Araştırma Makalesi

Şerif Murtazâ'nın Kur'ân Müşkillerini Çözümlemede Kullandığı Yöntemler

The Methods Used By Sharef Murtadha in Solving the Qur’anic Problems

Öz

Şerif Murtazâ, Kur’ân âyetlerinin birbiriyle ve akılla çelişmeyeceği anlayışından hareketle bazı müşkil ifadelerin yorum ve çözümüne yönelmiş; sahip olduğu geniş dil kültürü ve akıl sayesinde bunları izaha kavuşturmayı başarmıştır. Bunu yaparken müellif, bazen bir ibarenin hakikat veya mecaz ifade edebileceği ihtimalini göz önünde bulundurmuş; bazen âyetin metninde mahzûf bir ifadenin bulunduğunu muhtemel görmüştür. Bazen de müfessir, insanoğlunun sahip olduğu temel bir aklî ilkeden hareketle bir müşkile yaklaşmış; bazen de aynı konuyla ilgili Kur'ân’ın farklı yerlerinde geçen değişik iki ifadenin, konunun farklı yönlerine ve değişik aşamalarına ışık tuttuğu yorumunda bulunarak meseleye çözüm getirmiştir.
Sharef Murtadha has headed towards interpretation and explanation of some Qur’ânic verses, which seems contradictory with each other or with reason, starting off not being in the Qur’ân like these contradictions. The author has sometimes considered that the Qur’ânic text might express a truth (haqeeqah) or metaphor (majaaz) meaning. He has also realised that might be the removed things in the text. The interpretor has sometimes taken up the unclear parts (mushkels) of the Qur’ân, starting off from a rational principle that have had the mankind. He has also considered that some different parts of the Qur’ân might be explained by the other parts of it, from different dimensions and positions.

Anahtar Kelimeler

Şerif Murtazâ, Müşkilü’l, Hakikat, Hazf, Tefsir
Sharef Murtadha, Mushkels Of The Qur’ân, Haqeeqah-Majaaz, Hazf, In-Terpretation Of The Qur’ân

Kaynakça

  • Abduh, Muhammed (ö. 1323/1905) - Rızâ, Muhammed Reşîd (ö. 1354/1935), Tefsîru’l-Kur’âni’l-Hakîm (Tefsîru’l-Menâr), Dâru’l-Menâr, 2. bs. Kâhire 1366/1947, I-XII.
  • Akdemir, Hikmet, Belâğat Terimleri Ansiklopedisi, Nil Y., İzmir 1999.
  • Bilgin, Mustafa, Tefsirde Mu’tezile Ekolü, basılmamış doktora tezi, Uludağ Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa 1991.
  • Bilmen, Ömer Nasuhi (ö. 1971), Büyük Tefsir Tarihi (Tabakâtu’l-Müfessirîn), Bilmen Y., İstanbul 1973, I-II.
  • Bolelli, Nusreddin, Belâgat (Beyân-Me‘ânî-Bedî’ İlimleri: Arap Edebiyatı), İFAV Y., 3. bs. İstanbul 2001.
  • Brockelmann, Carl, “Murtaza’ş-Şerîf”, İA, MEB Y., Eskişehir 1997, VIII, 657-658.
  • el-Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm (ö. 256/870), el-Câmiu’s-Sahîh, şerh ve tahkîk: eş-Şeyh Kâsım eş-Şemmâî er-Rifâî, Dâru’l-Erkam, Beyrut trs. I-IX.
  • Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş’as (ö. 275/888), es-Sünen, Çağrı Y., İstanbul 1413/1992, I-V.
  • Ebû Ubeyde Ma’mer b. el-Müsennâ (ö. 210/825), Mecâzü’l-Kur'ân, tahkîk: Fuat Sezgin, Mektebetü’l-Hâncî, Kâhire trs. I-II.
  • el-Emîn, Ebû Muhammed es-Seyyid Muhsin b. Abdülkerîm b. Alî (ö. 1371/1952), A'yânu'ş-Şîa, tahkîk: Hasan el-Emîn, Dâru't-Teâruf li’l-Matbûât, Beyrut 1406/1986, I-X.
  • Eren, Cüneyt - Özcan, Halil, Kur'ân-ı Kerîm’de Edebî Sanatlar, Aktif Y., Erzurum 2003.
  • el-Ferrâ, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Ziyâd b. Abdullâh ed-Deylemî (ö. 207/822), Meâni'l-Kur'ân, Âlemü'l-Kütüb, Beyrut 1403/1983, I-III.
  • el-Hatîb, Abdüllatîf Muhammed, Mu’cemü’l-Kırâât, Dâru Sa’deddîn, Dımeşk 1422/2002, I-XI.
  • el-Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit (ö. 463/1071), Târîhu Bağdâd, tahkîk: Beşşâr Avvâd Ma’rûf, Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, Beyrut 1422/2001, I-XVII.
  • el-Hıfzî, Abdüllâtîf b. Abdülkâdir, Te'sîru'l-Mu'tezile fi'l-Havâric ve'ş-Şîa, Dâru’l-Endelüsi’l-Hadrâ’, Cidde 1421/2000.
  • İbn Hacer el-Askalânî, Ebu'l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed (ö. 852/1449), Lisânu’l-Mîzân, haz. Abdülfettâh Ebû Gudde - Selmân Abdülfettâh Ebû Gudde, Mektebü’l-Matbûâti’l-İslâmiyye, Beyrut 1423/2002, I-X.
  • İbn Kesîr, İmâdüddîn Ebu'l-Fidâ İsmail b. Ömer b. Kesîr (ö. 774/1372), Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, tahkîk: Sâmî b. Muhammed es-Selâme, Dâru Taybe, 2. bs. Riyâd 1420/1999, I-VIII.
  • İbn Kesîr, İmâdüddîn Ebu'l-Fidâ İsmail b. Ömer b. Kesîr (ö. 774/1372), el-Bidâye ve’n-Nihâye, tahkîk: Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî, Dâru Hicr, Cîze 1417-1420/1997-1999, I-XXI.
  • İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullâh b. Müslim (ö. 276/889), Tefsîru Ğarîbi'l-Kur'ân, tahkîk: es-Seyyid Ahmed Sakr, Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, Beyrut 1398/1978.
  • İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullâh b. Müslim (ö. 276/889), Te'vîlü Müşkili'l-Kur'ân, neşr: es-Seyyid Ahmed Sakr, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 3. bs. Beyrut 1401/1981.
  • İbn Manzûr, Ebu'l-Fazl Muhammed b. Mükerrem b. Alî el-Ensârî (ö. 711/1311), Lisânu'l-Arab, tahkîk: Abdullâh Alî el-Kebîr - Muhammed Ahmed Hasbullâh - Hâşim Muhammed eş-Şâzelî, Dâru’l-Maârif, Kâhire trs. I-VI.
  • İbnü’l-İmâd, Ebu’l-Felâh Abdülhayy b. Ahmed b. Muhammed (ö. 1089/1679), Şezerâtü’z-Zeheb fî Ahbâri men Zeheb, tahkîk: Mahmûd el-Arnaût - Abdülkâdir el-Arnaût, Dâru İbn Kesîr, Dımeşk 1412/1991, I-X.
  • İbrâhîm, Muhammed Ebu’l-Fazl, “Mukaddime”, Emâli’l-Murtazâ (Ğurerü’l-Fevâid ve Dürerü’l-Kalâid) içinde, I, 5-22, el-Mektebetü’l-Asriyye, Beyrut 1425/2004.
  • Kâdî Abdülcebbâr, Ebu’l-Hasen Abdülcebbâr b. Ahmed (ö. 415/1025), Müteşâbihü’l-Kur’ân, tahkîk: Adnan Muhammed Zerzûr, Dâru’t-Türâs, Kâhire 1969, I-II (tek mücelled).
  • Kâdî Abdülcebbâr, Ebu’l-Hasen Abdülcebbâr b. Ahmed (ö. 415/1025), Tenzîhü'l-Kur'ân ani'l-Metâın, Dâru'n-Nehdati'l-Hadîse, Beyrut trs.
  • Kahveci, Niyazi, Mu’tezile ile Şîa Arasında Siyasal Tartışma (Kadı Abdulcebbar-Şerif Murteza), Araştırma Y., Ankara 2006.
  • el-Kazvînî, Ebu’l-Meâlî Celâleddîn Muhammed el-Hatîb (ö. 739/1338), Telhîs ve Tercümesi (Kur'ân’ın Eşsiz Belâgatı), haz: Nevzat H. Yanık - Mustafa Kılıçlı - M. Sadi Çöğenli, Huzur Y., İstanbul trs.
  • Kehhâle, Ömer Rızâ, Mu’cemü’l-Müellifîn (Terâcimu Musannifi’l-Kütübi’l-Arabiyye), Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1414/1993.
  • Kızılırmak, Ali, Kur'ân'da Hakikat ve Mecaz, basılmamış doktora tezi, Ankara Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 1996.
  • Kiraz, Celil, Şerif Murtazâ’nın Emâlî’sinde Kur'ân Müşkilleri ve Müteşâbihleri, Emin Y., Bursa 2010.
  • el-Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mansûr es-Semerkandî el-Hanefî (ö. 333/944), Te’vîlâtü Ehli’s-Sünne, tahkîk: Fâtıma Yûsuf el-Hıyemî, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1425/2004, I-V.
  • Müslim b. Haccâc, Ebu’l-Hüseyn (ö. 261/875), el-Câmiu’s-Sahîh bi Şerhi’l-İmâm Muhyiddîn en-Nevevî, Dâru’l-Ma’rife, Beyrut 1417/1996, I-XIX.
  • Öz, Mustafa, “Şerîf el-Murtazâ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 2010, XXXVIII, 586-588.
  • er-Râğıb el-Isfehânî, Ebu'l-Kâsım Hüseyn b. Muhammed b. Mufaddal (ö. 502/1108), Müfredâtu Elfâzı’l-Kur’ân (el-Müfredât fî Ğarîbi’l-Kurân), tahkîk: Safvân Adnân Dâvûdî, Dâru’l-Kalem, Dımeşk 1413/1992.
  • er-Râzî, Fahreddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn b. Alî el-Kuraşî et-Teymî el-Bekrî (ö. 606/1209), Mefâtîhu’l-Ğayb, I-XXXII, Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1401/1981. Türkçe tercümesi: Tefsîr-i Kebîr (Mefâtîhu’l-Ğayb), I-XXIII, çev. Suat Yıldırım - Lütfullah Cebeci - Sadık Kılıç - Cafer Sadık Doğru, 2. bs. Huzur Y., İstanbul 2002.
  • eş-Şerîf el-Murtazâ, Alemü’l-Hüdâ Zü’l-Mecdeyn Ebu’l-Kâsım Alî b. el-Hüseyn el-Mûsevî el-Alevî (ö. 436/1044), Emâli’l-Murtazâ (Ğurerü’l-Fevâid ve Dürerü’l-Kalâid), tahkîk: Muhammed Ebu’l-Fazl İbrâhîm, el-Mektebetü’l-Asriyye, Beyrut 1425/2004, I-II (tek mücelled).
  • et-Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr (ö. 310/922), Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân, tahkîk: Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî, Dâru Hicr, Kâhire 1422/2001, I-XXVI.
  • et-Tîbî, Şerefüddîn Hüseyin b. Muhammed (ö. 743/1342), et-Tibyân fî İlmi’l-Meânî ve’l-Bedî’ ve’l-Beyân, tahkîk: Hâdî Atıyye Matar el-Hilâlî, Âlemü’l-Kütüb, Beyrut 1407/1987.
  • et-Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevra (ö. 279/892), es-Sünen, Çağrı Y., İstanbul 1413/1992, I-V.
  • et-Tûsî, Şeyhü’t-Tâife Ebû Ca’fer Muhammed b. Hasen b. Alî (ö. 460/1067), et-Tibyân fî Tefsîri’l-Kur’ân, tahkîk ve tashîh: Ahmed Habîb Kasîr el-Âmilî, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut trs. I-X.
  • et-Tûsî, Şeyhü’t-Tâife Ebû Ca’fer Muhammed b. Hasen b. Alî (ö. 460/1067), el-Fihrist, Leknev 1870.
  • ez-Zeccâc, Ebû İshâk İbrâhîm b. es-Serî b. Sehl (ö. 311/923), Meâni'l-Kur'ân ve İ'râbuh, tahkîk: Abdülcelîl Abduh Şelebî, Âlemü'l-Kütüb, Beyrut 1408/1988, I-V.
  • ez-Zehebî, Ebû Abdullâh Şemseddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân (ö. 748/1348), Siyeru A'lâmi'n-Nübelâ, tahkîk: Şuayb el-Arnaût - Hüseyn el-Esed, Müessesetü'r-Risâle, 3. bs. Beyrut 1405/1985, I-XXVIII.
  • ez-Zemahşerî, Cârullah Ebu’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed (ö. 538/1143), el-Keşşâf an Hakâikı Ğavâmidı’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vucûhi’t-Te’vîl, tashîh: Muhammed Abdüsselâm Şâhîn, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1416/1995, I-IV.

Detaylar

Sayı
Cilt: 10, Sayı: 3, Kış 2010
Geliş Tarihi
19.08.2010
Kabul Tarihi
13.12.2019
Yayın Tarihi
31.12.2010
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

Kiraz, Celil. “Şerif Murtazâ’nın Kur’ân Müşkillerini Çözümlemede Kullandığı Yöntemler”. Marife 10/3. 31 Aralık 2010. 199-220. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344210.
Özet Görüntüleme: 6
PDF İndirme: 4

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: