Araştırma Makalesi

Zeyla'î'nin İbnü’t-Türkmânî ile Kuraşî Eleştirileri ve Üç Hadisçi Arasındaki İlişkiler

The Critics of Zaylai on Ibn Turkmani and Qurashi and the Relationship Between These Three Hadith Scholars

Öz

Hicrî VIII. asrın ilk yarısında aynı muhitte yaşayan İbnü’t-Türkmânî ile iki öğrencisi Zeyla’î ve Kuraşî, Hanefilerin meşhur fıkıh kitaplarından el-Hidâye’nin hadislerine yönelik birer çalışma yaparak rivâyetleri sübut ve sıhhat açısından değerlendirmişlerdir. Bu üç Hanefi hadisçiden Zeyla’î, altmıştan fazla rivâyetin tahricinde hocası İbnü’t-Türkmânî’nin hata yaptığını ileri sürmüş ve bunların üçte ikisinin taklitten kaynaklandığını ifade etmiştir. Ama İbnü’t-Türkmânî’nin taklit ettiği kişinin kimliğine dair hiçbir bilgi vermemiş ve sadece onu cahil bir adam şeklinde nitelendirmiştir. Kuraşî’nin aynı konudaki eserinin tetkikinden anlaşılan odur ki, o taklit edilen kişi Kuraşî’nin ta kendisidir. Zeyla’î’nin diğer eleştirilerinde görülmeyen bu hakaretamiz üslubun sebebini, biraz çağdaşlar arasındaki rekabetle ama daha çok her ikisinin de hocası olan ve aynı zamanda idari bir görev de üstlenen İbnü't-Türkmânî'nin Kuraşî'ye daha yakın durmasıyla açıklamak mümkündür.
The Critics of Zaylai on Ibn Turkmani and Qurashi and the Relationship Between These Three Hadith Scholars Ibn al-Turkmani and his two disciples Zaylai and Qurashi, who have lived in the 8th cen- tury of the Hijra in the the same environment, have written treatises on the evaluation of the soundness of hadith in the classical Hanafi fiqh manual al-Hidaya. Zaylai claimed that his mentor Ibn al-Turkmani has made mistakes in the takhrij of more than 60 narrations and added that 2/3 of them were made due to copying the views of another scholar. Zay- lai has not disclosed the name of the scholar but qualified him as an "ignorant person". By the examination of Qurashi’s treatise we understand that that scholar is Qurashi. We can explain this clear animosity in Zaylai’s style when compared to his other criticisms as ‘competition among contemporaries’. Another possible reason is the fact that Ibn al- Turkmani, the mentor of both, had endorsed administrative duities and was closer to Qurashi in his relations.

Anahtar Kelimeler

İslam, Teşrih, Cerrahlık, Tedavi, Anatomi, Fetva, Fıkıh, Tıp
Zeylaî, İbn Türkmânî, Kuraşî, Eleştiri, Nasbu'r-Râye

Kaynakça

  • Acar, Yusuf, Kuraşî’nin el-İnâye’si ve Hidâye Hadisleri, I. bs. Konya 2011.
  • Aydın, Cemal Abdullah, Hadiste Tahrîc, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2009.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyn (ö. 458/1066), Ma'rifetü's-Sünen ve'l-Âsâr, thk. Seyyid Kesrevî Hasen, I. bs. Beyrut 2001.
  • Budak, Ali, Tahric Literatürü ve Hadis Tenkidindeki Yeri, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara 2008.
  • Ebû Zehra, Muhammed, İbn Teymiyye, Kahire 1991.
  • Görmez, Mehmet, Sünnet ve Hadisin Anlaşılması ve Yorumlanmasında Metodoloji Sorunu, I. bs. TDV Yayınları, Ankara 1997.
  • İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed el-Kûfî (ö. 235/849), el-Musannef fi’l-Ehâdîs ve’l-Asâr, thk. Kemal Yusuf el-Hût, Riyad 1409.
  • İbn Fehd, Takıyyüddin Muhammed b. Fehd el-Mekki (ö. 885/1480), Lahzu'l-Elhâz (Zeylü Tezkirati'l-huffâz li'z-Zehebî içinde), Beyrut 1347.
  • İbn Hacer, Şihabüddin el-Askalânî (ö. 852/1448), ed-Düreru'l-Kâmine fî A'yâni'l-Mieti's-Sâmine, thk. Muhammed Seyyid Câdelhak, II. bs. Medine 1966.
  • İbn Hacer, Şihabüddin el-Askalânî (ö. 852/1448), İnbâu'l-Ğumr bi Enbâi'l-Umr fi't-Târîh, II. bs. Beyrut 1986.
  • İbn Kutluboğa, Ebu'l-Fidâ Zeynüddin Kâsım (ö. 879/1474), Tâcü't-Terâcim, thk. Muhammed Hayr Ramazan Yusuf, I. bs. Dımaşk 1992.
  • İbn Kutluboğa, Ebu'l-Fidâ Zeynüddin Kâsım (ö. 879/1474), Münyetü'l-Elma'î fî mâ Fâte min Tahrîci Ehâdîsi'l-Hidâye li'z-Zeyla'î, (Nasbu'r-Râye ile birlikte), Mektebetü'r-Riyâd, II. bs. Riyad ts.
  • İbnü'l-Hınnâî, Alauddün Ali Çelebi b. Emrullah el-Hâmidî (ö. 579/1571), Tabakâtu'l-Fukahâ, thk. Süfyan b. Âyiş- Firas b. Halil Meşal, I. bs. Amman 2003.
  • İbnü'l-Imâd, Şihâbüddin Ebu'l-Felâh Abdulhay b. Ahmed b. Muhammed el-Akkerî (ö. 1089/1678), Şezerâtü'z-Zeheb fî Ahbâri men Zeheb, thk. Abdulkadir-Mahmud el-Arnavut, I. bs. Beyrut 1992.
  • İbnü't-Türkmânî, Alâuddîn b. Osman (ö. 750/1349), et-Tenbîh alâ Ehâdîsi'l-Hidâye ve'l-Hulâsa, Süleymaniye Kütüphanesi Carullah Koleksiyonu, No. 261.
  • İbnü't-Türkmânî, Alâuddîn b. Osman (ö. 750/1349), et-Tenbîh alâ Ehâdîsi'l-Hidâye ve'l-Hulâsa, Bursa İnebey/Genel Kütüphanesi Haraççıoğlu Koleksiyonu, No. 385.
  • İsmail Paşa, Bağdatlı (ö. 1920), Hediyyetü'l-Ârifîn Esmâü'l-Müellifîn ve Âsâru'l-Musannifin, Tıpkı ofset baskı, İstanbul 1951.
  • Kâdiruddin, Ahmed, İslâm Dinamizmi ve Entelektüel Atalet çev. Ertuğrul Aytekin, İlke Yay. I. bs. İstanbul 1992.
  • Kallek, Cengiz, “el-Hidâye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1998, XVII, 471-473.
  • Karaman, Hayreddin, İslâm Hukuk Tarihi, İz Yay, İstanbul 1999.
  • Kettânî, Muhammed b. Cafer (ö. 1926), er-Risaletü'l-Mustatrafe li Beyâni Meşhûri Kütübi's-Sünneti'l-Musannefe, thk. Muhammed Mansur el-Kettânî, IV. bs. Beyrut 1986.
  • Kevserî, Zâhid (ö. 1952), en-Nüketü't-Tarîfe fi't-Tahaddüs an Rudûdi İbn Ebî Şeybe alâ Ebî Hanîfe (Makâlât içerisinde), Matbaatu'l-Envar, Kahire 1365.
  • Kevserî, Zâhid (ö. 1952), Hâşiye ala Lahzı'l-Elhâz, (Zeylü Tezkirati'l-Huffâz li'z-Zehebî içinde), Dâru İhyâi't-turâs, Beyrut 1347.
  • Kuraşî, Muhyiddin Ebû Muhammed Abdulkadir b. Muhammed b. Muhammed b. Ebi'l-Vefâ (ö. 775/1373), el-Cevâhiru'l-Mudıyye fî Tabakâti'l-Hanefiyye, thk. Abdulfettah Muhammed el-Hulv, II. bs. Riyad 1993.
  • Kuraşî, Muhyiddin Ebû Muhammed Abdulkadir b. Muhammed b. Muhammed b. Ebi'l-Vefâ (ö. 775/1373), el-Inâye bi Ma'rifeti Ehâdîsi'l-Hidâye, İstanbul Millet Yazma Eser Kütüphanesi Feyzullah Efendi Koleksiyonu, No: 288 (Arşiv no: 34 Fe 288).
  • Leknevî, Muhammed Abdulhay (ö. 1304/1887), el-Fevâidü'l-Behiyye fî Terâcimi'l-Hanefiyye, thk. Ahmed Za'bi, I. bs. Beyrut 1998.
  • Makrizî, Takıyyuddin Ebu'l-Abbâs Ahmed b. Ali (ö. 845/1442), Kitâbu'l-Mevâiz bi Zikri'l-Hıtat ve'l-Âsâr, I. bs. nşr. Muhammed Ali Baydun, Beyrut 1998.
  • Merğînânî, Burhâneddin Ebu’l-Hasen Ali b. Ebî Bekr (ö. 593/1197), el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l-Mübtedî, İstanbul 1991.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Muhyiddin Yahya b. Şeref (ö. 676/1277), Hulâsatü'l-Ahkâm fî Mühimmâti's-Sünen ve Kavâidi'l-İslâm, thk. Hüseyin İsmail Cemel, I. bs. Beyrut 1997.
  • Okiç, M. Tayyib (ö. 1977), Bazı Hadis Meseleleri Üzerine Tetkikler, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yay. İstanbul 1959.
  • Özşenel, Mehmet, 'Bir Kriz Dönemi Âlimi Olarak İbnü's-Salah ve Eseri Ulûmi'l-Hadîs', Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl. 2007/3, sy. 15.
  • Polat, Selahattin, 'İbnü't-Türkmânî', Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 2002, XXII, 385-387.
  • Râzî, Muhammed b. Ebû Bekr b. Abdulkadir (ö. 666/1267), Muhtâru’s-Sıhâh, thk. Mahmut Hâtır, Beyrut 1995.
  • Selim, Mahmud Rızk, el-Edebü'l-Arabî ve Târîhuhu fî Asri'l-Memâlîk ve'l-Osmâniyyîn ve'l-Asri'l-Hadîs, I. bs. Kahire 1957.
  • Suyûtî, Celâlüddin Abdurrahman b. Muhammed (ö. 911/1505), Husnü'l-Muhâdara fî Ahbâri Mısr ve'l-Kâhire, thk. Halil Mansur, I. bs. Beyrut 1997.
  • Taberânî, Ebu’l-Kâsım Süleyman b. Ahmet (ö. 360/970), el-Mucemü’l-Kebîr, thk. Hamdi Abdülmecid es-Silefî, Kahire 1984.
  • Taberânî, Ebu’l-Kâsım Süleyman b. Ahmet (ö. 360/970), el-Mu'cemü'l-Evsat, thk. Târık b. Avadullah, Kahire 1415.
  • Tağrîberdî, Cemalüddin Ebu'l-Mehâsin Yusuf (ö. 874/1469), ed-Delilü'ş-Şâfî ale'l-Menheli's-Sâfî, thk. Fehim Muhammed Şeltut, Kahire 1375.
  • Tahhân, Mahmud, Usulu’t-Tahrîc ve Dirâsetü’l-Esânîd, II. bs. Beyrut 1979.
  • Taşköprîzade, İsamüddin Ahmed Efendi (ö. 968/1560), eş-Şakâiku'n-Nu'mâniyye fî Ulemâi'd-Devleti'l-Osmâniyye, Dersaadet, İstanbul ts.
  • Taşköprîzade, İsamüddin Ahmed Efendi (ö. 968/1560), Tabakâtu'l-Fukahâ, nşr. Ahmet Neyle, Eminü'l-Mektep, Musul ts.
  • Temîmî, Takıyyudin b. Abdilkadir (ö. 1010/1601), et-Tabakâtü's-Seniyye fî Terâcimi'l-Hanefiyye, thk. Abdulfettah Muhammed el-Hulv, I. bs. Riyad 1983.
  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (ö. 1977), Osmanlı Devleti'nin İlmiye Teşkilatı, Türk Tarih Kurumu Yay. Ankara 1965.
  • Yardım, Ali, Hadis I-II, Dokuz Eylül üniversitesi Yay. İzmir 1992.
  • Yiğit, İsmail, Siyasi-Dini-Kültürel-Sosyal İslam Tarihi, (Terceme ettiği Hasan İbrahim Hasan'ın eserine ilave cildi), Kayıhan Yay. I. bs. İstanbul 1991.
  • Zeyla’î, Cemalüddin Abdullah b. Yusuf (ö. 762/1361), Nasbu'r-Râye li Ehâdîsi'l-Hidâye, Mektebetü'r-Riyâd, II. bs. Riyad ts.

Detaylar

Sayı
Cilt: 11, Sayı: 2, Yaz 2011
Geliş Tarihi
07.04.2011
Kabul Tarihi
06.12.2019
Yayın Tarihi
30.06.2011
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Acar, Yusuf. “Zeyla’î’nin İbnü’t-Türkmânî Ile Kuraşî Eleştirileri Ve Üç Hadisçi Arasındaki İlişkiler”. Marife 11/2. 30 Haziran 2011. 77-99. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344266.
Özet Görüntüleme: 9
PDF İndirme: 5

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: