Araştırma Makalesi

Bâbertî’de Kelâm - Belâğat İlişkisi

Relationship Between Theology and Rhetoric in Babarti

Öz

Önemli bir mütekellim olduğu kadar etkili Belâğat üslûbu ve dil kullanımına sahip olması yönüyle de dikkati çeken Ekmelüddin el-Bâbertî (ö.786/1384) gerek Kelâm sahasında gerekse Belâğat alanında yazdığı eserlerle her iki alanda da pek çok düşünürü etkilemiş büyük bir ilim adamıdır. Bâbertî, el-Maksad, Şerhu’l-Maksad, Şerhu Akîdeti’t-Tahâviyye gibi Kelâma dair yazdığı eserleri ile sadece Kelâm alanında değil, aynı zamanda, Şerhu Elfiyeti İbn Mu’tî, Telhîsu’t-Telhîs gibi eserleriyle nahvin yanı sıra meânî, beyân ve bedi’ yani Belâğat sahasında da haklı bir şöhrete sahiptir. Bâbertî’nin hem Kelâm hem de Belâğat sahasında yetkinliği, Kelâmî argümanlarına Belâğatın, Belâğat ile ilgili yaklaşımlarına ise Kelâmın yansımasına neden olmuştur. Biz bu çalışmamızda özellikle onun retorik görüşleri açısından Kelâm alanındaki konumunu belirlemeye çalışacağız.
Relationship Between Theology and Rhetoric in Babarti Agmal al-Din al-Babarti (d. Ah 786/1384 ad) as well as an expert in Kalam, he is an spe- cialist in Arabic rhetoric and language in terms of his effective use of literary arguments and his literary styles. So, he influenced many thinker in both field of theology and rheto- ric schools. Babarti has a justifiable reputation in terms of not only works about Kalam such as al-Maksad, sharh al-Maksad, Sharh Akîdah at-Tahâviyya but also about his rhetoric and grammar books as Sharh of Alphiyah of Ibn Mu’tî and Talhis at-Talhis. Be- cause of his competence in the field of rhetoric and theology, his theological ideas re- flected to his rhetoric thought, and his rhetoric concepts reflected to Kalam opinions. Es- pecially in this work, we will try to determine his place in Kalam area in terms of his rhetoric opinions.

Anahtar Kelimeler

Kelam, Belâğat, Lafız, Mana, Bâbertî, Telhîsu’t
Islamic Theology, Rhetoric, Word, Meaning, Babarti, Talhis At-Talhis

Kaynakça

  • Abdülkâhir Cürcânî, Delâ'ilü'l-İ'câz (nşr. Mahmud Muhammed Şâkir), Kahire 1984.
  • Abdülkâhir Cürcânî, Esrâru'l-Belâğa, talik Mahmud Muhammed Şakir, Dâru'l-Medenî, Cidde 1983.
  • Ahdarî, Ebû Zeyd Abdurrahman, Mektebetü’t-Ticariyyeti’l-Kübra, es-Süllemü’l-Mürevrak fî İlmi’l-Mantık, Kahire 1354.
  • Bâbertî, Ebû Abdillah Ekmelüddîn Muhammed, en-Nüketü’z-Zarîfe li Tercîhi Mezhebi İmâm Ebî Hanîfe, Süleymaniye Ktp. Bağdatlı Vehbi Efendi, no:2077.
  • Bâbertî, Ebû Abdillah Ekmelüddîn Muhammed, Şerhu't-Telhîs, thk., M. Mustafa Ramazan Sûfiyye, Câmiatu’l-Fâtih, el-Münşeatü'l-Âmme li'n-Neşr, Trablus 1983.
  • Bâbertî, Ebû Abdillah Ekmelüddîn Muhammed, Şerhu Umdeti’l-Akâid li’n-Nesefî, Süleymaniye ktb. Amcazade Hüseyin Paşa, No: 312.
  • Bâbertî, Ebû Abdillah Ekmelüddîn Muhammed, Şerhu Vasıyyeti’l-İmâm Ebî Hanife en-Nu’man = Şerhu Vasıyyeti’l-İmam’l-A’zam, thk. Muhammed Subhî el-Âyidî, Hamza Muhammed Vesîm el-Bekrî, Dâru’l-Feth 2009.
  • Bâbertî, Ebû Abdillah Ekmelüddîn Muhammed, Şerhu’l-Maksad fi’l-Kelâm, Süleymaniye Ktp., Şehit Ali Paşa, nr. 1717.
  • Bâğdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, Vekâletü’l-Meârif, İstanbul 1955.
  • Ebû Ubeyde et-Teymî el-Basrî Ma'mer b. Müsennâ, Mecâzu'l-Kur'ân, Müessesetü'r-Risâle, Beyrut 1981.
  • Ebû Ya'kûb es-Sekkâkî, Miftâhu'l-'Ulûm, Kahire 1317.
  • Farabî, İhsâu’l-Ulûm, thk. Osman Muhammed Emin, Dâru'l-Fikri'l-Arabî, Kahire 1949.
  • Galip Türcan, “Bâbertî’nin el-Maksad fî İlmi’l-Kelam Başlıklı Risalesi: Tanıtım ve Tahkik” Süleyman Demirel Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2006-2; XVII.
  • Gazzalî, Ebû Hamîd, Makâsıdu’l-Felasife, thk. Süleyman Dünya, Mısır 1961, s. 36; Gazzalî, Miyaru’l-İlm, nşr. Süleyman Dünya, Kahire 1961.
  • Hasan b. Muhammed el-Hanefiyye, er-Risâle fi’r-Redd ale’l-Kaderiyye, Nşr. Josef Van Ess, Beyrut 1977.
  • İbn Haldun, Mukaddime, Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, Beyrut 1982.
  • İbn Manzur, Ebû'l-Fazl Muhammed, Lisânu'l-Arab, Dâru Sadır, Beyrut ts..
  • Katib Çelebi, Hacı Halife Mustafa b. Abdillah, Keşfu’z-Zünûn an Esâmi’l-Kütüb ve’l-Fünûn, Mektebetü’l-Hancî Kahire 1978.
  • Kehhale, Ömer Rıza, Mu’cemü’l-Müellifîn: Terâcîmu Musannifi’l-Kütübi’l-Arabiyye, Matbaatü’t-Terakkî, Dımışk 1960.
  • Muhammed Ramazan Sûfiyye, Mukaddime alâ Şerhu’t-Telhîs, lil-Bâbertî, Câmiatu’l-Fâtih, el-Münşeatü'l-Âmme li'n-Neşr, Trablus 1983.
  • Muhyiddin Mehmed Şeyhzade, Hâşiyetu Şeyhzade ala Tefsiri’l-Kadi el-Beydavî, İhlas Vakfı, İstanbul 1991.
  • Şemseddin Sâmî, Kâmûs-ı Türkî, İkdâm Matbaası, Dersaadet 1317.
  • Teftazanî, Sa'deddin Mesud b. Ömer, Muhtasaru'l-Meânî, Şirket-i Sahafiye-i Osmaniye, İstanbul 1317.
  • Teftazanî, Sa'deddin Mesud b. Ömer, el-Mutavvel alâ Telhîsi'l-Meânî, Matbaa-i Âmire, İstanbul 1891.

Detaylar

Sayı
Cilt: 11, Sayı: 2, Yaz 2011
Geliş Tarihi
13.04.2011
Kabul Tarihi
09.12.2019
Yayın Tarihi
30.06.2011
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Kelam

Nasıl Atıf Yapılır

Marulcu, H. Tevfik. “Bâbertî’de Kelâm - Belâğat İlişkisi”. Marife 11/2. 30 Haziran 2011. 141-155. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344274.
Özet Görüntüleme: 14
PDF İndirme: 4

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: