Araştırma Makalesi

İşârî Tefsirin Mahiyeti, Meşrûiyeti ve Bâtınî Yorumdan Farkı

The Nature of Ishari (Mystical) Tafsir, It’s Legitimacy and It’s Difference From the Interpretation of Batini (Esoterical)

Öz

Kur’ân ayetleri, insanları doğru yola götüren bir rehber olarak indirilmiştir. Kur’ân’ın dili olan Arapça’yı bilen herkes, ayetlerin lafzen ne ifade ettiğini anlayabilmektedir. İnananlarına dünya-ahiret boyutlu bir inanç-pratik bütünü öneren Kur’ân’ın, insanlar tarafından kolayca anlaşılabilir olması, onun doğası ve hikmeti gereğidir. Bununla birlikte Allah’ın kelamı olan Kur’ân ayetlerini, sadece lafzî ve zâhirî manalarıyla sınırlamak da mümkün değildir. Ayetlerin, görünen anlamları ötesinde derin ve çok boyutlu manalar taşıdığına; yine bizzat Kur’ân ayetleri işaret etmektedir. Hz. Peygamber’in hadîsleri ve sahabe sözlerinde de ilgili deliller bulmak mümkündür. Tarihsel süreçte, ayetlerin zâhirî anlamları dışında yapılan çeşitli yorumlar; mahiyetlerine göre işârî, sûfî, bâtınî, feyzî gibi adlarla anılagelmiş ve bu tür tefsirlerin Kur’ân ve sünnetle tearuza düşmeyen kısmı İslam alimleri tarafından makbul sayılmıştır. Bu makalenin amacı, İşârî tefsir’in mahiyetini ve tefsir geleneğindeki yerini tespit etmek, dolayısıyla İslam çizgisinden çıkan Şîî-Bâtınî yorumlarla olan ve çoğu zaman göz ardı edilen farkını da ortaya koymaktır.
Verses of The Holy Qur’an were sent as a guide of leading the people to the right road. Everyone who knows Arabic (the language of the Holy Qur’an) can understand the literal meanings of verses. The Holy Qur’an recommends that to Muslims a blief and practise whole that takes into account hereafter. Therefore be easily understandable by the people is by its nature and wisdom. However, revelations of the Holy Qur’an (the words of God) aren’t possible to limit only the literal and apparent sense. Firstly, The Holy Qur’an indicate that the verses carry deep and multidimensional meanings beyond the appear meanings. In addition, it is possible to find the evidences about this topic, in the hadith (the words of Prophet Mohammad) and the words of sahabe (prophet’s companions). In the historical process, tafsir made outside of the apparent meanings of verses referred to various names according to their types as "ishari", "mystical", "esoterical" and "enlightened". This type of interpretations, if they are not against the Holy Qur’an and the Sunnah, were regarded as acceptable by Islamic scholars. The purpose of this article to determine the nature of "ishari-mystical tafsir", its location of in the tradition of interpretation and its difference from the interpretation of members of Shiite-Bâtınî sect . Key Words: Tafsir tradition, interpretation of Qur’an, mystical (ishari) commentary, esoteric (Shiite-Batıni) interpretation, esoterical sect members.

Anahtar Kelimeler

Tefsir Geleneği, Kur’ân Yorumu, İşârî Tefsir, Şîî, Bâtınîler
Tafsir Tradition, İnterpretation Of Qur’an, Mystical (İshari) Commentary, Esoteric (Shiite-Batini) İnterpretation, Esoterical Sect Members

Kaynakça

  • Kur’ân-ı Kerîm.
  • Aclûnî (ö. 1162/1748) Keşfu’l-Hafâ ve Müzîlü’l-İlbâs, Mektebetü’t-Türasi’l-islami, Kahire, ts. I-II.
  • Afîfî, Abdürrezzak (ö. 1993), Fetâvâ ve Resâil, Yayınyeri yok, ts.
  • Ahmed Emîn, Zuhru’l-İslam, Mektebetü’n-Nehdati’l-Mısriyye, 1966. I-IV.
  • Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855), el-Müsned, Kahire 1895. I-VI.
  • Alâüddin el-Buhârî (ö. 730/1330), Keşfu’l-Esrâr Şerhu Usûli’l-Pezdevî, Dâru’l-Kütübi’l-İslâmî, Yayınyeri yok, ts. I-IV.
  • Ali el-Kârî (ö. 1014/1607), Mirkâtü’l-Mefâtîh Şerhu Mişkâtü’l-Mesâbîh, Dâru’l-Fikr, Beyrut 2002. I-IX.
  • Apaydın, Yunus, “İbn Hazm”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara 1999, XX, 39-61.
  • Ateş, Ahmet, “Bâtıniye”, İslam Ansiklopedisi, Milli Eğitim Bakanlığı Yay. İstanbul 1993, II, s. 339-342.
  • Ateş, Ahmet, “Gazâlî’nin Bâtınîler’in Belini Kıran Deliller’i ‘Kitab Kavâsım el-Bâtınîya”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, III (1954), sy. 1-2, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1954.
  • Ateş, Süleyman, İşârî Tefsir Okulu, Yeni Ufuklar Neşriyat, İstanbul 1998.
  • Akpınar, Ali, “İşârî Tefsir ve Kuşeyrî’nin Besmele Tefsiri”, Tasavvuf İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, Ankara 2002. sy. 9. s. 53-92.
  • el-Âlûsî (ö. 1270/1854), Rûhu’l-Meânî fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Azîm ve’s-Seb’u’l-Mesânî, thk. Ali Abdülbari Atıyye, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1993. I-XVI.
  • el-Âmedî (ö. 631/1233), el-İhkâm fî Usûli’l-Ahkâm, thk. Abdürrezzak Afîfî, Mektebetu’l-İslami, Beyrut ts. I-IV.
  • el-Aynî (ö. 855/1451), Umdetü’l-Kârî Şerhu Sahîhi’l-Buhârî, Dâru İhyai’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut ts. I-XXV.
  • el-Bağavî (ö. 516/1122), Şerhu’s-Sünne, thk. Şuayb el-Arnavût-Muhammed-Züheyr eş-Şâvîş, Mektebetü’l-İslâmî, II. bs. Dımeşk-Beyrut 1983. I-XV.
  • Bedevî, Abdurrahman, Mezâhibu’l-İslâmiyyîn, Dâru’l-İlim li’l-Melâyîn, Beyrut 1973. I-II.
  • el-Beydâvî (ö. 685/1286), Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl (Tefsîru’l-Beydâvî), thk. Muhammed Abdurrahman el-Mar’aşlî, Dâru İhyâi’t-Türâs, Beyrut, 1997. I-V.
  • Bilmen, Ömer Nasuhi (ö. 1971), Büyük Tefsir Tarihi Tabakatu’l-Müfessirîn, Ravza Yayınları, İstanbul 2008. I-II.
  • Bolay, Süleyman Hayri, Felsefî Doktrinler Sözlüğü, Akçağ Yayınları, Ankara 1987.
  • el-Buhârî (ö. 256/870), Sahihu’l-Buhârî (I-IX) thk. Muhammed Züheyr b. Nasır en-Nasır, Dâru Tavku’n-Necât, 1422.
  • Bursevî, İsmail Hakkı (ö. 1127/1715), Rûhu’l-Beyân, Dâru’l-Fikr, Beyrut ts. I-X.
  • Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Tarihi, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 1988. I-II.
  • Çelebi, İlyas, “Kemalpaşazâde”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara 2002, XXV, 238-247.
  • Çelik, Muhammed, “İşârî Tefsirin Sınırları ve Elmalılı Hamdi Yazır’da İşârî Tefsir”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl. 2002, sy. II, s. 1-28.
  • ed-Dehlevî, Şah Veliyyullah (ö. 1176/1762), el-Fevzü’l-Kebîr fî Usûli’t-Tefsir, trc. Selman Hüseyni en-Nedvî, Daru’s-Sahve, Kahire 1986.
  • Demirci, Muhsin, Tefsir Tarihi, Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, İstanbul 2006.
  • Ebû Amr ed-Dânî (ö. 444/1053), es-Sünenü’l-Vâride, thk. Rıdâullah b. Muhammed İdris el-Mübarekfûrî, Dâru’l-Âsıme, Riyad 1994. I-VI.
  • Ebû’l-Ferec el-Cevzî (ö. 597/1201), Keşfü’l-Müşkil min Hadîsi’s-Sahîhayn, thk. Ali Hüseyin el-Bevvâb, Dâru’l-Vatan, Riyad ts. I-IV.
  • Ebû Hayyân, el-Endelûsî (ö. 745/1345), el-Bahru’l-Muhît fi’t-Tefsîr, thk. Sıdkı Muhammed Cemil, Dâru’l-Fikr, Beyrut 1999. I-X.
  • Ebû’l-Muzaffer, Mansur b. Muhammed et-Temîmî (ö. 489/1095), Kavâtıu’l-Edille, thk. Muhammed Hasan, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1999. I-II.
  • Ebû Nasr es-Serrâc et-Tusi (ö. 378/988), el-Lüma, Dârü’l-Kütübi’l-Hadîse, thk. Taha Abdülbaki Surûr, Dârü’l-Kütübi’l-Hadîse (Fotokopi nüshadır), 1960.
  • Ebû Nuaym, el-Isbahânî (ö. 430/1038), Hilyetü’l-Evliya Ve Tabakâtu’l-Asfiya, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1989. I-X.
  • Ebû Tâlib el-Mekkî (ö. 386/997), Kûtu’l-Kulûb Fî Muameleti’l-Mahbûb, thk. Asım İbrahim el-Keyali, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2005. I-II.
  • Ebû Zehra, Muhammed, İslamda Siyasi ve İtikadi Mezhepler Tarihi, trc. Kerim Aytekin-Hasan Karakaya, Hisar Yayınevi, İstanbul 1983.
  • Ferruh, Ömer A., “Zâhirîlik”, İslâm Düşüncesi Tarihi, İnsan Yayınları, İstanbul 1990. I-IV.
  • el-Fîrûzabâdî (ö. 817/1414), Tenvîrü’l-Mikbâs Min Tefsîri İbn Abbas, Matbaatu Mustafa el-Bâbi’l-Halebî, Mısır 1951.
  • Gâlib, Mustafa, Tarîhu’d-Da’veti’l-İsmâiliyye, Dâru’l-Endelus, Beyrut 1965.
  • el-Gazzalî (ö. 505/1111), Cevâhirü’l-Kur’ân, Matbaatu Kürdistani’l-Umumiyye, Kahire 1911.
  • el-Gazzalî (ö. 505/1111), İhyâu Ulûmi’d-Dîn,Dâru’l-Marife, Beyrut, ts. I-IV.
  • el-Gazzalî (ö. 505/1111), Mişkâtü’l-Envâr, thk. Ebû’l-A’lâ el-Afîfî, ed-Dâru’l-Kavmiyye, Kahire ts.
  • Gölpınarlı, Abdülbaki (ö. 1982), 100 Soruda Tasavvuf, Gerçek Yayınları, İstanbul 1985.
  • Gördük, Yunus Emre, İmam Cafer es-Sâdık ve Ona İsnad Edilen İşârî Tefsîr, İnsan Yay. İstanbul 2010.
  • Güllüce, Hüseyin, Kur’ân Açısından Mesnevi, Ötüken Yayınları, İstanbul 1999.
  • el-Herevî (ö. 481/1059), Zemmu’l-Kelam ve Ehluhu, thk. Abdurrahman Abdülaziz eş-Şibl, Mektebetü’l-Ulûm, Medîne 1998. I-V.
  • el-Herevî (ö. 481/1059), Menâzilu’s-Sâirîn, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, ts.
  • Hâkim en-Neysabûrî (ö. 405/1014), el-Müstedrek alâ’s-Sahîhayn, thk. Mustafa Abdülkadir Atâ, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1990. I-IV.
  • Hatemi, Hüseyin, Temel Kaynaklardan Yararlanmada Yöntem, İşaret Yayınları, İstanbul 1988.
  • el-Hindî el-Bürhanfûrî, Alâüddin Ali b. Müttakî (ö. 975/1567), Kenzü’l- Ummâl fî Süneni’l-Akvâli ve’l-Efʻâl, thk. Bekrî Hayyânî-Safvet es-Sekâ, Müessesetü’r-Risale, Beyrut 1975. I-XVI.
  • İbn Acîbe, Ebû’l-Abbas es-Sûfî (1224/1809), el-Bahru’l-Medîd fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Mecîd, thk. Ahmed Abdullah el-Kureşî Ruslan, nşr. Hasan Abbas Zeki, Kahire 1997. I-V.
  • İbn Asâkir, Târîhu’d-Dımaşk, thk. Amr b. Garâme el-Umrevî, Dâru’l-Fikr, 1995. I-LXXX.
  • İbn Atıyye el-Endelûsî (ö. 542/1147), el-Muharreru’l-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-Azîz, thk. Abdüsselam Abdüşşafî Muhammed, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2000. I-V.
  • İbn Arabî (ö. 638/1239), Tefsîru İbn Arabî, Yayınyeri yok ts., I-II.
  • İbn Battâl (ö. 449/1057), Şerhu Sahîh-i Buhârî, thk. Ebû Temîm Yâsir b. İbrahim, Mektebetü’r-Rüşd, II. bs. Riyad 2003. I-X.
  • İbn Ebî Hâtim er-Râzî (ö. 327/939), Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, thk. Es’ad Muhammed Tayyib, Mektebetü Nizâr, Suudi Arabistan 1998.
  • İbn Emîr Hac, (ö. 879/1474), et-Takrîr ve’t-Tahbîr, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1983. I-III.
  • İbnü’l-Esîr (ö. 606/12010), Câmiu’l-Usûl fî Ehâdîsi’r-Resûl, thk. Abdülkadir el-Arnaût, Mektebetü’l-Helvânî, Yayınyeri yok,1972. I-XII.
  • İbnü’l-Hacer (ö. 852/1448), et-Ta’lîku’t-Ta’lîk Alâ Sahîhi’l-Buharî, thk. Said Abdurrahman Mûsa el-Kazkî, Dâru Ammar, Beyrut 1985. I-V.
  • İbnü’l-Hacer (ö. 852/1448), Fethu’l-Bârî Alâ Sahîhi’l-Buhârî, thk. Muhammed Fuad Abdülbaki- Muhibbüddin el-Hatîb, Dâru’l-Ma’rife, Beyrut 1959. I-XIII.
  • İbn Haldûn (ö. 808/1406), Mukaddime, trc. Zakir Kadirî Ugan, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1997. I-III.
  • İbn Hazm (ö. 456/1064), el-Fasl fi’l-Milel ve’l-Ehvâi ve’n-Nihal, Mektebetü’l-Hanci, Kahire ts.
  • İbn Hibban (ö. 354/965), Sahîhu İbn Hibban, thk. Şuayb el-Arnavut, Beyrut 1988.
  • İbn Mâce (ö. 273/887), Sünenu İbn Mâce, thk. Muhammed Fuad Abdülbaki, Mısıri 1952. I-II.
  • İbn Manzûr, Lisânu’l-Arab, Kahire, ts. I-XV.
  • İbnü’l-Mübarek (ö. 181/797), ez-Zühd ve’r-Rekâik, thk. Habîburrahman el-A’zamî, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut ts.
  • İbn Kesîr, el-Kureşî (ö. 774/1372), Tefsîru’l-Kurâ’ni’l-Azîm, Dâru’l-İhya, ts. I-IV.
  • İbn Kesîr, el-Kureşî (ö. 774/1372), el-Bidâye ve’n-Nihâye, thk. Ali Şîrî, 1988. I-XIV.
  • İbn Teymiyye (ö.728/1328), Buğyetü’l-Murtâd fî Reddi Alâ’l-Mütefelsifeti ve’l-Karâmitati ve’l-Bâtıniyye, thk. Musa ed-Devîş, Mektebetü’l-Ulûmi ve’l-Hikem, Medîne 1995.
  • İbn Teymiyye (ö.728/1328), Beyanu Telbisi’l-Cehmiyye fi Te’sîsi Bidaihimü’l-Kelâmiyye, thk. Heyet, Mecmaü’l-Melik Fahd li-Tıbaâti’l-Mushafi’ş-Şerif, Medine 2005. I-X.
  • İbn Teymiyye (ö.728/1328), Mecmûu’l-Fetâvâ, thk. Abdurrahman b. Muhammed, Mecmaü’l-Melik Fahd li-Tıbaâti’l-Mushafi’ş-Şerif, Medine 1995. I-XXXV.
  • İlhan, Avni, “Bâtıniyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara 1992, V, 191-195.
  • İzmirli İsmail Hakkı (ö. 1946), Yeni ilm-i Kelâm, haz. Sabri Hizmetli, Umran Yayınları, Ankara 1981.
  • Kâsım b. Sellâm (ö. 224/838), Fedâilu’l-Kur’ân, thk. Mervan el-Atıyye-Muhsin Harrâbe-Vefâ Takiyüddin, Dâru İbn Kesîr, Dımeşk-Beyrut 1995.
  • el-Kâsımî, Muhammed Cemâlüddin b. Muhammed (ö. 1332/1913), Mehâsinü’t-Te’vîl, thk. Muhammed Basil Uyûn es-Sûd, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. bs. Beyrut 1997. I-IX.
  • Karaçam, İsmail, En Büyük Mucize - Kur’ân-ı Kerim’im İlmi ve Edebi Sırları, İmaj, İstanbul 2005.
  • Karagöz, İbrahim, “Bâtıniyye (Bâtınîlik)”, Dini Kavramlar Sözlüğü, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2006.
  • Karapınar, Fikret, Muhaddis Sûfilerin Hadîs Usulü ve Hadîsleri Anlama Yöntemleri (H. IV.-V./M. X.-XI. Asır), SÜSBE (Basılmamış doktora tezi) Konya 2006.
  • Karapınar, Fikret, “Rivayetlerde İşârî Yorum”, Hadîs Tetkikleri Dergisi, c. V, sy. 2, İstanbul 2007. s. 89-104.
  • Karapınar, Fikret. “Hadis Şerhlerinde Kullanılan Yorumlama Biçimleri “…Oruç Bana Aittir…” Hadisi Örneği”. Marife 9/1 (2009): 57-98. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344029.
  • el-Kelâbâzî, Ebû Bekir Muhammed b. Ebî İshak (ö. 380/990), et-Taarruf li-Mezhebi Ehli’t-Tasavvuf, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut ts.
  • Kılıç, Muharrem, “Dini Bilginin Doğruluğu Bağlamında Zâhirî Epistemolojinin Dayandığı Dil Kuramı”, Bilimname II, yıl. 2003/2.
  • Kılıç, Mustafa, “İbn-i Kemal’in Mısır Fethine Dair Bir Risale-i Acîbesi”, Diyanet Dergisi, XXVI (1990), sy: 1, Ankara 1990.
  • Kırca, Celal, İlimler ve Yorumlar Açısından Kur’ân’a Yönelişler, Tuğra Neşriyat, İstanbul ts.
  • Koçkuzu, Ali Osman, “Hz. Peygamber’in Mîzâcı ve Hadîste İşârî Tefsir”, IV. Kutlu Doğum Sempozyumu Tebliğleri, Isparta 2001. s. 221-238.
  • el-Kummî, Ebû’l-Hasan (ö. 307/920), Tefsîru’l-Kummî, thk. Seyyid Tayyib el-Mûsevî el-Cezâirî, Müessesetu Dâri’l-Kitab, Kum 1968.
  • el-Kuşeyrî (ö. 465/1073), Letâifü’l-İşârât, thk. İbrahim Besyûnî, El Hey’etü’l Mısriyyeti’l Âmmeti li’l-Kitab, Mısır 1981. I-III.
  • el-Mağribî, Kâdî Ebû Hanîfe en-Nu’man b. Muhammed et-Temîmî (ö. 363/974), Şerhü’l- Ahbar fî Fedâili’l Eimmeti’l Athar, Dâru’s-Sekaleyn, Beyrut,1993. I-III.
  • Mansur, Abdülkadir, Mevsûatu Ulûmi’l-Kur’ân, Dârü’l-Kalemi’l-Arabî, Halep 2002.
  • el-Mâverdî, el-Bağdâdî (ö. 450/1059), en-Nüket ve’l-Uyûn, thk. Seyyid b. Abdülmaksud b. Abdürrahim, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut ts. I-VI.
  • el-Mâverdî, el-Bağdâdî (ö. 450/1059), el-Hâvîyü’l-Kebîr fî Fıkhi Mezhebi İmam eş-Şâfiî, thk. Ali Mıhammed Muavvıd-Adil Ahmed Abdülmevcûd, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1999. I-XIX.
  • Mevlana Celalüddin er-Rumi (ö. 671/1273), Fîhi Ma Fîh, trc. Ahmet Avni Konuk, İz Yayıncılık, İstanbul 1994.
  • Muhammed Hüseyin Zehebî (ö. 1977), et-Tefsir ve’l-Müfessirûn, Daru’l-Kalem, Beyrut ts. I-II.
  • Muhammed Kâmil Hüseyin, Tâifetü’l-İsmâiliyye: Târîhuha Nuzûmuha ve Akâiduha, Mektebetü’n-Nehdati’l-Mısriyye, Kahire 1959.
  • Mukâtil b. Süleyman (ö. 150/767), Tefsîru Mukâtil b. Süleyman, thk. Abdullah Mahmud Şehate, Dâru İhyai’t-Türâs, Beyrut 2001. I-V.
  • el-Münâvî (ö. 1031/1622), Feyzu’l-Kadîr, thk. Hamdi ed-Demirdaş Muhammed, Mektebetu’t-Ticariyyeti’l-Kübra, Mısır 1938. I-VI.
  • Müslim (ö. 261/875), es-Sahih, I-III, nşr. Muhammed Fuâd Abdulbakî, İstanbul 1992.
  • en-Nahcivânî, Baba Ni’metullah b. Mahmûd (ö. 920/1515), el-Fevâtihu’l-İlâhiyye ve’l-Mefâtihu’l-Gaybiyye, Dâru Rükâbî, Mısır 1999. I-II.
  • en-Nesâî (ö. 303/915), es-Sünenü’l-Kübrâ, thk. Abdülğaffar Süleyman el-Bendârî-Seyyid Küsrevî Hasan, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1991. I-VI.
  • Okuyan, Mehmet, Necmüddin ed-Dâye ve Tasavvûfî Tefsiri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Basılmamış doktora tezi), Samsun 1994.
  • Öz, Mustafa, “Haşîşiyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1997, XVI, 418.
  • Öztürk, Mustafa, Kur’an ve Aşırı Yorum-Tefsirde Bâtınîlik ve Batınî Te’vil Geleneği, Kitâbiyât, Ankara 2003.
  • Öztürk, Mustafa, Tefsirde Zahir-Batın Düalizmi ya da Tasavvufî Aşırı Yorum”, İslamiyat Dergisi, II, sy: 3, Ankara 1999.
  • Polat, Fethi Ahmet, “İşârî Tefsirin Kabul Şartları Çerçevesinde Fîhi Mâ Fîh’te Yer Alan Kur’ân Yorumlarının Kritiği”, Uluslararası Mevlâna ve Mevlevîlik Sempozyumu, Bildiriler-I, Şanlıurfa 2007. s. 363-377.
  • Poonawala, İsmail K., “Kur’ân’ın İsmâilî Yorumu”, trc. Mustafa Öztürk, OMÜİFD, sy. 16, Samsun 2003.
  • es-Sa’lebî (ö. 427/1036), el-Keşf ve’l-Beyan an Tefsîri’l-Kur’ân, thk. Ebû Muhammed b. Âşûr, Dâru İhyai’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut 2002. I-X.
  • es-Semerkandî (ö. 373/973), Bahru’l-Ulûm, Yayınyeri yok, ts. I-III.
  • es-Serahsî (ö. 483/1090), el-Mebsût, Dâru’l-Marife, Beyrut 1993. I-XXX.
  • es-Serahsî (ö. 483/1090), Usûlü’s-Serahsî, Dâru’l-Marife, Beyrut ts. I-II.
  • es-Suyûtî (ö. 911/1505), el-İtkan fî Ulûmi’l-Kur’ân, thk. Ahmed b. Ali, Dâru’l-Hadîs, Kahire 2006. I-IV.
  • es-Suyûtî (ö. 911/1505), el-Fethu’l-Kebîr fî Dammi’z-Ziyâdeti ilâ Câmii’s-Sağîr, thk. Yusuf en-Nebhânî, Dâru’l-Fikr, Beyrut 2003. I-III.
  • es-Sülemî (ö. 412/1021), Hakâiku’t Tefsîr Tefsîru Kur’âni’l Azîz (Tefsîrü’s-Sülemî), thk. Seyyid İmran, Dârü’l- Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2001. I-II.
  • es-Sülemî (ö. 412/1021), el-Erbeûn fi’t-Tasavvuf, Matbaatu Meclis, Haydarabad 1981.
  • eş-Şâtıbî (ö. 790/1388), el-Muvâfakat fî Usûli’ş-Şeria: İslami İlimler Metodolojisi, trc. Mehmet Erdoğan, İstanbul 1999. I-IV.
  • eş-Şehristânî, Ebû’l-Feth Muhammed b. Abdülkerim, el-Milel ve’n-Nihal, nşr. Ahmed Fehmî Muhammed, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, ts.
  • Şelebi, Abdülcelil, “Bâtınî Tefsir’in Doğuşu ve Nedenleri”, trc. Gıyasettin Arslan, Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl: 2004, sayı 9:1, sy. 99-108.
  • Şeyh Müfîd, el-Bağdâdî (ö. 413/1022), el-İrşâd, Müessesetü’l-Aʻlemî li’l-Matbûʻ, Beyrut 1979.
  • eş-Şevkânî (ö. 1250/1835), Fethu’l-Kadîr, Dâru’l-Kelimü’t-Tayyib, Beyrut 1992. I-VI.
  • Şimşek, M. Said, Günümüz Tefsir Problemleri, Yayınyeri yok, ts.
  • et-Taberânî (ö. 360/971), el-Mu’cemu’l-Kebîr, thk. Hamdi b. Abdülmecid es-Selefî, Mektebetü İbn Teymiye, Kahire ts. I-XXV.
  • et-Tâberî (ö. 310/922), Câmiu’l-Beyân Fî Te’vîli’l-Kur’ân, thk. Ahmed Muhammed Şakir, Müessesetü’r-Risale, I. bs. Beyrut 2000. I-XXIV.
  • et-Tahâvî (ö. 321/933), Şerhu Müşkili’l-Âsâr, thk. Şuayb el-Arnavût, Müessesetü’r-Risale, 1994. I-XVI.
  • Tâmir, Ârif, Erbau Resâili İsmâiliyye, Dârü’l-Mektebeti’l-Hayat, Beyrut 1978.
  • et-Teftazânî, Sa’düddîn Mes’ud b. Ömer (ö. 792/1390), Şerhu’l-Akaid, İstanbul 1966.
  • et-Tirmizî (ö. 209/825), el-Câmiu’s-Sahîh (Sünenü Tirmizî), Şirketü’l Mektebe ve Matbaati Mustafa el-Bâbî’l-Halebî, Mısır, 1975. I-V.
  • et-Tüsterî, Sehl b. Abdillah (ö. 283/897), Tefsirü’t-Tüsterî, thk. Muhammed Basil Uyûn es-Sûd, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2002.
  • Uludağ, Süleyman, “İşârî Tefsir”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), Ankara 2001, XXIII, 423-428.
  • Ülken, Hilmi Ziya (ö. 1974), İslam Felsefesi: Kaynakları-Tesirleri, Selçuk Yayınları, Ankara ts.
  • Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi (ö. 1942), Hak Dîni Kur’ân Dili, haz. Kurul, Şura Yayınları-Çelik Yayınevi, İstanbul 1993. I-IX.
  • Yefut, Sâlim, İbn Hazm ve’l-Fikru’l-Felsefî bi’l-Mağrib ve’l-Endelüs, Dâru’l-Beyzâ, Mağrib 1986.
  • Yıldırım, Ahmet, “Hadîsleri Anlamada İşârî Yorum”, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl. 2004/2, sy. 13. s.13-36.
  • Yüce, Abdülhakim, Râzî’nin Tefsirinde Tasavvuf, Çağlayan Yayınları, İzmir 1996.
  • ez-Zehebî (ö. 748/1347), Tarîhu’l İslam ve Vefâyâtu’l Meşâhîr ve’l A’lam, thk. Avvȃd Maʻrûf, Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, Beyrut 2003. I-X.
  • ez-Zehebî (ö. 748/1347), Tezkiretü’l Huffâz, y.y., Haydarabad 1956.
  • ez-Zemahşerî (ö. 538/1143), el-Keşşâfu An Hakâıkı’t-Tenzîl, Dâru’l-Kitabi’l-Arabî, Beyrut 1985. I-IV.
  • ez-Zemahşerî (ö. 538/1143), Ruûsu’l-Mesâil, thk. Abdullah Nezîr Ahmed, Dâru’l-Beşâiri’l-İslamiye, Beyrut 1987.
  • ez-Zerkânî, Muhammed Abdülazîm (ö. 1948), Menâhilü’l-İrfan, thk. Ahmed b. Ali, Darü’l-Hadîs, Kahire 2001. I-II.
  • ez-Zerkeşî, Bedrüddin Muhammed b. Abdullah (ö. 794/1392), el-Burhan fî Ulûmi’l-Kur’ân, tahric: Mustafa Abdülkadir Atâ, Dâru’l-Fikr, Beyrut 2005. I-IV.

Detaylar

Sayı
Cilt: 11, Sayı: 2, Yaz 2011
Geliş Tarihi
18.03.2011
Kabul Tarihi
19.11.2019
Yayın Tarihi
30.06.2011
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

Gördük, Yunus Emre. “İşârî Tefsirin Mahiyeti, Meşrûiyeti Ve Bâtınî Yorumdan Farkı”. Marife 11/2. 30 Haziran 2011. 9-47. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344272.
Özet Görüntüleme: 37
PDF İndirme: 13

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: