Araştırma Makalesi

Hâris Bin Süreyc Hareketi

The Movement of Harith b.Surayj

Öz

Hâris bin Süreyc, uzun yıllar Emevîler'e hizmet etmiş bir kişi idi. Özellikle 110/729 yılında Beykend'de Türk güçlerine karşı yapılan savaşta askerleri cesaretlendiren kişilerden biri olarak hatırlanır. Daha sonra 116/734 yılında Hâris bin Süreyc Horasan'da Emevî yönetimine karşı isyan etti. Fakat Horasan yöneticisi olan 'Âsım b. Abdullah onu, Merv'de mağlup etti. O, Esed bin Abdullah el-Kasrî zamanında tekrar isyan etti. İkinci defa mağlup oldu. Hâris bin Süreyc ve taraftarları Türgiş Hanı'na katıldı. Nasr bin Seyyâr Horasan yöneticisi olunca, Emevî halifesi Yezîd bin Velîd onu affetti. Böylece o, 127/745 yılında Merv'e geri döndü. Sonra Cuday el-Kirmânî ile birlikte Nasr bin Seyyâr'a karşı savaştılar. Ancak el-Kirmânî ile anlaşmadılar. Niha-yetinde o, 128/746 yılında el-Kirmânî tarafından öldürüldü. Hâris'in kâtibi olan Cehm bin Safvân Mürcii idi. Bu yüzden o Mürcii mezhebinin bir üyesi olarak bilinir. Gerçekte ise; o, insanları Kuran ve Sünnete tabi olmaya çağıran dini bir ihyacıdır.
Harith b. Surayj was a man who served for Umayyads in several years. Especially He is mentioned as one of courageous warriors in the battle against the forces of Turks at Baykand in 110/729. After Harith b. Surayj rebelled in Khurasan against Umayyad administration in 116/734. But Khurasan Administrator, 'Asım b. Abdillah defeated him at Marw. He rebelled again during Asad b.'Abdallah Al-Kasri. He was defeated twice. Harith b. Surayj with his adherents joined the Khakan of Turgesh. When was Nasr b. Sayyar Khurasan administrator, Umayyad Caliphate Yazid b. Valid pardoned him. Thus He came back to Marw in127/745. After Harith b. Surayj with Djuday al-Kirmani fougt against Nasr b. Sayyar. But He did not agree with al-Kirmani. Eventually he was killed by al-Kirmani in 128/746. Harith's secretary; Djahm b. Safwan was Murdji'i. For his reason he is mentioned as a member of this sect. In fact he was a religious revivalist who called upon people to follow the Quran and Sunnah.

Anahtar Kelimeler

Hâris Bin Süreyc, Emevîler, Mürcie, Horasan, Cehm Bin Safvân
Harith B. Surayj, Umayyads, Murdji'i, Khurasan, Djahm B. Safwan

Kaynakça

  • Athamina, Khalil, “Emevî Hilafeti Döneminde Arap İskânı”, çev. Saim Yılmaz, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl. 2000, S. 2.
  • Barthold, Vassiliy Viladimiroviç, Moğol İstilasına Kadar Türkistan, nşr. Hakkı Dursun Yıldız Ankara, 1990.
  • Belazürî, Ebû’l-Abbas Ahmet bin Yahyâ (v. 284/897), Ensâbü’l-Eşrâf, thk. Süheyl Zekkâr-Riyâd Zerkeli, Beyrut 1996, I-XIII.
  • Daniel, Elton L. The Political and Social History of Khurasan Under Abbasid Rule: 747-820, Minneapolis, 1979.
  • Ezdî, Ebû Zekeriya Yezîd bin Muhammed (v. 334/965), Târîhu’l-Mevsıl, nşr. Ali Habib, Kahire, 1967.
  • Fayda, Mustafa “'Atâ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (DİA), İstanbul, 1991, IV, 32- 33.
  • Gerdizî, Ebû Saîd ‘Abdulhay bin Dahhâk bin Mahmûd (v. 444/1053), Zeynu’l-Ahbâr, şrh. Abdülhayy Habibi, Tahran,1986.
  • Gölcük, Şerafettin “Cehm bin Safvân”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (DİA), İstanbul, 1993, VII, 233- 234.
  • Gölcük, Şerafettin, “Cehmiyye”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul, 1993, VII, 234-236.
  • İbn Haldûn, Abdurrahman bin Muhammed (v. 808/1406), et-Târîh, haz. Ebu Suheyb el-Kerimî, Beyrut, tsz.
  • Halîfe bin Hayyât, Ebi 'Amr (v. 240/855), et-Tarih, thk. Mustafa Necib Fevvaz- Hikmet Fevvaz, Beyrut, 1995.
  • İbn Kesîr, İsmaîl bin Ömer (v. 774/1372), el-Bidâye ve’n-Nihâye, Beyrut, 2007, I-XIV.
  • İbnu’l-Esir, İzzüddin Ali bin Ebi’l-Kerem (v. 630/1232), el-Kâmil fi’t-Târih, haz. Muhammed el-Arab, Beyrut, 2007, I-II.
  • Kister, M. J. “Al-Harith b.Suraydj “ The Encyclopedia of Islam, (EI), new edition, B. Lewis-V.L.Manage-J. Schact, London, 1971, II, 223-224.
  • Kûfî, Ebû Muhammed Ahmed İbn A’sem (v. 314/926), el-Fütûh, thk. Süheyl Zekkâr, Beyrut, 1992, I-III.
  • Kutlu, Sönmez, Türkler'in İslamlaşma Sürecinde Mürcie ve Tesirleri, Ankara, 2000.
  • Madelung; Von Wilfred, “Horasan ve Maveraünnehr'de İlk Mürcie ve Hanefiliğin Yayılışı”, çev. Sönmez Kutlu, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (AÜİFD), C. XXXIII, Ankara, tsz.
  • Özkuyumcu, Nadir, “Hâris b. Süreyc”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, (DİA), İstanbul, 1997, XVI, 201.
  • Shaban, M.A., Islamic History-A New Interpretation (600-750), Cambridge, 1976.
  • Shaban, M.A., The Abbasid Revolution, Cambridge, 1979.
  • Sharon, Moshe, Revolt-The Social and Military Aspects of the 'Abbâsid Revolution, Jerussalem, 1990.
  • Taberî, Ebû Cafer Muhammed bin Cerîr, (v. 334/945), Târîhu’l-Ümem ve’l-Mülûk, Beyrut, 2008, I-VI.
  • Van Vloten, Gerlof, Emevîler Devrinde Arap Hâkimiyeti-Şia Mesih Akideleri Üzerine Araştırmalar, çev. Mehmet S. Hatipoğlu, Ankara, 1986.
  • Wellhausen, Julius, Arap Devleti ve Sükûtu, trc. Fikret Işıltan, Ankara, 1961.

Detaylar

Sayı
Cilt: 12, Sayı: 1, Bahar 2012
Geliş Tarihi
04.03.2012
Kabul Tarihi
21.08.2019
Yayın Tarihi
31.05.2012
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
İslam Tarihi ve Sanatları,
İslam Tarihi

Nasıl Atıf Yapılır

Dalkılıç, Mehmet. “Hâris Bin Süreyc Hareketi”. Marife 12/1. 31 Mayıs 2012. 127-137. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344312.
Özet Görüntüleme: 3
PDF İndirme: 1

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: