Araştırma Makalesi

İlahi Naslar Bağlamında Özgürlük ve Adalet Anlayışının Yeniden Tesisi: Mahmud Muhammed Taha Örneği

Reconsraction of the Concepts of Freedom and Justice in the Context of Divine Texts: the Example of Mahmoud Mohamed Taha

Öz

Bu makalede Sudanlı politikacı, teolog ve düşünür Mahmud Muhammed Taha’nın (1909/11–1985) özgürlük, adalet ve bununla alakalı görüşleri incelenecektir. Taha, Sudan’da doğdu. 1930’larda Hartum’da mühendislik okudu. 1945’te seküler bir devlet olarak Sudan’ın tam bağımsızlığını savunan, bir özgürlük hareketi olan Cumhuriyetçi Parti’yi kurdu ve liderliğini yürüttü. Partinin ideolojisinin yapısı 1951’de Taha’nın mistik bir uzlete çekilmesinden sonra ortaya çıkan radikal bir değişimden geçti. Bu ideolojinin ışığında, parti İslam ve modernitenin ‘neo-islamcı’ bir uzlaşmasını taahhüt eden bir durumun savunuculuğunu yaptı. Pek çok yorumcu gibi Taha, peygamberin Mekke dönemi ve daha sonraki Medine döneminde inancın temel olarak bölündüğünü ifade etmiştir. Mekkî ayetler genel olarak çoğulcu, toleranslı ve pasiftir. Fakat daha sonra Medine’deki bölümlerde karakter değişmiş ve inanmayanlara karşı şiddet savunulmuştur. Hem geleneksel İslam hukuku hem de İslam düşüncesinin çoğu bu ikinci kısım üzerine kurulmuştur. Günümüzde Medine dönemindeki bölümlerin geçerli olduğu vurgulanırken Taha, modern toplumda Mekke’dekilerin daha önemli olduğunu düşünür.
In this article discusses Sudanese politician, theologian and thinker Mahmoud Muhammed Taha’s (1909/11–1985) views freedom, justice and related issues. Mahmoud Muhammed Taha was born Sudan. In the 1930s, as an engineering student in Khartoum. In 1945 he co-founded and led the Republican Party a major emancipatory movement, advocating full independence for Sudan as a secular republic. The nature of the party's ideology went through a radical change after Taha emerged from a mystical retreat in 1951. In the light of this ideology, the party advocated a "neo-Islamist" position committed to a reconciliation of Islam and modernity. Like many commentators, Taha discerns a basic division between the tenets revealed during the Prophet's tenure as a preacher in Mecca (610–622) and those revealed after his flight to Medina (622–633). The first set of statements and guidelines is generally pluralist, tolerant, and pacifist. But the later parts in Medina change character, and advocate violence against nonbelievers. Both traditional Islamic law and much of Islamic thinking is based on this second half. Taha felt that the Medina portions, while valid, were intended to be addressed to the situation at the time, and that the more important parts for modern society were verses of the Koran in Mecca.

Anahtar Kelimeler

Kur’ân, Mahmud Muhammed Taha, Cumhuriyetçi Parti, İkinci Mesaj, Sudan
Koran, Mahmoud Muhammed Taha, Republican Party, Second Message, Sudan

Kaynakça

  • Amin, Samir, el-Kenz, Ali, Avrupa ve Arap Dünyası; Yeni İlişkinin Seyri ve Olasılıkları, çev. Kemal Ülker, İstanbul: Versus Yayınları, 2006.
  • Amin, Samir, “İslami Özgürleşme Teolojisine Doğru”, Mahmud Muhammed Taha, İslam’ın İkinci Mesajı (içinde), der. ve çev. Hakan Tanıttıran, s. 29–33, İstanbul: Kalkedon Yayınları, 2008.
  • el-Efendi, Abdulvahhab, Nasıl Bir Devlet, çev. Hasan Kölebalaban, İstanbul: İlke Yayınları, 1994.
  • el-Efendi, Abdulvahhab, Turabi Devrimi; Sudan’da İslam ve İktidar, çev. Hasan Kölebalaban, İstanbul: İlke Yayınları, 1993.
  • el-Efendi, Abdülvahap, “İslami Reformasyon’un Lahor’dan Hartum’a Uzanan Seyri”, çev. Haluk Ersoy, Dünya ve İslam Dergisi, Sayı: 10, (Bahar 1992).
  • Flwehr-Lobban, C., Lobban, Rihard A., Voll, J. Obert, Historical Dictionary of The Sudan, 2. edt., London: The Scarecrow Press Inc., 1992.
  • Hamid, Ticani Abdulkadir, “Sudan İslami Yönetim Geçiş Deneyimi”, Sudan İslam Projesi, çev. İsmail Özkan, Vahdettin İnce, s. 23–59, İstanbul: Ekin Yayınları, 1997.
  • Hatipoğlu, İbrahim, İslam Dünyasının Çağdaşlaşma Serüveni; Hint Alt Kıtası, Mısır Diyarı ve Türkiye Modernleşmesi Üzerine, İstanbul: Hadisevi, 2004.
  • Magneralla, Paul J., “The Rupublican Brothers: A Reformist Movement in the Sudan”, Muslim World, LXII/1, (Ocak 1982), s. 14–24.
  • Mahmoud, M., “Mahmud Muhammad Taha and the Rise and Demise of the Jumhuri Movement” New Political Science, Vol. 23, Number 1, (March 2001), s. 65–88.
  • en-Naim, Abdullah A., “Translator’s Introduction”, Mahmoud Mohamed Taha, The Second Message of Islam (içinde), trns. Abdullah A. En-Naim, s. 105–117, Syracuse University Press, 1987.
  • Nebi, Malik bin, Fikret’ü’l-İfriqiyeti’l-Asiyaviyyah fî Dav’i Mu’temeri Bandung, Damascus, Dar’u’l-Fikr, 1981.
  • Roy, Oliver, Siyasal İslamın İflası, 2. Basım, çev. Cüneyt Akalın, Metis Yayınları, İstanbul, 1995.
  • Sidahmed, Abdel Salam, Politics and Islam in Contemporary Sudan, Great Britain: Palgrave Macmillan, 1996.
  • Sıddıkî, Mazharuddin İslam Dünyasında Modernist Düşünce, çev. Murat Fırat. Göksel Korkmaz, İstanbul: Dergâh Yayınları,1990.
  • Taha, Mahmud Muhammed, İslam’ın İkinci Mesajı, der. ve çev. Hakan Tanıttıran, İstanbul: Kalkedon Yayınları, 2008.
  • Talbi, Mohamed, “Religious Liberty: A. Muslim Perspective”, The New Voices of Islam; Reforming Politics and Modernity A Reader, edt. Mehran Kamrava, s. 105–117, New York: I. B. Tauris, 2006.
  • Tangenes, Gisle, “Müslüman Gandi”, Mahmud Muhammed Taha, İslam’ın İkinci Mesajı (içinde), der. ve çev. Hakan Tanıttıran, s. 19–28, İstanbul: Kalkedon Yayınları, 2008.
  • Thomas, Eddie, “Mahmoud Muhammed Taha Kimdir?”, Mahmud Muhammed Taha, İslam’ın İkinci Mesajı (içinde), der. ve çev. Hakan Tanıttıran, s. 7–18, Kalkedon Yayınları, İstanbul, 2008.
  • Warburg, Gabriel, Islam, Sectarianism and Politics in Sudan since the Mahdiyya, London: C. Hurst, Co Publishers, 2003.

Detaylar

Sayı
Cilt: 10, Sayı: 3, Kış 2010
Geliş Tarihi
13.10.2010
Kabul Tarihi
15.10.2019
Yayın Tarihi
31.12.2010
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Kelam

Nasıl Atıf Yapılır

Yıldırım, Tamer. “İlahi Naslar Bağlamında Özgürlük Ve Adalet Anlayışının Yeniden Tesisi: Mahmud Muhammed Taha Örneği”. Marife 10/3. 31 Aralık 2010. 221-243. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344236.
Özet Görüntüleme: 2
PDF İndirme: 1

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: