Araştırma Makalesi

Şuarâ Sûresi 153. ve 185. Ayetlerdeki Müsehharîn Kelimesinin Tefsirinde Görülen Anlam Farklılaşması

The Semantic Change of the Meaning of ‘Musehharīn’ in the 153Rd and 185Th Verses of the Surah Shu‘Arā

Özet

Şuarâ Sûresi 153. ve 185. ayetlerde geçen müsehharîn kelimesinin tefsirlerde iki şekilde anlamlandırıldığı görülmektedir. Bunlardan birisi, bugün yaygın olarak bilinen ‘büyülenmiş’ anlamıdır. Diğeri ise kelimenin günümüzde çok fazla bilinmeyen ‘yeme içmeye bağımlı olan’, yani ‘beşer’ manasıdır. Bu çalışmada müsehharîn kelimesinin tefsirinde görülen bu anlam farklılaşması ele alınmaktadır. Bu çerçevede Şuarâ Sûresi 153. ve 185. ayetlerde geçen müsehharîn kelimesine verilen her iki mananın izleri sürülecek ve hangi mananın ayetlerin bağlamına daha uygun olduğu konusunda bir sonuca ulaşmaya çalışılacaktır.
For the term musehharīn that is taking place in Shu‘arā 153 and 185, two meanings were given in tafsīr books. One of these is the word ‘bewitched’ that is known extensively present day. And the other meaning is ‘who needs eating and drinking’ i.e. ‘human’. This article will deal with the semantic change in the denotation of the term musehharīn. In this context these two meanings of the term musehharīn used in 153rd and 185th verses of the surah Shu‘arā will be examined. In conclusion we will try to discover which meaning is proper to the context of the verses.

Anahtar Kelimeler

Şuarâ 26/153, Şuarâ 26/185, Müsehharîn, Anlam Değişmesi
26. Shu‘Arā 153, 26. Shu‘Arā 185, Musehharīn, Semantic Change

Referanslar

  • Abdullah b. Abbas, Mesâilü Nâfi‘ b. el-Ezrak, thk. Muhammed Ahmed ed-Dâlî, el-Ceffân ve’l-Câbî, Limasol 1993.
  • Aksan, Doğan, Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, TDK Yayınları, Ankara 2000.
  • Âlûsî, Şihabüddin Mahmud b. Abdullah, Rûhu’l-Maânî fî Tefsîri’l-Kur’ani’l-Azîm ve’s-Seb‘i’l-Mesânî, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut t.y.
  • Begavî, Ebû Muhammed Hüseyin b. Mesud, thk. Muhammed Abdullah en-Nemr vd., Dâru Tayyibe, Riyad 1411.
  • Beydâvî, Kâdî, Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Tevil, Hakikat Kitabevi, İstanbul 1991.
  • Buhârî, Muhammed b. İsmail, el-Câmiu’s-Sahîh, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Câhız, Ebû Osman Amr b. el-Bahr, el-Beyân ve’t-Tebyîn, thk. Abdüsselam M. Harun, Mektebetü’l-Hancî, Kahire 1998.
  • Câhız, Ebû Osman Amr b. el-Bahr, el-Hayevân, Mustafa el-Bâbî el-Halebî, thk. Abdüsselam M. Harun, Mısır 1966.
  • Cevherî, İsmail b. Hammâd, es-Sıhâh, thk. Ahmed Abdülgafûr Attâr, Dâru’İlm li’l-Melâyîn, Beyrut 1956.
  • Cürcânî, Seyyid Şerif, Ta’rifât, Mektebetü Lübnan, Beyrut 1985.
  • Çelik, İbrahim, Mukâtil b. Süleyman ve Tefsirdeki Metodu, Bursa 2000.
  • Dânî, Ebû Amr Osman b. Saîd, et-Teysîr fî Kıraâti’s-Seb‘, thk. Otto Pretzl, Dâru’l-Kütübi’l-Arabî, Beyrut, 1984.
  • Durmuş, İsmail, “Itnâb”, DİA, İstanbul 1999, XIX, 215-219.
  • Ebû Dâvûd, Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Ebû Hayyan el-Endülüsî, , el-Bahru’l-Muhît, thk. Adil Ahmed Abdü’l-Mevcud-Ali Âdil Muavviz, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1993.
  • Ebû Ubeyde, Mamer b. Müsenna, Mecazu’l-Kur’an, thk. Fuad Sezgin, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1981.
  • Emin el-Hûlî, Arap İslam Kültüründe Yenilikçi Yaklaşımlar, çev. Emrullah İşler-M. Hakkı Suçin, Kiâbiyât, Ankara2006.
  • Ezherî, Ebû Mansur Muhammed b. Ahmed, Tehzîbü’l-Lüga, thk. Abdüsselam M. Harun, Daru’l-Mısriyye, Kahire t.y.
  • Ferra, Ebû Zekeriyya Yahya b. Ziyad, Meani’l-Kur’an, thk. Ahmed Yûsuf Necâtî-Muhammed Ali en-Neccâr, Daru’s-Sürûr, Beyrut, t.y.
  • Gezgin, Ali Galip, Tefsirde Semantik Metod ve Kur’an’da “Kavm” Kelimesinin Semantik Analizi, Ötüken Yayınları, İstanbul 2002.
  • Güven, Şahin, Kur’an’ın Anlaşılmasında Çokanlamlılık Sorunu, Denge Yayınları, İstanbul 2005.
  • Halil b. Ahmed el-Ferâhidî, Kitâbü’l-‘Ayn, thk. Mehdî Mahzûmî-İbrahim Samarrâî, Müessesetü’l-A‘lemi li’l-Matbûat, Beyrut 1988.
  • Herevî, Ebû Ubeyd Ahmed b. Muhammed, el-Garîbeyn fi’l-Kur’ân ve’l-Hadîs, thk. Ahmed Ferid el-Mezîdî, el-Mektebetü’l-Asriyye, Beyrut 1999.
  • Izutsu, Toshihiko, Kur’an’da Allah ve İnsan, çev. Süleyman Ateş, AÜİF Yayınları, Ankara 1975.
  • İbn Atıyye, Ebû Muhammed Abdülhakk, el-Muharrerü’l-Vecîz, thk. Komisyon, Vizâretü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, Katar 2007.
  • İbn Düreyd, Muhammed b. el-Hasen, Cemheretü’l-Lüga, thk. Remzi Münir Balebekkî, Dâru’l-İlm li’l-Melâyin, Beyrut 1987.
  • İbn Ebî Hâtim, Tefsîru’l-Kur’ani’l-Azîm Müsneden an Rasûlillah ve’s-Sahabe ve’t-Tâbiîn, thk. Esad Muhammed Tayyib, Mektebetü Nezzar, Mekke 1997.
  • İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekir Abdullah b. Muhammed, Musannef, nşr. Kemal Yusuf el-Hût, Mektebetü’r-Rüşd, Riyad h. 1409.
  • İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyn Ahmed, Mucemu Mekâyîsi’l-Lüga, thk. Abdüsselam M. Harun, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, İran 1389.
  • İbn Hâleveyh, el-Huccet fî Kıraâti’s-Seb‘, thk. Abdülâl Sâlim Mekram, Dâru’ş-Şurûk, Beyrut, 1979.
  • İbn Kesîr, Ebu’l-Fida İsmail, Tefsîru’l-Kur’ani’l-Azîm, thk. Mustafa Seyyid Muhammed, Mustafa Seyyid Reşad ve diğerleri, Müessesetü Kurtuba, Kahire 2000.
  • İbn Kuteybe, Ebû Abdullah b. Müslim, Tefsiru Garibi’l-Kur’an, thk. Seyyid Ahmed Sakr, Daru İhyai Kütübi'l-Arabiyye, Mısır 1958.
  • İbn Manzûr, Cemaleddin Ebü’l-Fadl Muhammed b. Mükerrem, Lisânü’l-Arab, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut 1999.
  • İbn Sîde, Ebü’l-Hasen Ali b. İsmail, el-Muhkem ve’l-Muhîti’l-A‘zam, thk. Abdülhamid Hindâvî, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2000.
  • İbnü’l-Cevzî, Ebu’l-Ferec Cemalüddin, Zâdu’Mesîr fî İlmi’t-Tefsîr, el-Mektebetü’l-İslâmî, Beyrut 1983.
  • İbnü’l-Cezerî, Şihabüddin Ebû Bekr Ahmed b. Muhammed, Şerhu Tayyibeti’n-Neşr fî Kıraâti’l-Aşr, Dâru’l-Kütübil’İlmiyye, Beyrut, 2000.
  • İbnü’l-Esîr, Ebü’s-Saadât Mecdüddîn Mübârek b. Muhammed, en-Nihâye fî Garîbi’l-Hadîs ve’l-Eser, thk. Mahmud Muhammed et-Tınâhî-Tahir Ahmed ez-Zâvî, el-Mektebetü’l-İslâmiyye, y.y. 1963.
  • İbnü’l-Yezîdî, Ebû Abdirrahman Abdullah b. Yahya b. Muhammed, Garîbü’l-Kur’ân ve Tefsîruhû, thk. Abdürrezzak Hüseyin, Müessesetü’t-Risâle, Beyrut 1987.
  • İmruu’l-Kays, Ebû Vehb Hunduc b. Hucr, Dîvân, thk. Abdurrahman el-Mustâvî, Daru’l-Marife, Beyrut 2004.
  • İsfahânî, Râgıb, el-Müfredât fi Garîbi’l-Kur’ân, thk. Muhammed Seyyid Keylânî, Dâru’l-Marifet, Beyrut t.y.
  • Kadı İyaz, Ebü'l-Fazl İyaz b. Musa b. İyaz el-Yahsubi, Meşâriku’l-Envâr alâ Sıhâhi’l-Âsâr, haz. İbrahim Şemsüddin, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2002.
  • Karagöz, Mustafa, Dilbilimsel Tefsir ve Kur’an’ı Anlamaya Katkısı, Ankara Okulu Yayınları, Ankara 2010.
  • Kazvînî, Ebü’l-Meâlî Celaleddin el-Hatîb Muhammed b. Ahmed, Telhîsu’l-Miftâh, Salah Bilici Kitabevi, İstanbul, t.y.
  • Koç, Mehmet Akif, Tefsirde Bir Kaynak İncelemesi, Kitâbiyât, Ankara 2005.
  • Kurtubî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed, el-Câmi li Ahkâmi’l-Kur’an, thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî, Muhammed Enes Mustafa Hınn, Muhammed Mutezz Kerimuddin, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 2006.
  • Lebîd b. Rabîa el-Âmirî, Dîvanü Lebîd, Dâru Sâdır, Beyrut 1966.
  • Mâtürîdî, Ebû Mansur Muhammed b. Mahmud, Tevîlâtü Ehli’s-Sünne, thk. Fatıma Yusuf el-Haymî, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 2004.
  • Medînî, Ebû Musa Muhammed b. Ebi Bekr b. İsâ, el-Mecmûü’l-Mugîs fî Garîbeyi’l-Kur’an ve’l-Hadîs, thk. Abdülkerim Uzbâvî, Câmiatü Ümmi'l-Kurâ, Mekke 1988.
  • Mekkî b. Ebî Tâlib el-Kaysî, el-Umde fî Garîbi’l-Kur’an, Müessesetü’r-Risale, Beyrut 1981.
  • Mekkî b. Ebî Tâlib el-Kaysî, Tefsiru’l-Müşekkel min Garîbi’l-Kur’an, thk. Ali Hüseyin el-Bevvâb, Mektebetü’l-Maârif, Riyad 1985.
  • Merâğî, Ahmed Mustafa, Tefsîru’l-Merâğî, Matbatu Mustafa el-Bâbî, Mısır 1946.
  • Muhammed Fuad Abdülbakî, el-Mucemü’l-Müfehres li Elfâzi’l-Kur’âni’l-Kerîm, Matbatü’ş-Şa‘b, Mısır t.y.
  • Mukâtil b. Süleyman, Tefsîru Mukâtil b. Süleyman, thk. Ahmed Ferîd, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2003.
  • Nesefî, Abdullah b. Ahmed b. Mahmud, Medârikü’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Tevîl, Eda Neşriyat, İstanbul t.y.
  • Okumuş, Mesut, “Kur’an Yorumunda Çokanlamlı Lafızlara Yaklaşımlar”, GÜÇİFD, yıl. 2003/1, sy. 3.
  • Öğmüş Harun, Kur’an Yorumunda Şiirin Yeri (2. Asır Çerçevesinde), Yayınlanmamış Doktora Tezi, MÜSBE, İstanbul 2006.
  • Palmer, F. R., Semantik, çev. Ramazan Ertürk, Kitabiyat, Ankara 2001.
  • Razi, Fahreddin, Mefâtihul Ğayb, Daru’l-Fikr, Beyrut 1981.
  • Rudeynî, Muhammed Ali Abdülkerim, Fusûl fi İlmi’l-Lügati’l-Âmm, Âlemü’l-Kütüb, Beyrut 2002.
  • Rueynî, Ebû Abdullah Muhammed b. Şüreyh, el-Kâfî fî Kıraâti’s-Seb‘, thk. Ahmed Mahmud Abdüssemi, Dâru’l-Kütübil’İlmiyye, Beyrut, 2000.
  • Sabit b. Hazm, Ebü’l-Kâsım Sabit b. Hazm el-Endelüsi, Kitabü’d-Delâil fî Garîbi’l-Hadîs, thk. Muhammed b. Abdillah el-Kannâs, Mektebetü’l-Ubeykân, Riyad, 2001.
  • Sâhib b. Abbad, Ebu'l-Kâsım İsmail b. Abbâd Talekânî, el-Muhît fi’l-Luga, tah. Muhammed Hüseyn Âlyasin, Alemu’l-Kütüb, Beyrut, 1994.
  • Sa‘lebî, Ebû İshak Ahmed, el-Keşf ve’l-Beyân, thk. Ebû Muhammed b. Âşur, Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut 2002.
  • Saussure, Ferdinand de, Genel Dilbilim Dersleri, çev. Berke Vardar, Multilingual, İstanbul 1998.
  • Sicistânî, Ebû Bekr M. b. Üzeyr, Kitâbu Garîbi’l-Kur’ân, thk. Muhammed Edib Abdülvahid Cemrân, Dâru Kuteybe, Beyrut 1995.
  • Suyûtî, Celaleddin, ed-Dürrü’l-Mensûr fi’t-Tefsir bi’l-Mesûr, thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî, Merkezu Hicr, Kahire 2003.
  • Sükkeri, Ebû Saîd Hasan b. Hüseyin b. Ubeydullah, Divanu İmruülkays ve Mülhakatuhu bi-Şerhi Ebî Saîd es-Sükkeri, thk. Enver Ulyân Ebû Süveylem-Muhammed Ali eş-Şevabeke, Merkezu Zayed li’t-Türas ve’t-Tarih, 2000 el-Ayn.
  • Taberî, Muhammed b. Cerîr, Câmiu’l-Beyân an Tevili Âyi’l-Kur’an, thk. Abdullah b. Abdülmühsin et-Türkî, Dâru Hecr, y.y., t.y.
  • Taftazânî, Sadeddin Mesud b. Ömer, Muhtasaru’l-Maânî fî Telhîsi’l-Miftâh, Salah Bilici Kitabevi, İstanbul, 1977.
  • Zebîdî, Muhibbüddîn Ebü’l-Feyz M. b. Murtazâ, Tâcu’l-Arûs fi Şerhi’l-Kâmûs, thk. Komisyon, Matbaatu Hükûmeti’l-Kuveyt, Kuveyt 1965-2001.
  • Zeccâc, Ebû İshak İbrahim b. Muhammed es-Seriyy, Meani’l-Kur’an ve İrabuh, thk. Abdülcelil Çelebi, Dâru’l-Hadîs, Kahire 2005.
  • Zemahşerî, Cârullah Ebu’l-Kâsım Mahmud b. Ömer, el-Keşşâf an Hakâiki Gavâmizi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Tevîl, thk. Adil Ahmed Abdülmevcûd-Ali Muhammed Muavvaz, Mektebetü’l-Ubeykân, Riyad 1998.
  • Zemahşerî, Cârullah Ebu’l-Kâsım Mahmud b. Ömer, el-Fâik fî Garîbi’l-Hadîs, thk. Ali Muhammed el-Becâvî-Muhammed Ebü’l-Fadl İbrahim, İsa el-Bâbî el-Halebî, Mısır 1971.
  • Zerkeşî, Bedreddin, el-Burhân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Dâru’l-Fikr, Beyrut 1980.

Detaylar

Sayı
Cilt: 11, Sayı: 1, Bahar 2011
Gönderildi
05.03.2011
Yayınlanmış
31.05.2011
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

Karagöz, Mustafa. “Şuarâ Sûresi 153. Ve 185. Ayetlerdeki Müsehharîn Kelimesinin Tefsirinde Görülen Anlam Farklılaşması”. Marife 11/1. 31 Mayıs 2011. 75-95. https://www.marife.org/marife/article/view/581.