Araştırma Makalesi

İnkârdaki İman: Kelime-i Tevhîdin İçkin Boyutu

Belief in Unbelief: the Inner Dimension of al-Kalimah Tawhid

Öz

Kelime-i tevhît genellikle sadece dış dünyada ulûhiyeti iddia edilen varlıkların nefyini konu edinen bir cümle olarak anlaşılır. Ancak dışta yer alan ilahlar asıl itibariyle insan nefsinde bulunan hevâ adlı tanrının dışa yansıyan somut biçimleridir. Putlaştırılan her bir ilahın ilahlığı özü itibariyle kendisine değil, ona ulûhiyet yüklemesi yapan bir bilince dayanır. Dolayısıyla asıl put, insanın dışında değil içindedir. Bu bağlamda kelime-i tevhitte ifade edilen nefyin, dilden zihne, zihinden kalbe doğru giden itikadi süreçte en önemli niteliği, karşılaşılması muhtemel ilahların tümünü ortadan kaldırabilecek bilinç oluşturma gücüne sahip olmasıdır. Şayet kelime-i tevhît ifadesi böyle bir özelliğe sahip değilse, buradaki temel sorun, tevhîdin dilden zihne ve kalbe bir yol bulamamış olmasıdır. İnsanın sahip olduğu tevhît tasavvurunun hem çerçevesini hem de niteliğini belirleyen önemli bir etken olması sebebiyle kelime-i tevhitte ifade edilen nefyin nüfûz ettiği varlık alanının im-lecini, dilden zihne yönlendirmek gerekmektedir. Tevhîdin semantik alanında yapılması öngörülen bu değişiklik aynı zamanda doğru ve sahih bir ulûhiyet tasavvurunun da mukaddimesidir. Bu süreçte Kur’an’ın kaynaklık ettiği vahyî bilgi ve bu bilgiyi müşahhas hale getiren Muhammedî yaşam tarzı, kelime-i tevhîdin özüne dönüşü sağlayan ve şirkin gizli hallerinden nefsi arındıran temel araçların başında yer almaktadır.
The term‘kalimah tawhid’ is generally understood to mean as an act of negating only external entities, which were claimed as Gods. As a matter of fact, those external gods can be taken as physical illustration of God, i.e. hawa which is found in human nafs (soul) itself. The divinity of these external gods does not emanate from themselves. In another words, their divine nature is a mere attribution given by some conscious being. Therefore, it may not be wrong to say that real idol is not external gods but hawa itself. In this regard, one of the vital characteristics of the negation, which was stated in tawhid, is to posses a power and a capacity to refute all perceived external deities. This negation progressively goes up from tongue to mind, later it makes its own way till heart. To be more precise, pure tawhid refers to the transformation from taqlid (imitation) to tahqiq (certainty). It means the main problem in tawhid caused from the lack of the tahqiq (certainty), i.e. an essential element of the faith (iman). Therefore, it is necessary to focus on empowering the notion of pure tawhid, i.e the belief in God’s unity with certainty. In fact, this change was envisaged in the semantic field of tawhid. In the same way, this also forms the introduction to the true and authentic description of God. In relation to this perception, the Quranic teachings and prophetic life style of Mohammad became the means to attain essence of the real tawhid. On the other hand, these instruments also secure the human nafs (soul) from impurity of hidden conditions of associating partners to God.

Anahtar Kelimeler

Kelime, Nefiy, İlim, Nefs, Zihin
Al-Kalimah Tawhid, Negation, İlm, Soul (Nafs), Mind

Kaynakça

  • Aclûnî, İsmail b. Muhammed, Keşfu’l-Hafa ve Muzilü’l-İlbas Ammeştehera mine’l-Ehadis ala Elsineti’n-Nas, Mektebetü’l-İlmi’l-Hadis, Şam 2000.
  • Âlûsî, Mahmud, Ruhu’l-Meanî fi Tefsîri’l-Kur’ani’l-Azim ve’s-Sebı’l-Mesânî, Daru’l-Fikr, Beyrut 1994.
  • Aydın, Mehmet Said, Din Felsefesi, İfav. Yay., İzmir 2001.
  • Bâcûrî, İbrahim, Haşiye ala Risaleti’l-Fâzıli fi Kavli Lâ ilâhe illallah, Mısır 1887.
  • Buhari, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail, el-Camiu’s-Sahih, Matbaatü’s-Selefiyye, Kahire 1400.
  • Coşkun, İbrahim, “Kur’an Işığında İnkarın Psikolojik Sebepleri”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 1, Diyarbakır 1999.
  • Cürcani, Seyyid Şerif Ali b. Muhammed, Kitabu’t-Ta’rifat, Beyrut 1985.
  • Ebu Davud, Süleyman b. Eş’as es-Sicistani, es-Sünen, Daru İbn Hazm, Beyrut 1997.
  • Ebu Hanife, el-Vasiyye-İmam-ı A’zam’ın Beş Eseri, çev. Mustafa Öz, Kalem Yayıncılık, İstanbul 1981.
  • Fenâri, Şemseddin (Molla), Mukayyed-i Fenâri ala Kavli (Kul) Ahmed, Salah Bilici Kitabevi, İstanbul ty.
  • Gazâlî, Ebu Hamid, İhya-u Ulumi’d-Din, çev. Ahmet Serdaroğlu, Bedir Yayınevi, İstanbul 1975.
  • İbiş, Fatih, Özne-Metin İlişkisinin Metodik ve Teolojik Boyutu, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Basılmamış Doktora Tezi), Ankara 2012.
  • İbn Esir, Mecduddin, en-Nihaye fi Garibi’l-Hadis, Darul’l Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2002.
  • İbn Hişam, Cemaleddin Ebu Muhammed Abdullah b. Yusuf el-Ensari, Şerhu Katri’n-Neda, Sebilu’l Hüda ala Şerhi Katri’n-Neda ve Bellu’s-Sada, thk. tlk. Ebu Reca Muhyiddin b. Abdulhumeyd, Şam 2001.
  • İsfahânî, Rağıb, Müfredatu Elfazi’l-Kur’an, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2002.
  • İzutsu, Toshihiko, Kur’an’da Allah ve İnsan, çev. Süleyman Ateş, İstanbul ty.
  • Kayserî, Davud, Vahdet-i Vücûd Felsefesi, çev. Mehmet Bayraktar, İfav. Yay, İstanbul 2012.
  • Nikdevî, Musa b. Ahmed el-Berekâtî, Şerhu Kelimeti La İlahe İllallah, Kayserî-Raşid Efendi Kütüphanesi, Katalog No: 27536/10, 60b-63a.
  • Özcan, Hanifi, Epistemolojik Açıdan İman, İfav. Yay, İstanbul 1997.
  • Râzî, Fahreddin, et-Tefsiru’l-Kebir, Daru İhyai’t Türasi’l Arabi, Beyrut 1995.
  • Râzî, Fahreddin, Şerhu Uyuni’l-Hikme, Müessetü’s Sadık li’t Tabaat ve’n Neşr, Tahran (H)1410.
  • Teftazânî, Sa’deddin Mesud b. Ömer b. Abdullah, Şerhu’l-Makasıd, Daru’l Kütübi’l İlmiyye, Beyrut 2001.
  • Teftazânî, Sa’deddin Mesud b. Ömer b. Abdullah, Şerhu’l-Muhtasar, Matbaatü’ş Şeria, Y. Y. 1428.
  • Zemahşerî, Ebu’l Kasım Mahmut b. Ömer, el-Keşşâf an Hakâiki Gavâmidu’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekavîl fi Vucûhi’t Te’vîl, Riyad 1998.
  • Zerkeşî, Muhammed b. Abdullah Ebu Abdullah Bedreddin, Ma’na Lâ ilâhe illallah, yy. ty.

Detaylar

Sayı
Cilt: 14, Sayı: 2, Yaz 2014
Geliş Tarihi
07.03.2014
Kabul Tarihi
17.10.2019
Yayın Tarihi
30.06.2014
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Kelam

Nasıl Atıf Yapılır

İbiş, Fatih. “İnkârdaki İman: Kelime-I Tevhîdin İçkin Boyutu”. Marife 14/2. 30 Haziran 2014. 137-157. https://doi.org/10.33420/marife.436782.
Özet Görüntüleme: 73
PDF İndirme: 22

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: