Araştırma Makalesi

Osmanlı Düşüncesinde Tefsir: Ebû Saîd Muhammed Hâdimî’nin Çok Boyutlu Yorum Yöntemi

The Interpretation in the Ottoman Thought: Inter-Disciplinary Interpretation Method of Abu Said Mahammad Khadimi

Öz

Ebû Saîd Muhammed Hâdimî’nin çok boyutlu yorum yöntemi, onun sentezci düşüncesinin ürünüdür. Nitekim Hâdimî’nin düşünce sisteminde fıkhî-tasavvufî-kelâmî ve felsefî yorum yöntemleri varlık mertebelerine uygun olarak birbirlerini tamamlamaktadır. Osmanlı düşünürü olarak Hâdimî, söz konusu yorum yöntemlerinin Kur`anî Hakikatleri keşf etme amacıyla geliştirildiğinin altını çizmektedir. Osmanlı medrese eğitim sisteminde yetişmiş bir düşünür olarak Hadimi, kendisinin çok boyutlu yorum yöntemini makâsıd ilimleri ve vesâil ilimleri çerçevesinde değerlendirmişdir, diyebiliriz. Hadimi`nin düşüncesinde klasik İslâm düşüncesi`nin beyân (dinî bilgi), burhan (aklî kanıt) ve irfân (tasavvuf metafizigi) seklinde isimlendirilen araştırma alanları birbirini bütünleyen bakıs açılarını ifade etmektedir.
Khadimi`s inter-disciplinary method generally is the result of his synthesist thought. In the very thought of Khâdimî, juridico-thelogico-philosophical-mystic methods complete each other in accordance with maratib al-wujud (the vast hierarchical chain of being). Khadimi, Osmanli thinker emphasized that, all these methods have been developed in purpose of discovering Koran Truth. Khadimi, as sufficient thinker in Osmanli Medrese education system estimates its multi-aspect (inter-disciplinary) interpretation method within framework of purpose and mode knowledges. In Khadimi sense, investigation methods named as religious knowledge (beyan), intellectual argument (burhan), and mystical metaphysics (irfan) of classic Islamic sense express review manners, supplemented each other.

Anahtar Kelimeler

Hâdimî, Yorum, Yöntem, İnterdisipliner
Khadimi, Interpretation, Method, Inter-Disciplinary

Kaynakça

  • Bilge, Mustafa, İlk Osmanlı Medreseleri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., İstanbul 1984.
  • Bursalı Mehmet Tahir, Osmanlı Müellifleri, İstanbul 1333.
  • Çetiner, Bedreddin, “İslâmi İlimlerde Metodoloji (Usûl Mes’elesi)”, İslâmi İlimlerde Metodoloji Sorunu, İsav Yay., İstanbul 2005.
  • el-Fârâbî, Ebû Nâsır, İhsâu’l-Ulûm, Terc. Ahmet Arslan, Vadi Yay., Ankara 1999.
  • Göktaş, Salih, Ebu Said Muhammed el-Hâdimî ve Hadim, Konya,1985.
  • Görgün, Tahsin, Anlam ve Yorum, Dini Metinlerin Anlaşılması ve Yorumlanması., Gelenek Yay., İstanbul 2003.
  • Görgün, Tahsin, “Osmanlı Düşüncesi Nasıl Anlaşılabilir?”, Türklük Araştırmaları Dergisi, 13-14 (2003).s.29-46.
  • Gülden, Ali, “Risaletün fi Hakkı’l Vücûd”, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, AÜSBE, Ankara 1997.
  • Hâdimî, Ebu Said Muhammed, “Berîkatu`l-Mahmûdiyyeti fî Şerhi`t- Tarîkati`l- Muhammediyyeti”, İstanbul: Şirket-i Sahafiye-i Osmaniye, 1318., IV cild.
  • Hâdimî, Ebu Said Muhammed, Hâşiye alâ Tefsîri Sûreti’l-İhlâs li İbn Sîna, Süleymaniye Kütüphanesi, Reşid Efendi nr: 1017, İstanbul.
  • Hâdimî, Ebu Said Muhammed, Mecmuatu’r-Resâil, Haz. Abdülbasir Efendi, Matbâi Âmire, İstanbul 1886.
  • Hâdimî, Ebu Said Muhammed, Risale fi Def’i İşkâli’l-Vaki’ fi Kavlihi Teâlâ “Velev alimallahu fihim hayran...”, Süleymaniye Kütüphanesi, Reşid Efendi nr: 1017, İstanbul.
  • Hâdimî, Ebu Said Muhammed, Risâletü’l-Besmele, Matbaa-i Âmire, İstanbul 1886.
  • Hâdimî, Ebu Said Muhammed, Şerhu Kelimeti’t-Tevhidiyye, Süleymaniye Kütüphanesi, Reşid Efendi, nr: 1017, İstanbul.
  • İbn Rüşd, Faslu’l-Makal, Terc. Bekir Karlığa, İşaret Yay, İstanbul 1992.
  • İbn Rüşd, Metafizik Şerhi, Çev. Muhittin Macit, İstanbul:Litera Yay.,2004.
  • İbn Sînâ, Şifa: Mantık, Terc. Ömer Türker, Litera Yay., İstanbul 2006.
  • İzgi, Cevat, Osmanlı Medreselerinde İlim, İz Yay., İstanbul 1997.
  • Kehhale,Ömer Rıza, Mucemu’l-Müellifin, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1993.
  • Okiç, Tayyib, Tefsir ve Hadis Usûlü’nün Bazı Meseleleri, Nun Yay., İstanbul 1995.
  • Celaleddin es-Suyuti, el-İtkan fi ulumi`l-Kur`an, Beyrut: Daru İhyai`l-Ulum,1992.
  • Türk Ansiklopedisi, Ankara: Milli Egitim Basımevi, 1970.
  • Zehebî, M. Hüseyn, et-Tefsir ve’l-Müfessirûn, Mektebetu Vehbe, Kahire 1989.
  • Yayla, Mustafa , “Hâdimî Ebû Said”, DİA, XV, İstanbul, 1997.

Detaylar

Sayı
Cilt: 10, Sayı: 3, Kış 2010
Geliş Tarihi
23.09.2010
Kabul Tarihi
15.11.2019
Yayın Tarihi
31.12.2010
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

İlyasov, Reşad. “Osmanlı Düşüncesinde Tefsir: Ebû Saîd Muhammed Hâdimî’nin Çok Boyutlu Yorum Yöntemi”. Marife 10/3. 31 Aralık 2010. 245-260. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344202.
Özet Görüntüleme: 11
PDF İndirme: 3

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: