Araştırma Makalesi

Niyet Amel İlişkisi Bağlamında "Ameller Niyetlere Göredir" Hadisi Üzerine Bir Yorum Denemesi

A Comment Attemption on the Hadith of "The Deeds Are Based on Intention" in the Context of the Relation Between Intention and Deeds

Öz

Bu çalışma İslam kültür ve medeniyetinde önemli bir yer tutan "Ameller niyetlere göredir" hadisi üzerinde durmaktadır. Söz konusu hadis ibadetten hukuka varıncaya kadar pek çok konu ile ilişkili kabul edilmiştir. Hadis üzerine yapılan değerlendirmelerin önemli bir kısmı da bu merkezde yapılmıştır. Yapılan bu değerlendirmeler yer yer önemli tespitler içermektedir. Ancak söz konusu hadis, genellikle ibâdet merkezli bir yorumla anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, yapılan bu yorumlara kısaca temas edilecektir. Hadisin yorumlanmasında dikkate alınması gereken hususlar da vardır. Bir amelin netice itibarıyla değerlendirilebilmesi için, niyet sahibinin aynı zamanda bilgi, beceri (kabiliyet), eylem ve eylemi devam ettirebilme sorumluluğunu da taşıması gerekir. Hadisin anlaşılma-sında bu hususların dikkate alınması önem arzetmektedir.
This study focuses on the hadith that "The deeds are based on intentions" which has an important place in Islamic culture and civilization. This hadiths is accepted as associated with many subjects from law to worship. Great amount of evaluations on this hadith were made in this center. These evaluations include many determinations rightful. However, the hadith was often tried to understand worship-centered interpretations. In this study, these interpretations will briefly be mentioned, and other considerations will be addressed. While interpreting this hadith, there are some points to be taken into consideration. In order to assess the consequential deeds, the owner of the intention must also have knowledge, skills (capability), action and the responsibility to continue the action. It is important to consider these issues while trying to understand the hadith.

Anahtar Kelimeler

Hadis, Yorum, Niyet, Amel, Medeniyet
Hadith, İnterpretation, İntentions, Deeds, Civilization

Kaynakça

  • Abdürrezzâk, Ebû Bekir Abdürrezzâk b. Hemmâm es-Sanânî (211/826), el-Musannef, thk. Habîburrahman el-Azamî, el-Mektebu’l-İslâmî, Beyrut 1403.
  • Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillah eş-Şeybânî (241/855), el-Müsned, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Ahmed Naim -Miras, Kâmil, Sahih-i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarih Tercümesi ve Şerhi, Ankara 1972.
  • Aynî, Bedruddîn (855/1451), Umdetu’l-Kârî fi Şerhi Sahihi’l-Buhârî, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1421/2001.
  • Ayvallı, Ramazan, “Ameller Niyetlere Göredir Hadisi Hakkında Birkaç Söz”, Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Konya 1991, S. 4, s. 85-93.
  • Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmaîl (256/869), el-Câmiu’s-Sahîh, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Çakan, İsmail Lütfi, Hadislerle Gerçekler, Erkam Yayınları, İstanbul 2006.
  • Doğan Cüceloğlu, ‘Mış Gibi’ Yaşamlar, Remzi Kitabevi, İstanbul 2005.
  • Dönmez, İbrahim Kafi,”Niyet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), XXXIII, 169-172.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eşas (275/888), es-Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Gazâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed (505/1111), İhyâu Ulûmi’d-Dîn, trc. Ahmed Serdaroğlu, Bedir Yayınevi, İstanbul, trs.
  • Halîl b. Ahmed (175/791), Kitâbü’l-Ayn, thk. Mehdî Mahzumî, İbrahim es-Samarrâî, Müessesetü’l-Alemî, Beyrut, trs.
  • Humeydî, Abdullah b. ez-Zübeyr (219/834), Ebu Bekr, Müsnedü’l-Humeydî, thk. Habîburrahman el-A’zamî, Beyrut/Kahire, trs.
  • İbn Abdilberr, Ebû Ömer, Yûsuf (463/1071), et-Temhîd li’bni Abdilberr, thk. Mustafa b. Ahmed el-Alevî-Muhammed Abdülkebîr, Müessesetu’l-Kurtuba, Rabat 1401/1981.
  • İbn Dakîk el-Îd, Takiyyuddîn (702/1302), Ebu’l-Feth Muhammed b. Ali, İhkâmu’l-İhkâm Şerhu Umdeti’l-Ahkâm, (thk. Mustafa Şeyh Mustafa), Muessesetu’r-Risâle, Beyrut 1426/2005.
  • İbn Hacer el-Askalânî (851/1448), Ahmed b. Ali, Fethu’l-Bârî bi Şerhi Sahîhi’l-Buhârî, thk. Abdülaziz b. Bâz, Dâru’t-Tîb, Riâsetu İdârâti’l-Buhûsi’l-İlmiyye, el-Arabiyyetu’s-Suudiyye, trs.
  • İbn Hıbbân, Ebû Hâtim Muhammed (354/965), Sahîhu İbn Hıbbân bi Tertîbi İbn Belbân, thk. Şuayb el-Arnaud, Müessesetu’r-Risâle, Beyrut 1414/1993.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî (273/886), es-Sünen, thk. M. Fuâd Abdülbâkî, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • İbn Manzûr, Ebu’l-Fadl Muhammed b. Mukrim, Lisânü’l-Arab, Dâru’l-Ma’rife, Beyrut, trs.
  • İbn Receb, Abdurrahman b. Ahmed (795/1393), Câmiu’l-Ulûm ve’l-Hikem, Dâru’t-Turâs, Kahire 1962.
  • Kârâfî, Ebu'l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. İdrîs (684/1285), el-Ümniyye fî İdrâki’n-Niyye, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut trs.
  • Kastallânî, Ahmed b. Muhammed (923/1517), İrşâdü’s-Sârî ilâ Şerhi Sahîhi’l-Buhârî, el-Matbaatü’l-Kübrâ’l-Emîriyye, Kahire 1304.
  • Kettânî, Muhammed b. Cafer, Nazmu’l-Mütenâsir fi’l-Ahâdisi’l-Mütevâtir, Daru’l-Mearif, Halep, trs.
  • Kirmânî, Muhammed b. Yusuf (786/1384), el-Kevâkibu’d-Derârî fî Şerhi Sahihi’l-Buharî, Daru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut 1401/1981.
  • Koçkuzu, Ali Osman, , Rivâyet İlimlerinde Haber-i Vâhitlerin İ’tikât ve Teşrî Yönlerinden Değeri, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 1988.
  • Koçyiğit, Talat, “Hareketlerin Ölçüsü Niyetlerdir”, Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi (1971), C. X, S. 106-107, s. 71-75.
  • Mecelle-i Ahkâm-ı İslamiyye, nşr. Ali Himmet Berkî, Hikmet Yayınları, İstanbul 1979.
  • Nevevî, Yahya b. Şerefüddîn (676/1277), Şerhu’n-Nevevî alâ Sahîhi’l-Müslim, Beyrut 1392.
  • Öcal, Mustafa, “Sorumluluk”, Şamil İslam Ansiklopedisi, Şamil Yayınevi, İstanbul 1992.
  • Râzî, Muhammed b. Ebî Bekir, Muhtâru’s-Sıhâh, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1408/1984.
  • Serahsî, Şemsü’l-Eimme Ebû Bekir b. Ahmed b. Ebî Sehl (490/1096), Usûlü’s-Serahsî, thk. Ebu'l-Vefâ el-Efgânî, Haydarabad, trs.
  • Sindî, Muhammed b. Abdilhâdî, Haşiyetu’s-Sindî Alâ İbn Mâce, by., trs.
  • Uludağ, Süleyman, İ. Kafi Dönmez, “Amel”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), III, 13-20.
  • Süyûtî, Celâlüddin Abdurrahman b. Ebî Bekir, Esbâbu Vürûdi’l-Hadîs, thk. Yahya İsmail Ahmed, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1404/1984.
  • Şâtıbî, İbrahim b. Musa (790/1388), el-Muvafakât fî Usûli’ş-Şerîa (İslamî İlimler Metodolojisi), trc. Mehmed Erdoğan, İz Yayıncılık, İstanbul 1990.
  • Taberânî, Ebu’l-Kasım Süleyman b. Ahmed 360/970), el-Mucemu’l-Kebîr, thk. Hamdi b. Abdülmecid es-Silefî, Mektebetu’l-Ulûm, Musul 1404/1983.
  • Tayâlisî, Süleyman b. Dâvûd, Ebû Dâvûd, el-Fârisî, el-Basrî (204/819), Müsnedü’t-Tayâlisî, Dâru’l-Marife, Beyrut, trs.
  • Tehânevî, Muhammed b. Ali, Keşşâfu İstılâhâti’l-Fünûn, Mektebetu Lübnân, Beyrut 1996.
  • Tirmizî, Muhammed b. İsâ (279/892), es-Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Tûfî, Necmüddîn Süleyman b. Abdilkavî (716/1317), Şerhu’l-Erbeîni’n-Neveviyye, thk. Kamil Ahmed Kamil, Dâru’l-Basâir, Kahire 1430/2009.
  • Neseî, Ebû Abdurrahman Ahmed b. Şuayb (303/915), es-Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul 1992.
  • Vekî b. el-Cerrâh, Kitâbu’z-Zuhd, thk. Abdurrahman Abdücebbar el-Ferivâî, Mektebetu’d-Dâr, Medine 1404/1984.
  • Yıldız, Kemal, “Sorumluluk”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), XXXVII, 380-382.
  • Zeydan, Abdülkerim, “İslam’a Göre Sadece Niyet”, trc. Hasan Güleç, Diyanet Dergisi, (1976), C. XV, S. 4, ss. 216-228.

Detaylar

Sayı
Cilt: 12, Sayı: 2, Yaz 2012
Geliş Tarihi
22.02.2012
Kabul Tarihi
13.11.2019
Yayın Tarihi
30.06.2012
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Tuğlu, Nuri. “Niyet Amel İlişkisi Bağlamında "Ameller Niyetlere Göredir" Hadisi Üzerine Bir Yorum Denemesi”. Marife 12/2. 30 Haziran 2012. 9-25. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344358.
Özet Görüntüleme: 16
PDF İndirme: 5

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: