Araştırma Makalesi

Bir Telif Yöntemi Olarak Tefsirde İhtisar ve Muhtasar Rivayet Tefsirleri

Abridgement in Quranic Commentaries as a Method of Writing and Abridged Commentaries

Öz

Bu çalışmada, öncelikle telif yöntemleri arasında önemli bir yer tutan ihtisar yöntemini ele alacak ve ihtisar faaliyetinin sebepleri ile muhtasar tefsirlerin özgünlüğü meselesi üzerinde duracağız. Daha sonra tefsirde ihtisar geleneği ve muhtasar tefsirler hakkında genel bilgi vereceğiz. Bu bağlamda ya bizzat müellifleri ya da daha sonra gelen âlimler tarafından ihtisar edilen rivayet tefsirleri ele alınıp incelenecektir. Son olarak rivayet tefsirleri üzerine yapılan ihtisar çalışmaları genel bir değerlendirmeye tabi tutulacağız.
In this study, I will primarily investigate the method of abridgement which has an important place among the methods of writing, the reasons for the activities of abridgement and the issue of the uniqueness of abridged commentaries. Later we will be provide in formation about the convention of abridgement in the field of commentary and the abridged commentaries. In this regard, I will study the narration- commentaries which are abridged either by the authors of the original works or by some other scholars, who came later. Lastly, I will make a general evaluation of the works of abridgement done on the narration-commentaries.

Anahtar Kelimeler

Telif, İhtisar, Muhtasar, Tefsirde İhtisar, Muhtasar Rivayet Tefsirleri
Original Writing, Abridgement, Abridged, Abridgement İn The Discipline Of Commentaries, Abridged Narration-Commentaries

Kaynakça

  • Altundağ, Mustafa, Müfessir el-Vâhidî ve Fedâilü’s-Süver Adlı Kitabı, Marmara Üniversitesi Sos. Bil. Enst. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1988.
  • Ayverdi, İlhan Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul 2008.
  • Bakırcı, Saffet, “Meâlimü’t-Tenzîl”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Ankara 2003.
  • Bilmen, Ömer Nasûhi, Büyük Tefsir Tarihi, İstanbul 1973.
  • Birışık, Abdulhamit, “Muhtasar”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul 2006.
  • Cebeci, Lütfullah, “Mefâtîhu’l-Gayb”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Ankara 2003.
  • Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Tarihi, Ankara 1988.
  • Cerrahoğlu, İsmail, “Câmiu’l-Meyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul 1993.
  • Cerrahoğlu, İsmail, “Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul 1995.
  • Cevherî, İsmâil b. Hammad, es-Sıhah Tâcü’l-Lüga ve Sıhâhı’l-Arabiyye, (Thk: Ahmed Abdulğafûr Atâr), Beyrut 1979.
  • Dâvûdî, Şemseddin Muhammed b. Ali b. Ahmed, Tabakâtu’l-Müfessirîn, Beyrut, Ts.
  • Demirci, Muhsin, Tefsir Tarihi, İstanbul 2003.
  • Durmuş, İsmail, “Muhtasar” TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul 2006.
  • Ebî Hâtim, Abdurrahman b. Muhammed b. İdrai er-Râzî, Tefsîru’l-Kur’âni’lAzîm, (Thk: Es’ad Muhammed et-Tayyib), Beyrut 1997.).
  • Ebû Şehbe, Muhammed, el-İsrâiliyyât ve’l-Mevzûât fi Kütübi’t-Tefsîr, Kahire 1987.
  • el-Hamevî, Yâkût, Mu’cemü’l-Büldân, Kahire 1906.
  • el-Hatîp eş-Şirbînî, Şemseddin Muhammed b. Muhammed, Muğni’l-Muhtâr ilâ Ma’rifeti Meânî Elfâzı’l-Minhâc, (Thk: Ali Muhammed Muavvid ve Adil Ahmed Abdülmevcûd), Beyrut 1992.
  • el-Meymenî, Abdülaziz, el-Buhûs ve’t-Tahkîkât, Kahire 1978.
  • el-Umarî, Ali b. Saîd b. Muhammed, el-İhtisâr fi’t-Tefsîr;Dirase Nazariye ve Dirâse Tatbîkiye, Ümmü’l-Kurâ Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, Mekke 2004.
  • es-Sâbûnî, Muhammed Ali, Muhtasaru Tefsiri İbn Kesîr, Riyad, Ts.
  • es-Seâlebî, Ebû Zeyd Abdurrahman b. Mahlûf, el-Cevâhiru'l-Hısân, (Thk: Ali Muhammed Muavvad ve Adil Ahmed Abdülmevcüd), Beyrut 1998.
  • ez-Zeyd, Abdullah b. Ahmed b. Ali, Muhtasaru Tefsîri’l-Bagavî, Riyad, 1996.
  • İbn Cevzî, Ebû’l-Ferec Cemaleddin Abdurrahman b. Ali b. Muhammed, Zadü’l-Mesîr fî İlmi’t-Tefsîr, Beyrut 1987.
  • İbn Haldun, Abdurrahman b. Muhammed b. Haldûn el-Hadramî, Mukaddimetü İbn Haldun, (Tah: Halil Şahhâte), Beyrut 2001.
  • İbn Hallikân, Ahmed b. Muhammed, Vefayâtü’l-A’yân, Kahire 1985.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İsmâil, Tefsiru’l-Kur’âni’l-Azîm, Riyad, Ts.
  • İbn Manzûr, Ebu’l-Fadl Muhammed b. Mükerrem, Lisânü’l-Arab, Kahire, Ts.
  • İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Abdü’l-Halîm, Mukaddime fî Usûli’t-Tefsîr, Kahire 1992.
  • İbnü’l-Kıftî, Ebü’l-Hasen Cemaleddin Ali b. Yusuf b. İbrâhim, İnbâhu’r-Ruvât Ala Enbâhi’n-Nühât, (Thk: Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim), Kahire 1950.
  • Karacabey, Salih, “Hadiste İhtisar ve Muhtasar Rivayetten Kaynaklanana Problemler”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C: 11, S: 1, Bursa 2002.
  • Karagöz, Mustafa, Tefsirde Rivayet-Dirâyet Ayırımının Ortaya Çıkışı ve Mahiyeti, Bilimname V, Kayseri 2004.
  • Kâtip Çelebi, Mustafa b. Abdullah, Keşfü’z-Zünûn an Esâmi’l-Kütübi ve’l-Fünûn, Beyrut 1992.
  • Ken’an, Muhammed, Fethu’l-Kadîr Tehzîbü Tefsiri İbn Kesîr, Kahire Ts.
  • Koç, M. Akif, İsnad Verileri Çerçevesinde Erken Dönem Tefsir Faaliyetleri, Ankara 2003.
  • Mertoğlu, Mehmet Suat, “Seâlebî”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul 2009.
  • Mollaibrahimoğlu, Süleyman, Süleymaniye Kütüphanesinde Bulunan Yazma Tefsirler, İstanbul 2002.
  • Müzhir, Abdülgani Ahmed Cebr, Kavâidü’l-İhtisâri’l-Menhecî fi’t-Te’lîf, Mecelletü’l-Buhûsi’l-İslâmiyye, Sayı 59, Riyad 2000.
  • Nusayr, Âmine Muhammed, Ebu'l-Farac İbnü'l-Cevzî; Ârâuhû'l-Kelâmiyye ve'l-Ahlâkıyye, Dâru'ş-Şuruk, Kahire 1987.
  • Öztürk, Mustafa, “Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Ankara 2003.
  • Polat, Fethi Ahmet, İslam Tefsir Geleneğinde Akılcı Söyleme Yönelik Eleştiriler, İz, İstanbul 2010.
  • Râcih, Muhammed Kerim b. Saîd, Muhtasar Tefsiri İbn Kesîr, Beyrut 1996.
  • Sâbûnî, Muhammed Ali (ve Salih Ahmed Rızâ), Muhtasaru Tefsiri’t-Taberî, Beyrut 1993.
  • Sâbûnî, Muhammed Ali (ve Salih Ahmed Rızâ), Muhtasar Tefsiri İbn Kesîr, Mekke, Ts.
  • Sezgin, Fuat, GAS, Lieden 1967.
  • Suyûtî, Celâleddîn, el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Kahire 1997.
  • Suyûtî, Celâleddîn, ed-Dürrü’l-Mensûrfi’t-Tefsîri bi’l-Me’sûr, Kahire 1985.
  • Sübkî, Tâcüddîn, Tabakâtü’l-Kübrâ, Kâhire 1964.
  • Şakir, Ahmed, Umdetü’t-tefsir ani’l-Hafız İbn Kesîr: Muhtasaru Tefsiri’l-Kur’ani’l-Azim, Mansure 2005.
  • Taşköprülüzâde, Ahmed b. Mustafa, Miftâhü’s-Saâde ve Mısbâhu’s-Siyâde fî Mevzûâti’l-Ulûm, Beyrut, Ts.
  • Turgut, Ali, Tefsir Usulü ve Kaynakları, İstanbul 1991.
  • Vâhidî, Abu’l-Hasan Ali b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî, el-Vecîz fî Tefsîri Kitâbi’l-Azîz, (Thk: Safvan Adnan Dâvûdî), Şam 1995.
  • Vâhidî, Abu’l-Hasan Ali b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî, el-Vasît fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Mecîd, (Thk: Abdülmevcûd, Adil Ahmed vd.,) Beyrut 1994, .
  • Yavuz, Yusuf Şevki-Avcı, Casim, “İbnü’l-Cevzî”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul 1994,.
  • Yıldırım, Suat, “ed-Dürrü’l-Mensûr”, TDV İslâm Ansiklopedisi, İstanbul 1994.
  • Zehebî, Şemseddin Muhammed b. Ahmed b. Osman, Siyerü A’lami’n-Nübelâ, (Thk. Şuayb el-Arnavût ve Muhammed Naîmel-Argasûsî), Beyrut 1993.

Detaylar

Sayı
Cilt: 10, Sayı: 2, Güz 2010
Geliş Tarihi
01.06.2010
Kabul Tarihi
25.08.2019
Yayın Tarihi
30.09.2010
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

Güven, Şahin. “Bir Telif Yöntemi Olarak Tefsirde İhtisar Ve Muhtasar Rivayet Tefsirleri”. Marife 10/2. 30 Eylül 2010. 43-66. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344170.
Özet Görüntüleme: 2
PDF İndirme: 3

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.