Araştırma Makalesi

Sahîh-i Buhârî Rivayetinde Bir Otorite: Kerîme bint Ahmed el-Merveziyye

An Authority in Narration of Bukhari Kerime Bint Ahmed El-Merveziyye

Öz

Hadis kitapları içerisinde Buhârî’nin el-Câmi’u-s-Sahîh’i en güvenilir kitap kabul edilmektedir. el-Câmi’u-s-Sahîh, aynı zamanda en meşhur hadis kitabı olma özeliliğine de sahiptir. Bu kitabın bu ilgi ve güvene mazhar olmasının en önemli sebebi, Buhârî’nin hadis ilmindeki otoritesi ve kitabını te’lif ederken takip ettiği metodudur. Bu makalede, bu eserin günümüze ulaşmasında emeği geçen önemli hadisçilerden, hicri 4-5. asırlarda yaşamış olan ve hayatını Buharî rivayetine vakfeden Kerîme bint Ahmed el-Merveziyye’nin hayatı, hadisçiliği, Sahîh-i Buhârî râvileri arasındaki yeri ve nüshasının bazı özellikleri incelenecektir. Kerîme, âli isnad sahibi olması ve Mekke’de yaşaması itibariyle büyük ilgi görmüş ve Sahîh-i Buhârî’nin geniş kitlelere ulaşmasında ve İslam dünyasının uzak bölgelerine yayılmasında etkili olmuştur.
Among the books of hadith, Bukhari's al-Cami’u-s-Sahih is considered to be the most reliable book. Al-Cami’u-s-Sahih is the most famous hadith book in the world, too. The most important reasons behind this book's attracting this kind of interest and reliance are Buhari's authority in the science of Hadith and his method he followed compiling his book. In this article, Kerime bint Ahmed's life, an important hadith narrator who lived between 4th-5th centuries, dedicated his life to Bukhari narration and had important effect on Bukhari's reaching today's world, his hadith narration, his place among Buhari narrators and some features of his book will be examined. Kerime attracted important interest because he lived in Mekke and had âli isnad. He played important role in Bukhari's reaching vast majorities and spreading across far districts of Islam world.

Anahtar Kelimeler

Kerîme, Buhârî, el-Sahih, Rivayet, Hadis
Kerime, Bukhari, al-Cami’u's-Sahih, Narration, Hadith

Kaynakça

  • Akyüz, Vecdi, “Asîlî” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1991, III, 482.
  • Aydınlı, Abdullah, Hadis Istılahları Sözlüğü, Timaş, I. bs. İstanbul 1987.
  • Aynî, Bedruddîn Mahmûd b. Ahmed (ö. 855/1451), Umdetü’l-kârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî, Dâru’l-kütübi’l-‘ılmiyye, I. bs. Beyrut 1421/2001, I-XXV.
  • Beyhakî, Ebû Bekir Ahmed b. Hüseyin (ö. 458/1066), Şuabu’l-îmân, thk. Abdülhamid Hâmid, Mektebetü’r-Reşîd, I. bs. Riyad 1423/2003, I-XIV.
  • Bilen, Mehmet, “Buhârî’nin Fakihliği Meselesi”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl. 2004/2, sy. 6.
  • Bolelli, Nurettin, Kadınların Hadis İlmindeki Yeri, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, I. bs. İstanbul 1999.
  • Buhârî, Ebû Abdullah, Muhammed b. İsmail (ö. 256/870), el-Câmiu’s-Sahîh, Çağrı Yayınları, İstanbul 1982, I-VIII.
  • Çakan, İ. Lütfi, Hadis Edebiyatı, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, III. bs. İstanbul 1996.
  • Çakan, İ. Lütfi, “Bîkendi, Muhammed b. Selâm”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1992, VI, 150-151.
  • Çakın, Kamil, “Buhârî’nin Otoritesini Kazanma Süreci”, İslâmî Araştırmalar, yıl. 1997/1-4, sy. 10.
  • Eren, Mehmet, Hadis İlminde Rical Bilgisi ve Kaynakları, İsam Yay. I. bs. İstanbul 2012.
  • Eren, Mehmet, “Kadınların Hadis İlmine Katkıları”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl. 2003/1, sy. 44.
  • Fierro, İsabel, “The İntroduction of Hadith in al-Andalus: Hadisin Endülüs’e Girişi”, Çev. Murat Gökalp, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl. 2006/2, sy. 47.
  • Hatîb el-Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî (ö. 463/1071), Târîhu Bağdâd, thk. Beşşar Avvad Ma’rûf, Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, I. bs. Beyrut 1422/2001, I-XVIII.
  • Humeydî, Ebû Abdullah Muhammed b. Fütûh (ö. 488/1095), Cezvetü’l-muktebis fî zikri vulâti’l-Endelüs, Dâru’-Mısriyye, Kahire 1966.
  • İbn Ebî Hâtim, Muhammed b. Abdurrahman, el-Cerh ve’t-ta’dîl, thk. Mustafa Abdülkâdir Atâ, I. bs. Lübnan 2010, I-X.
  • İbn Hacer el-Askalânî, Ahmed b. Ali (ö. 852/1449), Fethu’l-bârî bi şerhi Sahîhi’l-Buhârî, Dâru Taybe, I. bs. Riyad 1426/2005, I-XVII.
  • İbn Hacer el-Askalânî, Ahmed b. Ali (ö. 852/1449), Tehzîbü’t-Tehzîb, Müessesetü’r-Risâle, I. bs. Beyrut 1432/2011, I-IV.
  • İbn Hibban, Ebû Hâtim Muhammed b. Hibban b. Ahmed et-Tehîmî el-Büstî (ö. 354/, 965), Kitâbü’s-sikât, Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, I. bs. Beyrut1419/1988, I-V.
  • İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ İsmâil (ö. 774/1373), el-Bidâye ve’n-nihâye, thk. Abdurrahman et-Türkî I. bs. Kâhire 1419/1988, I-XX.
  • İbn Nukta, Ebû Bekr Muhammed b. Abdülğânî (ö. 629/1232), et-Takyîd li ma’rifeti Ruvâti’s-Sünen ve’l-Mesânîd, Dâiretü’l-Meârifi’l-Osmâniye, Haydarâbâd 1403/1983, I-II.
  • İbn Rüşeyd, Ebû Abdullah Muhibbüddin Muhammed b. Ömer (ö. 721/1321), İfâdetü’n-nasîh fî ta’rîfi bi senedi’l-Câmi’i’s-Sahîh, thk. Muhammed el-Habîb İbnü’l-Hoca, ts.
  • İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec Abdurrahman b. Ali (ö. 597/1201), el-Muntazam fî târîhi’l-mülûk ve’l-ümem, thk. M. Abdulkâdir Ata, Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, I. bs. Beyrut 1412/1992, I-XVIII.
  • İbnu’l-İmâd, Ebu’l-Felâh Abdülhay b. Ahmed b. Muhammed es-Sâlihî (ö. 1089/1679), Şezerâtü’z-zeheb fî ahbâri men zeheb, thk. Mahmûd el-Arnavud, I. bs. Beyrut 1986/1406, I-X.
  • İbnü’s-Salâh, Ebû Amr Osman b. Abdurrahman eş-Şehrezûrî (ö. 643/1245), Ulûmu’l-hadîs, thk. Nurettin Itr, Dâru’l-Fikr, I. bs. Beyrut 1406/1986.
  • Kâdî İyâz, Ebu’l-Fazl İyâz b. Mûsâ b. İyâz el-Yahsûbî (ö. 544/1149), el-İlma’ ilâ ma’rifeti usûli’r-rivâye ve takyîdi’s-semâ’, thk. Seyyid Ahmed Sakr, Mektebetü Dâri’t-Türâs, Kahire 1389/1970.
  • Kandemir, M. Yaşar, “Amr b. Merzûk”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1991, III, 88-89.
  • Kandemir, M. Yaşar, “el-Câmiu’s-Sahîh”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1993, VII,114-123.
  • Kandemir, M. Yaşar, “Ebû Zer el-Herevî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul, 1994, X, 269.
  • Kandemir, M. Yaşar, “Hatîb el-Bağdâdî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1997, XVI, 452-460.
  • Kandemir, M. Yaşar, “Muhaddis”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA ), İstanbul 2005, XXX, 392-394.
  • Kastallânî, Ebü'l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. Muhammed (ö. 923/1517), İrşâdu’s-Sârî li şerhi Sahîhi’l-Buhârî, Matbaa-i Âmiriyye, VII. bs. Bulak 1323, I-X.
  • Kehhâle, Ömer Rızâ, A’lâmu’n-nisâ, Müessesetü’r-Risâle, I. bs. Beyrut 1404/1984, I-V.
  • Koçyiğit, Talat, Hadis Usûlü, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, IX. bs. Ankara 2009.
  • Mehmed Zihnî, Meşâhiru’n-nisâ, Dâru’t-tıbâati’l-Âmire, İstanbul 1294-1295, I-II.
  • Muhammed b. Abdülkerim b. Ubeyd, Rivâyâtu ve nüsehu’l-Câmi’i’s-Sahîh, Dâru’l-İmâmi’d-Da’ve, I. bs. Mekke 1426.
  • Polat, Salahattin, Hadis Araştırmaları, İnsan Yayınları, III. bs. İstanbul 2011.
  • Râmhürmüzî, Ebû Muhammed Hasan b. Abdurrahman b. Hallâd (ö. 360/971), el-Muhaddisu’l-fâsıl beyne’r-râvî ve’l-vâ’î, thk. Accâc el-Hatîb, Dâru’l-Fikr, I. bs. Beyrut 1391/1971.
  • Safedî, Selâhuddin Halil b. Aybek (ö. 764/1362), el-Vâfî bi’l-Vefayât, tkh. Ahmed el-Arnavud v.dğr., Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, I. bs. Beyrut 1420/2000, I-XXIX.
  • Sayan, Yüksel, “Merv”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 2004, XXIX, 221-224.
  • Sem’ânî, Ebû Sa’d Abdülkerim b. Muhammed (ö. 562/1166), el-Ensâb, thk. Abdurrahman b. Yahya el-Yemânî, Mektebetü İbn Teymiye, II. bs. Kâhire 1400/1980, I-XII.
  • Sezgin, M. Fuad, Buhârî’nin Kaynakları, Kitâbiyât, I. bs. Ankara 2000.
  • Sıddîkî, M. Zübeyr, Hadis Edebiyatı Tarihi, çev. Yusuf Ziya Kavakçı, Yeni Zamanlar Yay. II. bs. İstanbul 2004.
  • Sofuoğlu, Mehmed, Sahîh-i Buhârî ve Tercemesi, Ötüken Neşriyat, I. bs. İstanbul 1987-1989, I-XVI.
  • Sübkî, Tâceddîn Abdülvehhâb b. Ali (ö. 771/1369), Tabakâü’ş-Şâfiiyyeti’l-kübrâ, thk. Mahmud Muhammed Tenâhî vdğ., Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabî, I. bs. Mısır, 1964, I-X.
  • Şahyar, Ataullah, “Mukabele”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul, 2006. XXXI, 103.
  • Taberânî, Ebu’l-Kâsım Süleyman b. Ahmed (ö. 360/971), el-Mu’cemu’l-Evsat, Dâru’l-Harameyn, I. bs. Kâhire 1415/1995, I-X.
  • Yâkut el-Hamevî er-Rûmî, Şehâbeddin Ebû Abdullah Yâkut b. Abdullah (626/1229), Mu’cemü’l-büldân, Dâru Sâdır, I. bs. Beyrut 1397/1977, I-V.
  • Yücel, Ahmet, “Humeydî, Muhammed b. Fütûh”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1998, XVIII, 358.
  • Yılmaz, Muhammet, Kadın Hadisçiler, Araştırma Yay. I. bs. Ankara 2008.
  • Zehebî, Muhammed b. Ahmed b. Osman (ö. 748/1347), el-I’ber fî haberi men ğaber, Dâru’l-Kütübi’l-‘Ilmiyye, I. bs. Beyrut 1407/1985, I-II.
  • Zehebî, Muhammed b. Ahmed b. Osman (ö. 748/1347), el-Kâşif fî ma’rifeti lehû rivâyetün fi’l-kütübi’s-sitte, Cidde ts. I-II.
  • Zehebî, Muhammed b. Ahmed b. Osman (ö. 748/1347), Siyeru a’lâmi’nübelâ, thk. Şuayb Arnavût vd., Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1405/1985, I-XXV.
  • Ziriklî, Hayreddin, el-A’lâm, Dâru’l-‘Ilm li’l-Melâyîn, XV. bs. Beyrut 2002, I-VIII.

Detaylar

Sayı
Cilt: 12, Sayı: 2, Yaz 2012
Geliş Tarihi
02.03.2012
Kabul Tarihi
15.12.2019
Yayın Tarihi
30.06.2012
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Yenibaş, Hasan. “Sahîh-I Buhârî Rivayetinde Bir Otorite: Kerîme Bint Ahmed El-Merveziyye”. Marife 12/2. 30 Haziran 2012. 199-217. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344360.
Özet Görüntüleme: 29
PDF İndirme: 6

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: