rivâyetinde Sahâbenin Kavrama ve Nakletme Sorunu, İlahiyat Yay., Ankara 2004.
  • Buhârî, Ebû ‘Abdullah Muhammed b. İsmâ‘îl, el-Câmi’ül-Müsned’‘üs-Sahîh’ül-Muhtasar min Umûri Resûlillahi (s.a.s) ve Sünenihî ve Eyyâmihî, I-VIII, İstanbûl 1992, Çağrı Yayınları.
  • Cook, Michael, “The Opponents of the Writing of Tradition in Early Islam”, Arabica, LXIV no. 4, s. 437-530, Leiden Ekim 1997.
  • Çakan, İsmail Lütfi, Hadîs Usulü, İFAV, İstanbul 1991.
  • DarekutnÎ, Ebû’l-Hasan Ali b. Ömer b. Ahmed Dârekutnî, Sünen (thk. Abdullah Haşim Yemanî el-Medenî) Beyrut ty.
  • Dayhan, Ahmet Tahir, Hadisler Tashîf ve Tahrîf, DEÜ. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir 2005.
  • Ebû Dâvûd, Süleymân b. Eş‘as es-Sicistânî, es-Sünen, I-IV, İstanbul 1992.
  • Ebû Gudde, Abdülfettah, el-İsnâd mine’d-Dîn ve Safhatün Müşrikatün min Târîhi Semâ‘i’l-Hadîs ‘ınd’el-Müslimîn, Mektebetü Matbû‘ât’il-İslâmiyye, Haleb 1996.
  • Ebû Zehv, Muhammed, el-Hadîs ve’l-Muhaddisûn, ‘İnâyet’ül-Ümmet’il-İslâmiyeti bi’s-Sünnet’in-Nebeviyyeti, Matbaatü Mihir, Mısır 1958.
  • Erul, Bünyamin, Sahâbenin Sünnet Anlayışı, Ankara 1999.
  • Fesevî, Ebû Yûsuf Ya‘kûb b. Süfyân, Kitâb’ül-Ma‘rife ve’t-Târih, I-III (thk. Halîl el-Mansûr), Dâr’ül-Kütüb’il-Ilmiye, Beyrut 1419/1999.
  • Fine, Steven, Sacred Realm, The Emergence of the Synagogue in the Ancient World, New York, Oxford University Press,1996.
  • Fîrûzâbâdî, Ebû Tâhir Muhammed b. Ya‘kûb, el-Kâmûsü’l-Muhît (Mütercim ‘Âsım Efendi Tercümesi), I-IV, İstanbul 1304-1305.
  • Gacek, Adam, Arabic Manuscript Tradition, A Glossary of Technical Terms and Bibliography, Brill, Leiden 2001.
  • Goldziher, Ignaz, Muslim Studies (Muhammedanische Studien) I-II (Almanca’dan İngilizce’ye trc. C. R. Barber ve S. M. Stern), George Allen & Unwin Şirketi, Londra 1967.
  • Hâkim en-NÎSÂBÛRÎ, Ebû ‘Abdullah M. b.‘Abdullah, el-Müstedrek Ala's-Sahihayn, I-IV, Beyrut trz.
  • Hamîdullah, Muhammed, Muhtasar Hadîs Târihi ve Hemmâm b. Münebbih’in Sahîfesi (trc. Kemal Kuşçu), İstanbul 1967.
  • Hamîdullah, Muhammed, “Hazreti Peygamber Devrinde Hadîsin Tedvîni”, AÜİFD, IV, sayı: 3-4, Ankara 1957.
  • Hamîdullah, Muhammed, el-Vesâiku’s-Siyasiyye li Ahdi’n-Nebevî ve’l-Halîfeti’r-Râşide, Beyrut 1985.
  • Hatîb el-Bağdâdî, el-Kifâye fî ‘İlm’ir-Rivâye (thk. Ebû ‘Abdullah es-Sevrekî-İbrâhîm Hamdî el-Medenî), Mektebet’ül-İlmiyye, Medîne trz.
  • Hatîb el-Bağdâdî, el-Cami li’Ahlaki’r-Râvî ve Âdâbi’s-Sâmi’ I-II, (M. Accâc el-Hatîb), Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1994.
  • Hatîb el-Bağdâdî, Takyîd’ül-‘İlm (thk. Yûsuf el-‘Iş), Dâr’ül-Va‘y, Haleb 1394/1975.
  • Howe, Kenneth Ross, Closing Methodological Divides, Kluwer Academic Publishers, Secaucus, NJ, USA 2003.
  • Huemer, Michael (Editor), Epistemology: Contemporary Readings, Florence, Routledge 2002.
  • İbn ‘Asâkir, Ebû’l-Kāsım Ali b. el-Hasan İbn Hibetullah, Târihu Medîneti Dımaşk (thk. Muhibuddin Ebî Sa‘îd Ömer b. Ğarâme el-‘Umerî), Dâr’ül-Fikr, Beyrut 1995. (CD).
  • İbn Ebî Hâtim, Ebu Muhammed Abdurrahman b. Muhammed b. İdris, ‘İlel’ül-Hadîs, I-II (thk. Muhibb’üd-Dîn el-Hatîb), Dâr’ül-Ma‘rife, Beyrut 1405.
  • İbn Ebî Şeybe, Ebûbekir ‘A. b. Muhammed, el-Musannaf, I-VII, Mektebet’ür-Rüşd, Riyâd 1409.
  • İbn Hacer, Şihâbeddîn Ahmed b. ‘Ali el-‘Askalânî, Tehzîb’üt-Tehzîb, I-XIV, Dâr’ül-Fikr, Beyrut 1984 (ilk baskı).
  • İbn HIbbân, Muhammed b. Hibbân b. Ahmed Ebû Hâtim et-Temîmî el-Büstî, es-Sahîh I-XVIII, (thk. Şu‘ayb Arnavud), Müesseset’üs-Risâle, Beyrut 1993.
  • İbn Mâce, Ebû ‘Abdullah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî, es-Sünen, I-II, İstanbul 1992.
  • İbn Manzûr, Ebû’l-Fazl Cemâleddîn Muhammed b. Mükrim el-Ifrîkî el-Mısrî, Lisân’ül-‘Arab, I-XV, , Dâru Sadr, Beyrut 1990.
  • İbn Sa‘d, Muhammed b. Sa‘d, Kitâb’üt-Tabakāt’il-Kebîr, I-VIII, Beyrut 1380/1960.
  • İbnü’l-Cevzî, Ebû’l-Ferec Abdurrahman, el-Hass ‘alâ Hıfzi’l-‘İlm ve Zikri Kibâri’l-Huffâz, thk. ve talik: Fu’âd Abdülmun’im, ( 2. baskı), İskenderiye 1993.
  • İbn’ül-Esîr, Mecdüddîn Ebû’s-Sa‘âdât el-Mübârek b. Muhammed el-Cezerî, en-Nihâye fî Garîb’il-Hadîs ve’l-Eser, I-V (thk. Tâhir Ahmed ez-Zâyî ve Mahmûd Muhammed et-Tannâhî), Dârü İhyâi Kütüb’il-‘Arabiyye, Kâhire trz.
  • Kandemir, Yaşar, “Cüz”, TDV İslâm Ansiklopedisi, VIII, İstanbul 1993.
  • Kandemir, Yaşar, “Etrâf”, TDV İslâm Ansiklopedisi, XI, İstanbul 1995.
  • Kandemir, Yaşar, “Hadîs”, TDV İslâm Ansiklopedisi, XV, İstanbul 1997.
  • Kandemir, Yaşar, “Hatîb el-Bağdâdî”, TDV İslâm Ansiklopedisi, XVI, İstanbul 1997.
  • Kandemir, Yaşar, Hadîs İlimleri ve Hadîs Istılahları (trc.), İFAV yayınları, İstanbul 1997 ( 6. baskı).
  • Karesh, Sara-Hurvitz, M. M., Encyclopedia of Judaism, Facts on File Pub., New York 2006.
  • Kāsımî, Cemâlüddîn, Kavâid’üt-Tahdîs, Dâr’ül-Kütüb’il-İlmiye, Beyrut 1399/1978.
  • Kettânî, Hadîs Literatürü (trc. Yusuf Özbek), İz Yayıncılık, İstanbul 1994.
  • Kettânî, es-Seyyid eş-Şerîf Muhammed b. Ca‘fer, er-Risâlet’ül-Müstatrafe li-Beyâni Meşhûri Kütübi’s-Sünneti’l-Müşerrafe, Dâr’ül-Beşâir’il-İslâmiyye, Beyrut 1986.
  • Kırbaşoğlu, Hayri, Alternatif Hadîs Metodolojisi, Kitâbiyât, Ankara 2002.
  • Kobler, Franz, Treasury of Jewish Letters: Letters from the Famous and the Humble, vol. 1, New York, Farrar, Straus-Young,1953.
  • Koçkuzu, Ali Osman, Hadîs ilimleri ve Hadîs Târihi, Dergah Yayınları, İstanbul 1983.
  • Koçyiğit, Talat, Hadîs Târihi, TDV Yayınları, Ankara 2003.
  • Koçyiğit, Talat, Hadîs Usûlü, AÜİF yayınları, nu: LXXII, Ankara 1967.
  • Koçyiğit, Talat, Hadîs Istılahları, AÜİF yayınları, nu : 146, Ankara 1980.
  • Koçyiğit, Talat, “Ignaz Goldziher’in Hadîsle İlgili Bazı Görüşlerinin Tahlil ve Tenkidi”, AÜİFD, sayı: XV, s. 43-55, Ankara 1967.
  • Kuzâ‘î, Ebû ‘Abdullah M. b. Selâme, Müsnedü’ş-Şihâb, Müesseset’ür-Risâle, Beyrut 1986.
  • Macit, Yunus, Ömer b. Abdülazîz’in Hadis Kültüründeki Yeri, Din ve Bilim Kitapları, Samsun 2006.
  • Mahmûd, Abdulhalîm, Süfyân es-Sevrî: Emîru’l-mü’minîn fî’l-hadîs, Dârü’l-Ma’ârif, (III. baskı), Kâhire 1990.
  • Mâlik b. Enes, el- Muvatta’, I-II, İstanbul 1992.
  • muhammed ‘accÂc el-hatÎb, Usûl’ül-Hadîs, ‘Ulûmuhû ve Mustalahuhû, Dâr’ül-Fikr’il-Hadîs, Lübnan 1386/1967.
  • Mâlik b. Enes, es-Sünnetü Kable’t-Tedvîn, Kāhire 1963.
  • Mâlik b. Enes, Sünnetin Tesbiti (çev. Mehmet Aydemir), Akademi Yay. İstanbul 2005, s. 279-353.
  • Müslim, Ebû'l-Hüseyin M.b. Haccâc el-Kuşeyrî, el-Câmi'us-Sahih, I-V, İstanbul 1992.
  • Nesâî es-Sünen’ül-Kübrâ, I-VI, Dâr’ül-Kütüb’il-‘İlmiyye, Beyrut 1411/ 1991.
  • Nesâî, Ebû ‘Abdurrahman Ahmed b. Şu‘ayb, es-Sünen, I-VIII, İstanbul 1992.
  • Ong, W. Orality & Literacy, The Technologizing of the Word, Florence, KY, USA, Routledge, 1982.
  • Özafşar, M. Emin, Hadîsi Yeniden Düşünmek, Ankara Okulu yayınları, Ankara 1998.
  • Özpınar, Ömer, Hadis Edebiyatının Oluşumu, Ankara Okulu Yayınları, Ankara 2005.
  • Plato, Theaetetus, çev. Benjamin Jowett.
  • Polat, Salahattin, Mürsel Hadîsler ve Delil Olma Yönünden Değeri, TDV. Yayınları, Ankara 1985.
  • Râğıb el-Isfehânî (ö.425/1034), el-Müfredât fî Garîb’il-Kur’ân, Beyrut 1992.
  • Râmahürmüzî, el-Hasan b. ‘Abdurrahmân, el-Muhaddis’ül-Fâsıl beyn’er-Râvî ve’l-Vâ‘î, (nşr. Muhammed ‘Accâc el-Hatîb), Beyrut 1391/1971.
  • Rosental, Franz, Bilginin Zaferi, İslâm Düşüncesinde Bilgi Kavramı (trc. Lami Göngören), Ufuk Kitapları, 45, Sosyal Bilimler Dizisi: 12, İstanbul Haziran 2004.
  • Ryle, Gilbert, The Concept of Mind, Peregrine Books, İngiltere 1963.
  • Sem‘ânî, Abdülkerîm b. Muhammed b. Mansûr Ebû Sa‘d et-Temîmî (ö. 562/1167), Edeb’ül-İmlâ’ ve’l-İstimlâ’ (thk. Max WEISWEILER), Dâr'ül-Kütüb'il-İlmiye, Beyrut 1401/1981 (I. baskı).
  • Sezgin, M. Fuad, Geschichte des Arabischen Schrifttums (GAS), Leiden 1967.
  • Sezgin, M. Fuad, Buhârî’nin Kaynakları, Kitâbiyât, Ankara 2000.
  • Schiffman, Lawrence H., Reclaiming the Dead Sea Scrolls, The History of Judaism, the Background of Christianity, the Lost Library of Qumran, New York, Jewish Publication Society,1994.
  • Schoeler, Gregor, The Oral and the Written in Early Islam, (Almanca’dan İngilizceye terc. Uwe Vagelpohl) Routledge-Taylor & Francis e-Library, New York 2006.
  • Sıddıkî, M. Zübeyr, “Atrāf al-Hadith”, Studies in Islam, VIII, sayı: 1-4, New Delhi 1971.
  • Smelik, Willem F., “Trouble in the trees..” (ed. Reenen, Piet van), Studies in Stemmatology II içinde, John Benjamins Publishing Company,Amsterdam, 2004.
  • Subhî es-Sâlih, Hadîs İlimleri ve Hadîs Istılahları (trc. Yaşar Kandemir), İFAV yayınları, İstanbul 1997.
  • Şentürk, Recep, Narrative Social Nature, Anatomy of the Hadith Transmission Network, CE 610-1505, Columbia Universitesi 1998.
  • Şentürk, Recep, Toplumsal Hafıza, Hadîs Rivâyet Ağı 610-1505 (trc. Mehmet Fatih Serenli), Gelenek yayınları, İstanbul Eylül 2004.
  • Şentürk, Recep, “Social and Literary Structure of Isnâd: A Historical Perspective”, Hadîs Tetkikleri Dergisi, s. 31-50, cilt: II/1, yıl : 2004, Süha Yayıncılık, İstanbul 2004.
  • Ulu Arif, “Tâbiûn’un Sünnet Anlayışı”, İslâmî İlimler Dergisi, Yıl 2, Sayı 2, Güz 2007, Ankara, s. 55-80.
  • Ulu Arif, Tâbiûnun Sünnet Anlayışı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Danışman: M. Hayri Kırbaşoğlu (basılmamış doktora tezi), Ankara 2004.
  • Uğur, Mücteba, Hadîs İlimleri Edebiyatı, TDV. Yayınları, Ankara 1996.
  • Uğur, Mücteba, Ansiklopedik Hadîs Terimleri Sözlüğü, TDV. Yayınları, Ankara 1992.
  • Ünal, Yavuz, Hadîsin Doğuş ve Gelişim Târihine Yeniden Bakış, Etüt yayınları, Samsun 2001.
  • Ünal, Yavuz, “Hadîs Tesbit Sisteminin Doğuş ve Gelişim Seyri Üzerine”, Hadîs Tetkikleri Dergisi, Cilt: I, Sayı : 2, 2003.
  • Taberânî, Ebû’l-Kāsım Süleymân b. Ahmed, el-Mu'cem’ül-Kebîr, I-XXV, Beyrut 1993.
  • Toprak, Mehmet Sait, “İbranî Gelenekte “Kitâbet” Aleyhtarlığı: Yazı Karşıtlığı Paradoksu”, DEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, XXV, İzmir 2007, s. 127-146.
  • Tuğ, Salih, Zuheyr’ubn Harb ve Kitâb’ul-‘İlm Adlı Eseri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları nu: 2775, İstanbul 1984.
  • Yardım, Ali, Hadîs I-II, Damla yayınevi, İstanbul 1998.
  • Yücel, Ahmet, Hadîs Istılahlarının Doğuşu ve Gelişimi: Hicrî İlk Üç Asır, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları nu: 110, İstanbul 1996.
  • Yücel, Ahmet, “Kitâbet”, TDV. İslâm Ansiklopedisi, XXVI, Ankara 2002.
  • Zebîdî, Tâcü’l-Arûs min Cevâhiri’l-Kâmûs, Dâru’l-Hidâye, tsz.

Detaylar

Sayı
Cilt: 8, Sayı: 2, Güz 2008
Geliş Tarihi
06.07.2008
Kabul Tarihi
15.10.2019
Yayın Tarihi
30.09.2008
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Toprak, Mehmet Sait. “Hadislerin Rivâyeti Korunmasında Şahsi Kayıtlar”. Marife 8/2. 30 Eylül 2008. 99-124. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343972.
Özet Görüntüleme: 1
PDF İndirme: 1

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: