Araştırma Makalesi

İbn Rüşd’ün Te’vil Anlayışında Metodoloji Sorunu

The Problem of Methodology in Ibn Rushd’s Hermeneutic

Öz

İslam dünyasında ister siyasi, ister fikri, isterse de sosyal merkezli olsun, hemen her akımın temelinde bir yorumlama faaliyetinin bulunduğunu söylemek, sanırız fazlaca iddialı bir söz olmaz. İslam tarihinde ortaya çıkan pek çok akımın temelinde, diğerlerinden farklı bir şekilde yorumlanmış bir metin görüyor olmamız, bu sözümüzü doğrular niteliktedir. Onun içindir ki, bu durumu fark eden İslam düşünürleri, erken dönemlerden itibaren bu söz konusu yorumlama faaliyetinin nasıllığı üzerine bir takım metotlar geliştirmek için çalışmalar yapmışlardır. Bu konuda kalem oynatan düşünürlerden biri de şüphesiz İbn Rüş’dür. O, kendi bakış açısıyla meseleye yaklaşmış ve tevil konusunda olmazsa olmaz bir takım metodlar ortaya koymuş, hangi metinlerin tevil edilebileceği, tevilin nasıl yapılacağı, kimlerin tevil yapabileceği, yapılan tevillerin nerede ve nasıl kullanılacağı soruları etrafında bir metodoloji ortaya koymuştur. Bu metodoloji ışığında farklı yorum anlayışlarını eleştiriye tabi tutan İbn Rüşd, yeri geldikçe kendi metodunun tutarlılığını ortaya koymayı amaçladığı yorum örnekleri vermekten de çekinmemiştir.
I think that it would not be too assertive to claim that hermeneutic activity underlies almost every movement in the Muslim world, be it political, intellectual, or social. The fact that a text that has been interpreted differently from other texts underlies many currents that have arisen in Islamic history evidences this claim. Therefore, the Muslim thinkers who have come to realize this fact have from the early years onwards tried to develop theories to explain the nature of this hermeneutic activity. Ibn Rushd is no doubt one of the thinkers who wrote on this subject. He approached the issue from his own perspective and laid down some necessary principles regarding the allegorical interpretation of the Scripture, developing a special methodology about the questions, "Which religious texts can be interpreted allegorically? What is the procedure of this work? Who can perform this work? Where and how the allegorical interpretations will be used?" In the light of this methodology, Ibn Rushd criticized various conceptions of hermeneutics, giving examples of allegorical interpretations to establish the validity of his own hermeneutical method.

Anahtar Kelimeler

İbn Rüşd, Tevil, Metodoloji, İslam Felsefesi
Ibn Rushd, Hermeneutic, Methodology, Islamic Philosophy

Kaynakça

  • Aydın, Mehmet .S., İslam Felsefesi Yazıları, Ufuk Kit., İstanbul, 2000.
  • Baysar, Mehmet. Felsefet-i İbn Rüşd, Beyrut, 1973.
  • Bulaç, Ali, Din-Felsefe/Vahiy-Akıl İlişkisi, Beyan Yay., İstanbul, 1992.
  • Cürcani, Seyyid Şerif, Tarifat, İstanbul, 1986 .
  • Doğan, Mehmet, Büyük Türkçe Sözlük, Te’vil Mad., Birlik Yay., Ankara, 1981 .
  • el-Ezheri, Ahmed, Tehzibü’l-Luga, Kahire, 1967 .
  • Erdem, Hüsamettin, Bazı Felsefe Meseleleri, Hü-er Yay., Konya, 1999.
  • Gazzali, Ebu Hamit, “Kânûnu-t Te’vil”, Çev. B. Aybakan, İslami Araştırmalar, Ankara, 2000, Sa. 13.
  • Gazzali, Ebu Hamit, İlcamu’l-Avam an İlmi’l-Kelam, (Mecmuatu Resaili’l-Gazali İçinde), Beyrut, 1996.
  • Gemuhluoğlu, Zeynep, Teoloji Olarak Yorum, İz Yay., İstanbul, 2010.
  • Gölcük, Şerafettin -Toprak, Süleyman, Kelam, Tekin Kit., Konya, 1998.
  • Houranî, George F. Averroes, Londra, 1976.
  • İbn Faris, Mu’cemu Mekâyîsi’l-Luga, Mısır, 1969.
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed: el Bidayetü’l-Müctehid ve Nihayetü’l-Muktesid, Neş. A. Ahmed, A. Mahmud, Lübnan, 1996 .
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed, ed Damime, (Faslu-l Makal içinde), Neş. A.N.Cemal – M.E.el- Haneci, Mısır, 1910.
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed, Faslu’l-Makal, Neş. A. N. Cemal – M. E. el-Haneci, Mısır, 1910.
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed, Felsefe-Din ilişkileri, Çev. S.Uludağ, Dergâh Yay., İstanbul, 1985.
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed, Hel yettesilu bi’l akli’l heyulani…(Telhis…içinde), Neş. A.F. el-Ehvani, Mısır, 1950 .
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed, Menahic el-Edille, Neş. M.Kâsım, Mısır, Trs.
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed, Şerhu’l-Burhan, Neş. A.Bedevi, Kuveyt, 1984.
  • İbn Rüşd, Ebu-l Velid Muhammed, Tehafüt et-Tehafüt, Çev. K.Işık, M.Dağ, Kırkanbar Yay. İstanbul, 1998.
  • İbn-i Manzur, Lisanü’l-Arab, Beyrut, trs.
  • Karmış, Orhan, Tefsir İlminde Te’vilin Yeri ve Önemi, (basılmamış doktora tezi), Ankara, 1975.
  • Komisyon, Büyük Lugat, Te’vil Mad. Ankara, 1965.
  • Özdemir, Metin, İbn Rüşd’ün Kelamcılara Dair Metodolojik Eleştirisi, Doğu-Batı İlişkisinin Entelektüel Boyutu/İbn Rüşd’ü Yeniden Düşünmek, Asitan Yay. Sivas, 2009.
  • Öztürk, Mustafa, Aşırı Yorum, Tefsirde Batınilik ve Batıni Te’vil Geleneği, Ankara, 1993.
  • Polat, Fethi Ahmet, “Dini Nasları Okumanın Bir Enstrümanı Olarak Kullanılan Zahir-Batın Ayrımının İbn Rüşd’teki Orijinalitesi”, Doğu-Batı İlişkisinin Entelektüel Boyutu/İbn Rüşd’ü Yeniden Düşünmek, Asitan Yay. Sivas, 2009.
  • Şemseddin, Sami, Kamus Tercümesi, İstanbul, 1305 .
  • Şaban Zekiyyuddin, İslam Hukuk İlminin Esasları, Çev. İ.K.Dönmez, TDV. Yay., Ankara, 1996.
  • Şahinoğlu, M.Nazif, “Te’vil “ Mad., İ.A., MEB. Yay.
  • Uludağ, Süleyman, İslam Düşüncesinin Yapısı, Dergah Yay., İstanbul, 1994.
  • Uludağ, Süleyman, İbn Rüşd Felsefesinde Tasavvuf, Doğu-Batı İlişkisinin Entelektüel Boyutu/İbn Rüşd’ü Yeniden Düşünmek, Asitan Yay. Sivas, 2009.
  • Watt, W. Montgomery, Düşüncesinin Teşekkül Devri, Çev. E.R.Fığlalı, Umran Yay., Ankara, 1981.
  • Zebidi, Tacu’l Arus, Mısır, 1306.
  • Zehra, M. Ebu, İslam Hukuku Metodolojisi, Çev. A.Şener, Fecr Yay., İstanbul, 1996.

Detaylar

Sayı
Cilt: 10, Sayı: 3, Kış 2010
Geliş Tarihi
02.09.2010
Kabul Tarihi
18.11.2019
Yayın Tarihi
31.12.2010
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Felsefe ve Din Bilimleri,
Din Felsefesi

Nasıl Atıf Yapılır

Ocak, Hasan. “İbn Rüşd’ün Te’vil Anlayışında Metodoloji Sorunu”. Marife 10/3. 31 Aralık 2010. 171-198. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344214.
Özet Görüntüleme: 9
PDF İndirme: 36

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: