Araştırma Makalesi

Özel Bir Rivayet Yöntemi Olarak Fütûhât-ı Mekkiyye’de Rüya ile Hadis Rivayeti

Hadith Narration Through the Method of Dreams Is Handled in al-Futuhat al-Makkiyya

Öz

Bu makalede muhaddislerin muteber rivâyet usûlleri dışında kalan ve özel rivâyet yöntemlerinden biri olan rüya yolu ile hadis rivâyeti ele alınmıştır. Rüya metodu, İbn Arabî örneğinden hareketle incelemeye tabi tutulmuştur. Keşf yoluyla hadis rivâyetinde olduğu gibi rüya yoluyla hadis rivâyetinde de İbn Arabî’nin önemli bir mesaisi bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle bu çalışmada İbn Arabî’nin Fütûhât ekseninde rüya metodunu nasıl algıladığı, düşünce sistematiği içerisinde bunun nereye tekabul ettiği ve bunu nasıl temellendirdiği, rüya yoluyla tesbit ettiği hadisleri; ayrıca bu yönteme hadisçilerin nasıl baktığı kısaca izah edilecektir.
In this study, the issue of the hadith narration through the method of dreams which is outside the methodological realm of Hadith scholars is handled. The method of dreams is analyzed as respect with the example of Ibn Arabi. Ibn Arabi has extensive work on narrating Hadith through the method of dreams just as he has extensive work on Hadith narration through the method of investigation. In other words, in this study, how Ibn Arabi perceives the method of dreams, where this method stands in his overall system of thought, how he bases this method, some examples of Hadiths narrated via the method of dreams, and the views of some Hadith scholars on the method of dreams are explained briefly by referring mainly to Fütûhât of Ibn Arabi.

Anahtar Kelimeler

Rüya, İbn Arabî, Rivâyet, Hadis, Fütûhât
Dream, Ibn Arabi, Reporting, Hadith, Futuhat

Kaynakça

  • Abd b. Humeyd, (249/863), el-Müntehab min müsnedi Abd b. Humeyd, (thk. Subhî Bedrî es-Sâmerrâî, Mahmûd Muhammed es-Saîdî), Mektebetü’s-Sünne, I, Kahire, 1988/1408.
  • Abdurrezzak el-Kâşânî (730/1330), Istılâhâtu’s-sûfiyye, (thk. Muhammed Kemâl İbrahim Cafer), el-Hey’etü’l-Mısriyye, Mısır, 1981.
  • Abdülkadir b. Bedran ed-Dımaşkî, el-Medhal ila mezhebi'l-İmam Ahmed b. Hanbel, Abdülkadir b. Ahmed b. Mustafa ed-Dûmî Abdülkadir Bedran, İdaretü’t-Tıbaati’l-Müniriyye, Dımaşk, 1919.
  • Abdülmün'im el-Hıfnî, el-Mevsû‘atü's-sûfiyye, Mektebetu Medbûli, 5. bs. Kahire, 2006.
  • Abdurrezzak Ebû Bekr Abdurrezzak b. Hemmam es-San’ânî (211/826), Musannefü Abdürrezzak, (thk. Habîburrahman el-A’zamî), 2. bs., el-Mektebü’l-İslâmî, I-XI, Beyrut, 1403.
  • Aclûnî, İsmâil b. Muhammed (1162/1749), Keşfü’l-hafa ve müzîlü’l-ilbas amme’ş-tehara mine’l-ehâdîs alâ elsineti’n-nâs, (haz. Ahmed el-Kalâş), 6. bs., Müessetür-Risâle, I-II, Beyrut, 1996/1416.
  • Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillah eş-Şeybânî (241/855), Müsnedü’l-İmam Ahmed b. Hanbel (Şu‘ayb el-Aranavut’un Ta‘likiyle birlikte), Müessesetü Kurtuba, I-VI, Kâhire, ts.
  • Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillah eş-Şeybânî (241/855), el-Müsned, (haz. Ahmed Muhammed Şâkir) (I-VIII), (IX-XX), Dâru’l-Hadîs, I-XX, Kâhire 1995/1416.
  • Âsım Efendi, Kâmus Tercümesi, (trc. Mütercim Asım Efendi), Ebü't-Tahir Mecdüddin Muhammed b. Yakub b. Muhammed Firûzâbâdî, Cemal Efendi Matbaası, İstanbul, 1304.
  • Ali el-Kârî, Ebü'l-Hasan Nureddin Ali b. Sultan Muhammed (1014/1606), el-Masnu‘ fî ma'rifeti'l-hadisi'l-mevdu, (thk. Abdülfettah Ebû Gudde), Mektebetü'l-Matbuati'l-İslamiyye, 4. bs., Kahire, 1984.
  • Ali el-Kârî, Ebü'l-Hasan Nureddin Ali b. Sultan Muhammed (1014/1606), el-Masnu' fî ma'rifeti'l-hadisi'l-mevzu', (thk. Abdülfettah Ebû Gudde), Mektebetü'l-Matbuati'l-İslamiyye, Şam, 1969/1389.
  • Ali el-Müttakî el-Hindi, Alauddin Ali b. Hüsâmüddîn (975/1567), Kenzü'l-ummal fî süneni'l-akval ve'l-ef'al, (haz. Bekri Hayyani, Saffet es-Sekka), Müessesetü'r-Risâle, I-XVIII, Beyrut, 1993/1414.
  • Avcı, Seyit, el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye’de İbn Arabî’nin Hadis Anlayışı, Ensar Yay., Konya, 2005/1426.
  • Avcı, Seyit, Sufilerin Hadis Anlayışı Bursevî Örneği, Ensâr Yayıncılık, Konya, 2004.
  • Aydınlı, Abdullah, Hadiste Tesbit Yöntemi, Kitabevi Yay., İstanbul, 2003.
  • Ayhan, Mehmet, Fütûhât-ı Mekkiyye’de Hadisçilerin Metotları Dışında Nakledilen Rivâyetler, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), MÜSBE. İstanbul, 2009).
  • Azîmabâdî, Ebu’t-Tayyib Şemsü’l-Hak, Avnu’l-ma’bûd şerhu süneni Ebû Dâvûd, (İşraf Sıdkî Muhammed Cemîl el-Attâr), Dâru’l-Fikr, I-XIV, Beyrut, 1995/1415.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyin b. Ali (458/1066), es-Sünenü’l-kübrâ, (thk. Muhammed Abdulkadir Ata), Mektebetü Dâri’l-Bâz, I-X, Mekke, 1994/1414.
  • Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail (256/870), el-Câmiu’s-sahîh, I-VIII, İstanbul, 1981.
  • Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail (256/870), Cilaü'l-ayneyn bi-tahrici rivayati'l-Buhari fî cüz'i raf’il-yedeyn, (haz. Ebû Muhammed Bedrüddinşah Raşidi Sindi), Müessesetü'l-Kütübi's-Sekafiye, Beyrut, 1989/1409.
  • Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail (256/870), Kitâbü raf’il-yedeyn fi’s-salât, (haz. Bediuddin Raşidi,) Daru İbn Hazm, Beyrut, 1996/1416.
  • Cebecioğlu, Ethem, Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, Rehber Yay., İstanbul, 1997.
  • Ceyhan, Semih, “Modern Çağda Tahayyül Gücünün Yeniden Keşfi: İbnü’l-Arabî’de Hayalin Ontolojik ve Epistemolojik Gerçekliği”, Modern Çağ ve İbn Arabî Sempozyumu, 23-25 Mayıs, İstanbul, 2008.
  • Claude Addas, Kibrit-i Ahmer’in Peşinde, (trc. Atila Ataman), Gelenek Yay., İstanbul, 2004.
  • Deylemî, Ebû Şuca‘, (509/1115), el-Firdevs bi me’sûri’l-hitâb, (haz. Fevvâz Ahmed, Muhammed el-Mu‘tasım billah el-Bağdâdî), Dâru’l-Kütübi’l-Arabî, I-V, Beyrut, 1987/1407.
  • Ebû Dâvud Tayâlisî, Süleyman b. Dâvud el-Basrî, Müsnedü Ebî Dâvud et-Tayâlisî, Dâru’l-Marife, Beyrut, ts.
  • Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as es-Sicistânî (275/888), Sünenü Ebî Dâvud, (thk. Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd), (Ta‘lîk Kemâl Yûsûf el-Hût, Elbânî’nin hadisle ilgili değerlendirmeleriyle birlikte), I-IV, Dâru’l-Fikr, bsy. ts.
  • Ebü'l-Ala Afifi, Tasavvuf: İslamda Manevi Devrim, (trc. H. İbrahim Kaçar, Murat Sülün), Risale Yay., İstanbul, 1996.
  • Ebû Yâ’lâ el-Mevsılî, (307/919), Müsnedü Ebî Ya’la el-Mevsılî, (thk. Hüseyin Selim Esed), I-XIII, Dârül-Me’mûn Li’t-Turâs, Beyrut, 1984/1404.
  • Erdoğan, Naim, Fütûhat-ı Mekkiyye’den Altın Sahifeler, (trc. Naim Erdoğan, haz. Abdurrahman Pamuk), Pamuk Yay., İstanbul, ts.
  • Eşref Ali Tânevî, Hadislerle Tasavvuf, (haz. H. Zaferullah Davudi, Ahmed Yıldırım), Umran Yay., İstanbul, 1995.
  • et-Tahâvî, Ebû Cafer, Şerhu meâni'l-âsâr, thk. Muhammed Seyyid Cadelhak, Muhammed Zühri en-Neccâr, Matbaatü's-Sünneti’l-Muhammediyye, Kahire 1968.
  • Fîruzâbâdî, Muhammed b. Yakub (817/1415), el-Kâmûsu’l-muhît, Müessesetü'r-Risâle, Beyrut, 1986.
  • Hâkim en-Neysâbûrî, (405/1014), el-Müstedrek ‘ala’s-Sahîhayn, (thk. Mustafa Abdulkadir Ata, Zehebî’nin Telhîs’iyle birlikte) Dârul-Kütübi’l-İlmiyye, I-IV, Beyrut, 1990/1411.
  • Hakîm et-Tirmizî, Nevadirü’l-usul fî ma‘rifeti ehâdîsi’r-Rasûl, (thk. Ahmed Abdurrahim es-Sâyih, es-Seyyid el-Cemîlî), Daru’l-Beyân li’t-Türâs, I-II, Kâhire 1988/ 1408.
  • Hakîm et-Tirmizî, Kitâbu hatmi’l-evliyâ, (thk. Osman Yahya), Beyrut, 1965.
  • Hatib el-Bağdâdî, Kitâbu iktidâi’l-ilmi’l-amel, (thk. Nasiruddîn Elbânî), Kuveyt, 1405.
  • Hatib el-Bağdâdî, Şerefü ashâbi’l-hadîs, (thk. M. Saîd Hatiboğlu), Ankara 1991, s. 107-111).
  • Hemmam b. Münebbih, es-San‘ânî, Sahîfetü Hemmam b. Münebbih, (thk. Ali Hasan Ali Abdulhamid), el-Mektebü’l-İslâmî, Beyrut, 1987/1407.
  • Heyet, Metinlerle Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Kalem Yay., İstanbul, 2006.
  • Heyet, Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara 1998.
  • Heysemî Ebü'l-Hasan (807/1405), Buğyetü’r-raid fî tahkiki Mecmai‘z-zevaid ve menba‘i’l-fevaid, (thk. Abdullah Muhammed Derviş), Dârü'l-Fikr, Beyrut, 1994/1414.
  • Humeydî, (219/814), el-Müsned, (thk. Habiburrahman el-A’zamî), Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, I-II, Beyrut, 1988.
  • İbn Arabî, el-Fütûhâtu’l-Mekkiyye, Dâru Sâdır, I-IV, Beyrut, ts.
  • İbn Arabî, el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye, (thk. Osman Yahya), I-XIV, el-Hey’etü’l-Mısriyyetü’l-Amme li’l-Kitâb, el-Mektebetü’l-Arabiyye, Mısır, 1985/1405.
  • İbn Arabî, Kitâbu ıstılâhâti’s-sûfiyye (Resâilu İbn Arabî içinde) Dâru Sâdır, Beyrut, 1997.
  • İbn Arabî, Fusûsü'l-hikem ve’t-ta’likâtü aleyha, (haz. Ebü'l-A'la Afifî), Dârü'l-Kütübi'l-Arabiyye, Beyrut, 1980/1400.
  • İbn Arabî, Fusûsü'l-Hikem Tercüme ve Şerhi, (haz. Mustafa Tahralı, Selçuk Eraydın, şerh. Ahmed Avni Konuk), Dergah Yayınları, I-IV, İstanbul, 1987.
  • İbn Arabî, el-Hayalu alemi'l-berzah ve'l-misal; er-Ru’yâ ve’l-mübeşşirât, (haz. Mahmûd Mahmûd el-Ğurâb) Matbaatu Nadr, bsy.1993/1414.
  • İbn Arabî, Kitâbu hatmi’l-velâye ‘Ankâu muğrib fî marifeti hatmi’l-evliyâi ve şemsi’l-mağrib, (thk. Kâsım Muhammed Abbas), Dâru’l-Medâ, Beyrut, 2004.
  • İbn Arabî, el-Vesâyâ, Dârûl-Cîl, Beyrut, 1988/1408.
  • İbn Ebi’d-Dünya, Abdullah b. Muhammed b. Ebû Bekr el-Kuraşî (281/894), el-Vera‘, (thk. Ebû Abdullah Muhammed b. Hamd el-Mahmûd), Dâru’s-Selefiyye, Kuveyt, 1988/1408.
  • İbn Ebi’d-Dünya, Abdullah b. Muhammed b. Ebû Bekr el-Kuraşî (281/894), Kitâbu’l-evliyâ, (thk. Muhammed Said b. Besyûnî Zağlul), Beyrut, 1993/1413.
  • İbn Ebî Şeybe, (235/849), el-Musannef fi’l-ehâdîsi ve’l-âsâr, (thk. Kemal Yûsuf el-Hût), Mektebetü’r-Rüşd, I-VII, Riyad, 1409.
  • İbn Hacer el-Heytemî, (974/1567), el-Fetava'l-hadisiyye, 3. bs., Mektebetü Mustafa el-Babî, Kahire, 1989.
  • İbn Hibban el-Büstî (354/965), es-Sahîh, (thk. Şuayb el-Arnaut), Müessesetür-Risâle, I-XVIII, Beyrut, 1993/1414.
  • İbn Huzeyme, (311/923), Kitâbu’t-Tevhîd ve isbâtu sıfât’r-Rabb azze ve celle, (thk. Abdulaziz b. İbrahim eş-Şehvan), Mektebetü’r-Raşid, I-II, 5. bs., Riyad, 1994.
  • İbn Huzeyme, (311/923), Sahîhu İbn Huzeyme, (thk. Muhammed Mustafa el- A‘zamî, A‘zamî ve Elbânî’nin değerlendirmeleriyle birlikte), el-Mektebü’l-İslâmî, I-IV, Beyrut, 1970/1390.
  • İbnu’l-Kayyım el-Cevziyye, Zâdü’l-me’âd fi hedyi hayri’l-ıbâd, (thk. Şuayb el-Arnaut, Abdulkadir el-Arnaut), I-V, Beyrut, 1986/1407.
  • İbnü’l-Hâcc, Ebû Abdullah Muhammed b. Muhammed, el-Medhal, Dârü'l-Hadis, bsy. 1981.
  • İmam Rabbânî, Ahmed Fâruk Serhenddî, el-Mektûbât, I-II, Sirâc Kitâbiye, İstanbul, ts.
  • Kanık, Mahmut, Harflerin İlmi, Bursa, 2000.
  • Karadaş, Cafer, “İbnü’l-Arabî”, DİA, XX, 519.
  • Karapınar, Fikret, Muhaddis Sûfîlerin Hadis Usûlü ve Hadisleri Anlama Yöntemleri (H. IV.-V/M. X.-XI. Asır), (Yayımlanmamış Doktora Tezi, SÜSBE.), Konya, 2006.
  • Karapınar, Fikret, “Hz. Peygamber’den Rüyada Aldığı Üç Hadis Risâlesinin Ahmed b. Hanbel’e Nisbeti”, SÜİFD. Yıl 2008/2. Sy. s. 101-136.
  • Kılavuz, Ahmet Saim, İslâm Akâidi ve Kelâma Giriş, Ensar Neşriyat, 13. bs., İstanbul, 2007.
  • Köksal, İsmail, “Rüyaların Fıkhi Boyutu”, Fırat Üni. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Yıl 2008, Sayı 13:2 (2008).
  • Kuzudişli, Bekir, “The Use of Dreams in Rijal Books”, İstanbul Üni. İlahiyat Fakültesi Dergisi, s. 15, yıl 2007.
  • Leah Kinberg, Morality in the Guise of Dreams: a critical edition of Kitâb al-Manam with introduction Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed b. Ubeyd İbn Ebü’d-Dünya, (şerh. Leah Kinberg), Leiden, 1994.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ (676/1277), Şerhu’n-Nevevî ala sahihi Müslim, Dâru İhyâu’t-Türâsu’l-Arabî, I-XVIII, 2. bs., Beyrut, 1392.
  • Nesâî (303/915), el-Müctebâ mine’s-Sünen, (thk. Abdulfettah Ebû Ğudde, Elbânî’nin değerlendirmeleriyle birlikte), Mektebetü’l-Matbû‘âtu’l-İslâmiyye, I-VIII, 2. bs., Haleb, 1986/1406.
  • Nesâî (303/915), es-Sünenü’l-kübrâ, (thk. Abdulğaffar Süleyman, Seyyid Kisrevî), Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, I-VI, Beyrut, 1991/1411.
  • Reşid Rıza, el-Menâr, Mısır, 1354.
  • Sakallı, Talat, Rüya ve Hadîs Rivâyeti, Isparta, 1994.
  • Saklan, Bilâl, Hadis İlimleri Açısından Muhaddis-Sûfîler ve Sûfî-Muhaddisler (H. IV. /M. X. Asır), Beyaz Kitabevi Yay., Konya, 1997.
  • Saklan, Bilâl, Kûtu’l-Kulûb’daki Tasavvufî Hadislerin Hadis Metodolojisi Açısından Değeri, (Yayımlanmamış Doktora Tezi, SÜSBE.), Konya, 1989.
  • Selvi, Dilaver, Kur’ân ve Tasavvuf Tefsirlerin Tasavvufa Bakışı, Şule Yay., İstanbul, 1997.
  • Suâd el-Hakîm, el-Mu'cemü's-sûfî el-hikme fi hududi'l-kelime, Dâru Nedre, Beyrut, 1981/1401.
  • Şevkânî, İrşadü'l-fuhûl ilâ tahkîki'l-hak min ilmi'l-usul, I-II, Dârü'l-Kitâbu’l-Arabi, Dımaşk, 1419/1999.
  • Taberânî, Ebü'l-Kâsım (360/971), el-Mu'cemü'l-Kebir, (thk. Hamdi Abdülmecid es-Silefî), Mektebetü’l-ulûm ve’l-hikem, I-XX, 2. bs., Beyrut, 1983/1404.
  • Taberânî, Ebü'l-Kâsım (360/971), el-Mu‘cemu’l-Evsat, (thk. Tarık b. Ivezullah), Daru’l-Haremeyn, I-X, Kâhire, 1415.
  • Taberânî, Ebü'l-Kâsım (360/971), el-Mu‘cemü’s-Sağîr, (thk. Mahmûd Şekûr, Mahmûd el-Hac Emrîr), el-Mektebü’l-İslâmî, I-II, Beyrut, 1985/1405.
  • Taberânî, Ebü'l-Kâsım (360/971), el-Ehâdîsü’t-Tıvâl, (thk. Hamdî b. Abdulmecîd es-Silefî), Matbaatu’l-Ümme, 2. bs., Bağdad, 1983/1404.
  • Taberânî, Ebü'l-Kâsım (360/971), Müsnedü’ş-Şâmiyyîn, (thk. Hamdî b. Abdulmecid es-Silefî), Müessetü’r-Risâle, I-IV, 1. bs. Beyrut, 1984/1405.
  • Uludağ, Süleyman, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, Marifet Yayınları, İstanbul, 1991.
  • Uysal, Muhittin, Tasavvuf Kültüründe Hadis Tasavvuf Kaynaklarındaki Tartışmalı Rivâyetler, Yediveren Kitap, Konya 2001.
  • William Chittick, Varolmanın Boyutları, (trc. Turan Koç), İnsan Yay., İstanbul, 1997.
  • Yıldırım, Ahmet, Tasavvufun Temel Öğretilerinin Hadislerdeki Dayanakları, TDV Yay., Ankara, 2000.
  • Yıldırım, Enbiyâ, “Beyhakî ve Hadis Rivâyetinde Rüyaya Verdiği Değer”, Cumhuriyet Üni. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5 (1), 2001.
  • Yıldırım, Enbiyâ, Hadisçiler ve Çelişki: Beyhaki ve İbnu’l-Cevzi Örneği-, Rağbet Yayınları, İstanbul, 2009.

Detaylar

Sayı
Cilt: 11, Sayı: 2, Yaz 2011
Geliş Tarihi
25.02.2011
Kabul Tarihi
22.08.2019
Yayın Tarihi
30.06.2011
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Ayhan, Mehmet. “Özel Bir Rivayet Yöntemi Olarak Fütûhât-ı Mekkiyye’de Rüya Ile Hadis Rivayeti”. Marife 11/2. 30 Haziran 2011. 49-76. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344268.
Özet Görüntüleme: 0
PDF İndirme: 2

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: