Araştırma Makalesi

Modern Döneme Özgü Bir Kur’an Tasavvuru -Kur’ancılık ve Kur’an İslamı Söyleminin Tahlil ve Tenkidi-

A Modern Conception of the Qur’an: a Critique of the Dis-Course of Qur’anism and Qur’anic Islamisma Modern Conception of the Qur’an: a Critique of the Dis-Course of Qur’anism and Qur’anic Islamism

Öz

Bu makale, modern dönem İslam dünyasının farklı coğrafyalarında belli ölçüde popülerlik kazanan bir eğilimin, dinî hükümlerin kaynağını Kur’an’dan ibaret sayma eğiliminin tahlil ve tenkidini içermektedir. Makalenin ilk ana başlığı altında, söz konusu eğilimin İslam düşünce tarihindeki muhtemel orijinleri, geçmişten günümüze belli başlı temsilcileri ve görüşleri ele alınacak, ikinci ana başlık altında ise bu eğilimin temel iddia ve argümanlarının tutarlılık ve tutarsızlığı meselesi üzerinde durulacaktır.
This article provides a critique of a religious current which has gained some popularity in different parts of the Islamic world –the current which considers the Qur’an to be the unique source of religious rulings. In the first part of the article, I shall investigate the possible origins of this trend in the history of Islamic thought as well as its major representatives and their views and focus in the second part on whether this trend is consistent or not in its major arguments.

Anahtar Kelimeler

Kur’ân İslam’ı, Kur’âncılık (Qur’anism?), Hadis İnkârcılığı, Gelenek, İslam Modernizmi
Qur’anic Islam, Qur’anism, Denial Of The Religious Authority Of The Words Of The Prophet, Heritage, Islamic Modernism

Kaynakça

  • Aktay, Yasin, “Modernleşme ve Gelenek Bağlamında Dinî Bilgi ve Otoritenin Dönüşümü”, [Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: İslamcılık içinde], cilt: 6, cilt editörü: Yasin Aktay, İstanbul 2004.
  • Albayrak, İsmail, Klâsik İslam Modernizminde Kur’ân’a Yaklaşımlar, İstanbul 2004.
  • Alkan, Ahmet Turan, Ateş Tecrübeleri, İstanbul 1999.
  • Altınsu, Lütfi, “Ne yapmak “İstedik”, Kalem, sayı: 19-24, Ağustos-Aralık 1989.
  • Atay, Hüseyin, İslam’ı Yeniden Anlama, Ankara 2001.
  • Bağdâdî, Ebû Mansûr Abdülkâhir b. Tâhir, el-Fark beyne’l-Fırak, Beyrut trs.
  • Beğavî, Ebû Muhammed Hüseyin b. Mes’ûd, Me‛âlimü’t-Tenzîl, Beyrut 1995.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyin, Kitâbü’s-Süneni’l-Kebîr, Beyrut trs.
  • Birışık, Abdülhamit, Hind Altkıtası Düşünce ve Tefsir Ekolleri, İstanbul 2001.
  • Brown, Daniel W., Rethinking Tradition in Modern Islamic Thought, New York 1996.
  • Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail, el-Câmiu’s-Sahîh, İstanbul 1981.
  • Bulut, Yücel, “İslâmcılık, Tercüme Faaliyetleri ve Yerlilik”, [Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: İslamcılık içinde], 6. cilt, cilt editörü: Yasin Aktay, İletişim Yayınları, İstanbul 2004.
  • Bûtî, Ramazan, Dâvâbitu’l-Maslaha fî Şerîati’l-İslâmiyye, Dımaşk 1966.
  • Cevad Ali, el-Mufassal fî Târîhi’l-‛Arab Kable’l-İslâm, Bağdat 1380.
  • Çakın, Kamil, Hadis İnkârcıları, Ankara 1998.
  • Dârekutnî, Ebü’l-Hasen Ali b. Ömer, es-Sünen, Beyrut 1986.
  • Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdirrhamân, es-Sünen, Beyrut trs.
  • Düzgün, Şaban Ali, “Hüseyin Atay”, [Çağdaş İslâm Düşünürleri içinde], ed. Cağfer Karadaş, İstanbul 2007.
  • Düzgün, Şaban Ali, Seyyid Ahmed Han ve Entelektüel Modernizmi, Ankara 1997.
  • Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş’as, es-Sünen, İstanbul 1981.
  • Erdoğan, Mehmet, “Kur’an Vahyinin Nüzûl Dönemi Olgusallığıyla İlişkisinin Fıkhî Yorumu”, İslâmiyât, VII/1 (2004).
  • Erul, Bünyamin, “Yaşar Nuri Öztürk’ün Kendi Dilinden Hazreti Muhammed”, İslâmiyât, VI/2 (2003).
  • Erul, Bünyamin, Sahabenin Sünnet Anlayışı, Ankara 2007.
  • Fahreddîn er-Râzî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ömer, Mefâtîhu’l-Ğayb, Beyrut 2004.
  • Fazlur Rahman, Tarih Boyunca Metodoloji Sorunu, çev. Salih Akdemir, Ankara 1995.
  • Gencer, Bedri, İslam’da Modernleşme, Ankara 2008.
  • Görmez, Mehmet, “Kur’an İslâm’ı ve Kitâbu’s-Sünne”, [Musa Carullah’ın Kitâbu’s-Sünne isimli eserine yazdığı giriş yazısı], Ankara 1998.
  • Hansu, Hüseyin, Mutezile ve Hadis, Ankara 2004.
  • Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Ali, Şerefü Ashâbi’l-Hadîs, nşr. M. Said Hatiboğlu, Ankara 1991.
  • İbn Âşûr, Muhammed Tâhîr, et-Tahrîr ve’t-Tenvîr, Tunus trs.
  • İbn Hacer el-Askalânî, Ebü’l-Fazl Şihâbuddîn Ahmed b. Ali, Fethü’l-Bârî, Beyrut trs.
  • İbn Hanbel, Ebû Abdillah Ahmed b. Muhammed, el-Müsned, İstanbul 1982.
  • İbn Hazm, Ebû Muhammed Ali b. Ahmed, el-İhkâm fî Usûli’l-Ahkâm, Mısır 1978.
  • İbn Hazm, Ebû Muhammed Ali b. Ahmed, el-Fasl (el-Fisal) fi’l-Milel ve’l-Ehvâ ve’n-Nihal, Beyrut 1996.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fida İmâdüddîn İsmail, el-Bidâye ve’n-Nihâye, Kahire 1994, VIII. 103.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fida İmâdüddîn İsmail, Tefsîru’l-Kur’âni’l-‛Azîm, Beyrut 1983.
  • İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullah b. Müslim, Te’vîlü Muhtelefi’l-Hadîs, Beyrut 1995.
  • İlahibahş, Hâdim Hüseyin, el-Kur’âniyyûn ve Şübühâtühüm Havle’s-Sünne, Taif 1989.
  • İşcan, Mehmet Zeki, Muhammed Abduh’un Dinî ve Siyasî Görüşleri, İstanbul 1998.
  • Kadı İyaz, Ebü’l-Fazl İyâz b. Musa el-Yahsûbî, el-İlmâ’ ilâ Ma‘rifeti Usûli’r-Rivâye, Kahire 1389/1970.
  • Kara, İsmail, Cumhuriyet Türkiyesi’nde Bir Mesele Olarak İslâm, İstanbul 2009.
  • Karlığa, H. Bekir, “Fî Zilâli’l-Kur’ân”, DİA, İstanbul 1996.
  • Kavak, Özgür, “Modernizmin Dönüştürücü Etkisi: Seyyid Ahmed Han ve Ahkâmın Dünyevîleşmesi”, Dîvân İlmî Araştırmalar, sayı: 14 (2003/1).
  • Kırbaşoğlu, Mehmet Hayri, İslam Düşüncesinde Sünnet, Ankara 1996, s. 178.
  • Kur’an Araştırmaları Grubu, “Hadislerin (Sünnetin) İncelenmesi”, www.kurandakidin.net.
  • Kur’an Araştırmaları Grubu, “Kur’an Ayetlerine Göre Din”, www.kurandakidin.net .
  • Kurtubî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed, el-Câmi‛ li Ahkâmi’l-Kur’ân, Beyrut 1988.
  • Kutub, Seyyid, Fî Zilâli’l-Kur’ân, [Dâru’l-'İlm], Diyarbakır trs.
  • Lewis, Bernard, Müslümanların Avrupa’yı Keşfi, çev. İhsan Durdu, İstanbul 2000.
  • Ma’mer b. Râşid, Ebû Urve Ma‘mer b. Râşid es-San'ânî, el-Câmi, [Abdürrezzâk, el-Musannef içinde], Beyrut 2000.
  • Mansûr, Ahmed Subhî, el-Kur’ân ve Kefâ Masdaran li’t-Teşrî’i’l-İslâmî, Beyrut 2005.
  • Mansûr, Ahmed Subhî, www.ahl-alquran.com.
  • Mertoğlu, Suat, “Doğrudan Doğruya Kur’an’dan Alıp İlhamı’: Kur’an’a Dönüşten Kur’an İslam’ına”, Dîvân Disiplinler Arası Çalışmalar Dergisi, cilt: 15, sayı: 28 (2010/1).
  • Mertoğlu, Suat, “İslâm’ın Anlaşılmasını Kur’an ile Sınırlandırma Eğilimini Ortaya Çıkaran Temel Dinamikler”, (yayımlanmamış bildiri metni), Dinî Hükümlerin Kaynağı ve Dinî Metinlerin Anlaşılması Konusundaki Çağdaş Yaklaşımlar Çalıştayı, İslâm Araştırmalar Merkezi (İsam), İstanbul, 18-19 Aralık 2010.
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. Haccâc, el-Câmiu’s-Sahîh, İstanbul 1981.
  • Nesâî, Ebû Abdirrahmân, Ahmed b. Şuayb, es-Sünen, İstanbul 1981.
  • Olgun, Hakan, Sekülerliğin Teolojik Kurgusu Protestanlık, İstanbul 2006, s. 145-158.
  • Özafşar, M. Emin, “Polemik Türü Rivayetlerin Gerçek Mahiyeti”, İslâmiyât I/3 (1998).
  • Özsoy, Ömer, “Çağdaş Kur’an(lar) Üretimi Üzerine-‘Karı Dövme’ Olgusu Bağlamında 4.Nisâ 34 örneği-“, İslâmiyât, V/1 (2002).
  • Özsoy, Ömer, Kur’an ve Tarihsellik Yazıları, Ankara 2004.
  • Öztürk, Mustafa, “Çağdaşlık ve Çağdaş Dönem Kur’an Yorumlarına Genel Bir Bakış”, İslâmiyât VII/4 (2004).
  • Öztürk, Mustafa. “Oksidantalizm Bağlamında Afgânî-Abduh Ekolü”. Marife 6/3 (2006): 43-69. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343783.
  • Öztürk, Yaşar Nuri, Kendi Dilinden Hazreti Muhammed, İstanbul 1997.
  • Öztürk, Yaşar Nuri, Kur’an’daki İslam, İstanbul 1997.
  • Paçacı, Mehmet, Çağdaş Dönemde Kur’an’a ve Tefsire Ne Oldu?, İstanbul 2008.
  • Reşid Rıza, Muhammed, Tefsîru’l-Kur’âni’l-Hakîm (Tefsîru’l-Menâr), Beyrut 1999.
  • Sıddıkî, Mazharuddin, İslâm Dünyasında Modernist Düşünce, çev. Murat Fırat-Göksel Korkmaz, İstanbul 1990.
  • Sıdkî, Muhammed Tevfîk, “el-İslâm Hüve’l-Kur’ân Vahdeh”, el-Menâr, IX/7 (1906).
  • Soyalan, M. Yaşar, “Kur’an’ın Gerekliliği ve Yeterliliği Üzerine”, Kalem, sayı: 9, Eylül 1988.
  • Şâfiî, Ebû Abdillah Muhammed b. İdris, Cimâu’l-‛İlm, [el-Ümm içinde], Beyrut 1993.
  • Şâfiî, Ebû Abdillah Muhammed b. İdris, er-Risâle, İstanbul 1985.
  • Şâtıbî, Ebû İshâk İbrahim b. Musa, el-Muvâfakât fî Usûli’ş-Şerîa, Beyrut 1997.
  • Şehristânî, Ebü’l-Feth Muhammed b. Abdülkerîm, el-Milel ve’n-Nihal, Beyrut 1996.
  • Taberî, Ebû Cafer Muhammed b. Cerîr, Câmiu’l-Beyân ‛an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân, Beyrut 1999.
  • Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa, es-Sünen, İstanbul 1981.
  • Yaltakaya, M. Şerafeddin, “İslam’da İlk Fikri Hareketler ve Dinî Mezhepler”, Dârulfünûn İlâhiyat Fakültesi Mecmuası, İstanbul 1930.
  • Yüksel, Edip, “Kur’an’a Göre Nasıl Namaz Kılabiliriz?”, www.yuksel.org/t/din/namaz.html.
  • Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Mahmîd b. Ömer, el-Keşşâf ‛an Hakâiki’t-Tenzîl, Beyrut 1977.
  • Zerkeşî, Bedruddîn, Hz. Aişe’nin Sahabeye Yönelttiği Eleştiriler (el-İcâbe), Yayına haz.: Bünyamin Erul, Ankara 2000.

Detaylar

Sayı
Cilt: 10, Sayı: 3, Kış 2010
Geliş Tarihi
18.09.2010
Kabul Tarihi
25.08.2019
Yayın Tarihi
31.12.2010
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

Öztürk, Mustafa. “Modern Döneme Özgü Bir Kur’an Tasavvuru -Kur’ancılık Ve Kur’an İslamı Söyleminin Tahlil Ve Tenkidi-”. Marife 10/3. 31 Aralık 2010. 9-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344220.
Özet Görüntüleme: 9
PDF İndirme: 5

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: