Araştırma Makalesi

Batıda ve Türkiye’de Sivil Toplum ve Din

Civil Society and Religion in the West and Turkey

Özet

Tarihi XVIII. yüzyıla kadar giden sivil toplumun önemi çağdaş toplumlarda her geçen gün artmaktadır. Değişik evrelerden geçen sivil toplum olgusu bu gün batı dünyasında katılımcı demokrasinin ve iyi toplum yönetiminin en önemli bileşeni haline gelmiştir. Endüstri toplumuna geçişle birlikte Batı dünyasında dini kurumlar toplumdaki konumlarının değişmesine paralel olarak sivil toplum formunda organizasyonlarını yeniden oluşturmuşlar ve toplumsal işlevlerini demokrasinin bir parçası olarak yerine getirmek üzere örgütlenmişlerdir. Batı dünyasında farklı formlarda oluşturulan dini teşekküller sivil toplum temelinde toplumla, devletle ve diğer sivil toplum örgütleriyle olumlu diyaloglar geliştirebilmişlerdir. Sivil toplum olgusu ülkemizde Avrupa Birliğine katılım müzakerelerinin ortaya çıkardığı ivme ile her geçen gün etkinliğini ve ağırlığını hissettiren bir toplumsal aktör olarak belirginleşmeye başlamıştır. Ülkemizde mazisi yarım asrı geçmiş bulunan temsili demokrasiden katılımcı demokrasiye geçişte sivil toplum anahtar bir rol oynamaya aday hale gelmiştir. Bu süreç ister istemez ülkemizde dini teşekküllerin devletle ilişkilerini, devletin dini kurumu olarak Diyanet İşleri Başkanlığının sivil toplumla ilişkilerini gündeme ge-tirmektedir. Bu makale sivil toplum ve din olgusuna batı dünyası ve Türkiye perspektifinden bir kıyaslama getirmeye çalışmaktadır.
The importance of civil society that dates back 18th century is becoming more important in modern societies day by day. Going through various stages, the concept of civil society has now become the most important component of the direct democracy and public administration in the western world. With the transition to the industrial society, in order to perform their social functions, religious institutions in the western world were reformed and organized in the form of non-governmental organizations parallel to the changes that their status underwent. On the basis of civil society, religious institutions created in various forms in western societies have developed positive relations with public, state and other non-governmental organizations. With the momentum the negatiations of enterance to European Union brought out in Turkey, the fact of civil society has gained great importance as a social actor hinting its efficiency and severity. During the transition from a representative democracy to a participatory democracy which dates back more than half a century in Turkey, non-governmental organizations as parts of civil society are expected to play key roles. This process eventually brings out some issues on agenda such as relations between religious organizations and the state as well as relations between the Religious Affairs Directorate, a governmental religious organization of Turkey, and civil society. This article attempts to make a comparison between civil society and religion with perspectives of both Turkey and Western World.

Anahtar Kelimeler

Sivil Toplum, Cami Dernekleri, Diyanet İşleri Başkanlığı, Kilise, Din Hizmetleri
Civil Society, Mosque Associations, Religious Affairs Directorate, Church, Religious Services

Referanslar

  • Abay, Ali Rıza, “Sivil Toplum ve Demokrasi Bağlamında Sivil Dayanışma ve Sivil Toplum Örgütleri”, 3. Ulusal Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi, 24-26 Kasım, Eskişehir 2004.
  • Aktay, Yasin, “Sivil Toplum ve Sıkıntıları: Oryantalizm, Şiddet, Vesaire…”, Sivil Toplum: Farklı Bakışlar, haz. Lütfi Sunar, İstanbul 2005.
  • Auga, Michèle, “Der Begriff der Zivilgesellschaft und seine Diskussion in Ägypten”, Orient, 37, Nr. 3, 1996.
  • Bardakoğlu, Ali, 21. Yüzyıl Türkiyesinde Din ve Diyanet, Ankara 2010.
  • Borutta, Manuel, Religion und Zivilgesellschaft–Zur Theorie und Geschichte ihrer Beziehung Discussion Paper, SP IV, 2005-404 Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung (WZB), Berlin 2005.
  • Bulaç, Ali, Din-Kent ve Cemaat, Fethullah Gülen Örneği, Ufuk kitap, İstanbul 2008.
  • Chambers, Simone-Kopstein, Jeffrey, “Civil Society and The State”, Dryzek, John S., The Oxford Handbook of Political Theory.
  • Çaha, Ömer, “Osmanlı da Sivil Toplum”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. 49, S. 3.
  • Çaha, Ömer, “İslam ve Sivil Toplum”, Uluslararası İslam, Sivil Toplum ve Siyaset Sempozyumu, Düzenleyen Liberal Düşünce Topluluğu, Friedrich Naumann Vakfı ve International Institute for Private Enterprise, İstanbul 18-19 Mayıs 1998.
  • Diyanet İşleri Başkanlığı, Diyanet Aylık Dergi, Mart 2012.
  • Diyanet İşleri Başkanlığı, 2012-2016 Stratejik Plan, Ankara 2012.
  • Edwards, Michael, Civil Society, London, Polity, 2004.
  • Erkan, Erol, “Müslüman Toplumlarda Sivil Toplumun İmkanı”, Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, C. 12, S. 2, 2012.
  • Herbert, David, Religion and Civil Society, Brookfield 2003.
  • Hırai, Yokiko, “Japon Perspektifinden Türkiye’de Sivil Toplumun Yapısı”, Uluslar arası Hukuk ve Politika, C. 3, No. 9, 2007.
  • Keane, John, Global Civil Society, Cambridge 2003.
  • Keyman, Fuat, “Avrupa’da ve Türkiye’de Sivil Toplum”, http://www.siviltoplumakademisi.org.tr/ index.php?option=com_content&view=article&id=473:avrupada-ve-tuerkiyede-sivil toplum&catid=49: akademik&Itemid=113.
  • Khosrozadeh, Behrouz, Demokratie und Zivilgesellschaft in Okzident und Orient, Eine vergleichende Studie, Das Fallbeispiel Iran, Berlin 2003.
  • Kneer, Georg, “Zivilgesellschaft”, Kneer, Georg, Sozilologische Gesellschaftbegriffe.
  • Kvitso, Peter, Sosyolojinin Temel Kavramları, çev. İhsan Çapçıoğlu, Sefer Yavuz, Ankara 2008.
  • Mardin, Şerif, “Sivil Toplum”, Türkiyede Toplum ve Siyaset, İstanbul 1992.
  • Rossteutscher, Sigrid, Religion, Zivilgesellschaft, Demokratie, Baden-Baden 2009.
  • Roy, Olivier, Le post-islamisme, Aixen-Provence, 1999.
  • Sajoo, Amyn B., Civil Society in the Muslim World, London 2002.
  • TÜSEV, “Türkiyede Sivil Toplum. Uluslar arası Sivil Toplum Endeksi Projesi”, Türkiye Ülke Raporu II, 2011.
  • Waardenburg, Jacques, “Zivilgesellschaft, Menschenrechte und Islam”, Vortrag Luzern, 7. Mai 2002, http://www.unilu.ch/gf/3259_9302.htm.
  • White, Jenny B., “Civic Culture and Islam in Urban Turkey”, ed. Chris Hann-Elizabeth Dunn, Civil Society Challenging Western Models, London 1996.

Detaylar

Sayı
Cilt: 13, Sayı: 2, Yaz 2013
Gönderildi
09.04.2013
Yayınlanmış
30.06.2013
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Felsefe ve Din Bilimleri,
Din Sosyolojisi

Nasıl Atıf Yapılır

Çekin, Ahmet. “Batıda Ve Türkiye’de Sivil Toplum Ve Din”. Marife 13/2. 30 Haziran 2013. 23-43. https://www.marife.org/marife/article/view/665.