Araştırma Makalesi

İslâm Aile Hukukunda Nesebin (Soybağının) Reddi

Denial of Lineage/Paternity in Islamic Family Law

Özet

İslâm, nesebin gerçeğe uygun bir şekilde sübutuna büyük önem vermiştir. Bundan dolayı İslâm hukukunda, sahih nikâh (evlilik) içerisinde doğan çocuğun başkasından olduğunun kesin olarak bilinmesi halinde kocaya bu çocuğun nesebini reddetme hakkı verilmiştir. Prensip olarak sahih nikâh içerisinde doğan çocuğun nesebini reddetmenin yolu, kocanın karısını zina ile suçlaması (kazif) sonucu açtığı redd-i nesep davası üzerine karı-kocanın mahkemede karşılıklı olarak usulünce yeminleşmeleri (liân/mülâane) ile olmaktadır. Bununla birlikte İslâm hukukunda, "kadının nikâhtan önce başkasından hamile kaldığının kesin olarak bilinmesi veya nikâh akdinin üzerinden altı ay geçmeden doğumun olması", "kocanın biyolojik ve fizyolojik kusurlarından dolayı çocuk sahibi olamayacağının anlaşılması" ve "karı-koca arasında cinsel ilişkinin imkânsız olması" gibi durumlarda liân uygulamasına gerek olmaksızın koca, sahih nikâh içerisinde doğan çocuğun nesebini reddetme hakkına sahiptir.
Islam has given great importance to the determination of lineage. Thus, the right to refuse the lineage of a child who was born under marriage contract has been legitimated to the husband in Islamic (Family) Law in conditions that (if) the child was from somebody else is known as a certainty. Principally, the way to deny the lineage of a child who was born under marriage contract in Islamic law is for both the wife and husband to swear before the court opened for(lian) (after) the blaming by the husband of his wife for adultery (kazif). However, in conditions of being sure (realizing) that the woman was pregnant before marriage contract or her giving birth after marriage contract before six months were completed; realizing that the husband could not have (was not able to have) a child because of his biological and/or physiological defects (disabilities) and/or the sexual intercourse between the husband and wife was not possible, the right to refuse the lineage of this child who was born in marriage contract has been legitimated to the husband without lian. This paper focuses on/ discusses the "Denial of Lineage/Paternity in Islamic Family Law".

Anahtar Kelimeler

İslâm Aile Hukuku, Evlilik, Nesep, Liân, Nesebin Reddi
Islamic Family Law, Marriage, Linage, Lian, Denial Of Lineage

Referanslar

  • Akıntürk, Turgut, Yeni Medeni Kanuna Uyarlanmış Aile Hukuku, Beta Yay., İstanbul 2004.
  • Alken, Carl-Erch-Jurgen Sokeland, Üroloji, çev. Vural Solak, İstanbul 1983.
  • Arısan, Kazım, Propedötik Kadın-Doğum, İstanbul 1993.
  • Askalânî, İbn Hacer, el-Fethu’l-Bâri, Dâru’l-ma’rife, Beyrut, ty.
  • Aydın, M. Akif, “Liân”, DİA, XXVII, 172-173.
  • Aydın, M. Akif, “Evlat Edinme”, DİA, XI, 527-529.
  • Aynî, Bedruddîn, el-Umdetü’l-kârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî, Mısır 1972.
  • Bâr, Muhammed Ali, el-Halku’l-insân beyne’t-tıbbı ve’l-Kur’ân, ed-Dâru’s-suudiyye, Cidde 1991.
  • Bedevî, Yusuf Ahmed Muhammed, el-Makâsıdü’ş-şerîa ınde İbn Teymiye, Daru’n-Nefâis, Ürdün 2000.
  • Bek, Ahmed İbrahim-Vâsıl Alaüddin Ahmed İbrahim, Ahkâmü’l-ahvâli’ş-şahsiyye fi’ş-şerîati’l-islâmiyye ve’l-kanûn, el-Mektebetü’l-ezheriyye li’t-türâs, Kahire 2003.
  • Bilmen, Ömer Nasuhi, Hukuku İslâmiyye ve Istılahâtı Fıkhiyye Kamusu, Bilmen Yay. İstanbul, ty.
  • Buhûtî, Mansur b. Yunus, er-Ravdu’l-murbi’, thk. Abdülkuddüs Muhammed Mezir, Müessesetü’r-risâle, ty.
  • Buhûtî, Mansur b. Yunus, Şerhu Münteha’l-irâdât, thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî, Müessesetü’r-risâle, 2000.
  • Buhûtî, Mansur b. Yunus, Keşşâfü’l-kınâ’ an metni’l-iknâ’, thk. Muhammed Emin ed-Dınnâvî, Âlemü’l-kütüb, Beyrut 1997.
  • Campbell, Neil A. - Jane B. Reece, Biyoloji, çev. Editörler: Ertunç Gündüz-Ali Demirsoy-İsmail Türkan, Palme Yayıncılık 2010.
  • Derdîr, Ebû’l-Berakât Ahmed b. Muhammed, eş-Şerhu’s-sağîr, Dâru’l-meârif, Kahire 1986.
  • Desûkî, Şemsüddin Muhammed, Hâşiyetü’d-Desûkî ale’ş-Şerhi’l-Kebîr, Dâru ihyâi’l-kütübi’l-Arabiyye, yy., ty.
  • Dönmez, İbrahim Kâfi, “Neseb”, DİA, XXXII, 573-575.
  • Dönmez, Turgut-Aydın Yenilmez, Hekimler İçin Üroloji El Kitabı, Eskişehir Osman Gazi Ünv. Basımevi, 2007.
  • Ebû Ceyb, Sa’dî, Mevsûatü’l-icmâ’ fi’l-fıkhi’l-islâmî, Dâru’l-fikr, Dımeşk 1984.
  • Ebû Zehra, Muhammed, el-Ahvâlü’ş-şahsiyye, Dâru’l-fikri’l-Arabî, Kâhire 1957.
  • Ebû Zehra, Muhammed, el-Ukûbe, Dâru’l-fikri’l-Arabî, yy., ty.
  • el-Mevsûatü’l-fıkhiyye, “Cübb”, Kuveyt, XV, 99-101.
  • el-Mevsûatü’l-fıkhiyye, “Liân”, Kuveyt, XXXV, 246-267.
  • el-Mevsûatü’l-fıkhiyye, “Neseb”, Kuveyt, IV, 231-256.
  • el-Mevsûatü’l-fıkhiyye, “Unne”, Kuveyt, XXXI, 14-30.
  • Erdoğan, Mehmet, Fıkıh ve Hukuk Terimler Sözlüğü, Rağbet Yay., İstanbul 1998.
  • Genel Biyoloj, Editör: Orçun Bozkurt, Pegem Akademi, Ankara 2010.
  • Hallâf, Abdülvehhab, İlmü usûli’l-fıkh, el-Mektebetü’l-İslâmiyye, İstanbul 1984.
  • Hatemi-Serozan, Aile Hukuku, İstanbul 1993.
  • Hatîb, Yasin b. Nâsır b. Muhammed, el-Sübûtu’n-neseb: dirâse mukârane, Dâru’l-beyâni’l-Arabî, Cidde 1987.
  • Hattâb, Ebû Abdillah Muhammed, Mevâhibü’l-celîl şerhu Muhtasaru Halîl, Beyrut 1995.
  • İbn Abidin, Reddü’l-muhtâr, thk. Adil Ahmed-Al Muhammed Muavvid, Dâru Alemi’l-kütüb, Riyad 2003.
  • İbn Âşûr, Muhammed Tahir, İslâm Hukuk Felsefesi, çev. Vecdi Akyüz-Mehmet Erdoğan, İstanbul 1988.
  • İbn Hazm, el-Muhallâ, İdâretü’t-tıbâati’l-münîriyye, Kahire h.1352.
  • İbn Kayyım, Zâdü’l-meâd, thk. Şuayb el-Arnavut/Abdülkadir el-Arnavut, Müessesetü’r-risâle, Beyrut 1994.
  • İbn Kudâme, Muvaffakuddîn Abdullah b. Ahmet, el-Muğnî, thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî-Abdülfettah Muhammed el-Hulüv, Daru’l-alemi’l-kütüb, Riyad 1998.
  • İbn Ma’cûz, Muhammed, Ahkâmü’l-üsra fi’ş-şerîati’l-İslâmiyye vifka Mudevveneti’l-ahvâli’ş-şahsiyye, Daru’l-beyza, yy., 1998.
  • İbn Müflih, Burhaneddin, el-Mübdi’ fî şerhi’l-mukni’, thk. Muhammed Hasan, Beyrut 1997.
  • İbn Müflih, Şemseddin, Kitâbü’l-furû’, thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî, Beyrut 2003.
  • İbn Nüceym, el-Bahru’r-râik şerhu Kenzü’d-dakâik, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 1997.
  • İbn Rüşd, Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muktesid thk. Taha Abdürraüf Sa’d, Daru’l-ceyl, Beyrut 2004.
  • İbn Teymiye, el-Fetâvâ’l-kübrâ, thk. Muhammed Abdülakdir Ata-Mustafa Abdülkadir Ata, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 1987.
  • İbnü’l-Arabî, Ahkâmü’l-Kur’ân, tlk. ve thk. Muhammed Abdulkadir Ata, Beyrut 2003.
  • İbnü’l-Hümâm, Fethu’l-Kâdîr, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 2003.
  • İnci, Mehmet, Şifahi/Yüz Yüze Görüşme, Mustafa Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi / Üroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, 26.11.2013.
  • Kal’acî-Kuneybî, Mu’cemü lüğatü’l-fukahâ, Dâru’n-nefâis, Beyrut 1988.
  • Karâfî, Şihâbüddîn Ahmed b. İdris, ez-Zehîra, thk. Muhammed Haccî, Daru’l-garbi’l-İslâmi, Beyrut 1994.
  • Karaman, Hayreddin, Mukayeseli İslâm Hukuku, Nesil Yay., 1987.
  • Kâsânî, Alâaddin, Bedâiu’s-sanâi’ fî tertîbi’ş-şerâi’, thk. Ali Muhammed Muavvad, Beyrut 2003.
  • Klinik Üroloji, ed. Yusuf Ziya Müftüoğlu-Erol Özdemir, Ankara Ünv. Tıp Fak. Yay., 1998.
  • Kurtubî, el-Câmi’ li ahkâmi’l-Kur’ân, thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî, Beyrut 2006.
  • Mâverdi, Ebû’l-Hasan Ali b. Muhammed, el-Havi’l-kebir fi fıkhi mezhebi’l-İmam eş-Şâfiî, thk. Ali Muhammed Muavvad-Adil Ahmed Abdülmevcud, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 1994.
  • Mavsılî, el-İhtiyâr li ta’lîli’l-muhtâr, thk. Ali Muhammed Ebu’l-Hayr-Muhammed Vehbi Süleyman, Dâru’l-hayr, Beyrut 1998.
  • Merdâvî, el-İnsaf fi ma’rifeti’râcihi mine’l-hılâf, thk. Muhammed Hasan, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 1997.
  • Merğînânî, el-Hidâye şerhu Bidâyeti’l-mübtedî, İstanbul 1986.
  • Miras, Kamil, Sahih-i Buhâri Muhtasarı Tecrid-i Sarih Terceme ve Şerhi, Emel Matbaacılık, Ankara 1983.
  • Muhammedî, Ali Muhammed Yusuf, el-Ahkâmü’n-neseb fi’ş-şerîati’l-islâmiyye: turuku isbâtihî ve nefyihî, Dâru Katrâ bin Fücâe, Katar 1994.
  • Musa, Muhammed Yusuf, en-Neseb ve eseruhû, Dâru’l-marife, Kahire 1967.
  • Nevevî, Ebû Zekeriya Muhyiddin, Sahîhu Müslim bi Şerhi Nevevî, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 1990.
  • Nevevî, Ebû Zekeriya Muhyiddin, Ravdatü’t-tâlibîn, Daru’l-alemi’l-kütüb/Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 2003.
  • Nevevî, Ebû Zekeriya Muhyiddin, el-Mecmû’, thk. Muhammed Necib el-Mutîî, Mektebetü’l-irşad, Cidde/Dâru’s-selâm, Kahire 1980.
  • Önder, İlhan, Kadın-Doğum Propedötik, Yargıçoğlu Matbaacılık, Ankara 1987.
  • Özyurt, Mustafa, Çocuk Ürolojisi, İstanbul 1983.
  • Paksoy, Gülnihal, “Soybağının Reddi”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi (TBBD), 2011 (97), ss. 353-376.
  • Pekcan, Ali, İslâm Hukukunda Gaye Problemi: Zarûriyyât, Hâciyyât ve Tahsîniyyât, Ek Kitap, İstanbul 2012.
  • San’ânî, Sübülü’s-selâm, thk. Halil Me’mun Şeyha, Daru’l-marife, Beyrut 1995.
  • Serahsî, el-Mebsût, Daru’l-ma’rife, Beyrut 1989.
  • Sertâvî, Muhammed Ali, Fıkhü’l-ahvâli’ş-şahsiyye: ez-zevâc ve’t-talâk, Daru’l-fikr, Ürdün 2008.
  • Şaban, Zekiyyüddin, el-Ahkâmü’ş-şeriyye fi’l-ahvâli’ş-şahsiyye, Camiatü Karyunus Yay., Bingazi 1993.
  • Şafiî, el-Ümm, thk. Rafet Fevzi Abdülmutttalib, Daru’l-vefa, 2001.
  • Şevkânî, Neylü’l-evtâr, Dâru İbn Kayyım, Riyad 2005.
  • Şirâzî, el-Mühezzeb fi’l-fıkhi’l-İmâmi’ş-Şâfii, Daru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut 1995.
  • Şirbînî, Muğni’l-muhtâc, Daru’l-marife, Beyrut 1997.
  • Tekinay, Selahattin Sulhi, Türk Aile Hukuku, Beta Yay. İstanbul 1978.
  • Udeh, Abdülkadir, et-Teşrîu’l-cinâiyyü’l-islâmî, Müessesetü’r-Risâle, Beyrut 1989.
  • Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet, Türk Medeni Hukuku/Aile Hukuku 2, İstanbul Matbaacılık, 1950.
  • Zeydan, Abdülkerim, el-Mufassal fî ahkâmi’l-mer’e ve’l-beyti’l-müslim fi’şerıati’l-islâmiyye, Müessesetü’r-risale, Beyrut 1993.
  • Zeydan, Abdülkerim, el-Vecîz fî usüli’l-fıkh, Müesssesetü’r-Risâle, Beyrut 2011.
  • Zühaylî, Vehbe, el-Fıkhü’l-islâmî ve edilletühû, Dâru’l-fikr, Dımeşk 1989.
  • Zühaylî, Vehbe, Usûlü’l-fıkhı’l-islâmî, Dâru’l-fikr, Dımeşk 1986.

Detaylar

Sayı
Cilt: 14, Sayı: 1, Bahar 2014
Gönderildi
12.03.2014
Yayınlanmış
31.05.2014
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
İslam Hukuku

Nasıl Atıf Yapılır

Yılmaz, İbrahim. “İslâm Aile Hukukunda Nesebin (Soybağının) Reddi”. Marife 14/1. 31 Mayıs 2014. 31-51. https://www.marife.org/marife/article/view/692.