Araştırma Makalesi

Çocukluk Döneminde Duygusal Gelişim ve Din Eğitimi

Emotional Development and Religious Education in Childhood Period

Özet

Her alanda hızlı bir gelişim seyrinin yaşandığı çocukluk döneminde, hem çocukta doğuştan var olan duygular şekillenmekte hem de onun yetişkinlikte yaşayacağı dinin temelleri atılmaya başlanmaktadır. Bu sebeple, çocukluk dönemi hem duygusal açıdan hem de dini gelişim açısından son derece kritik bir evredir. Çocukluk döneminde din daha çok duygu boyutuyla yaşandığı için bu dönemde, sağlıklı bir dini inancın oluşmasındaki en etkili faktör dinin duygu boyutudur. Bu sebeple duygusal gelişimin sağlıklı ya da sağlıksız oluşu yetişkinlikteki dini inanç, tutum ve davranışların oluşmasında belirleyici bir özelliğe sahiptir. Çocukluk döneminde, belli ilkeler ve prensipler çerçevesinde, çocuğun gelişim aşamaları göz önünde bulundurularak uygulanacak bilimsel temellere dayanan bir din eğitimi sağlıklı bir duygu ve inanç gelişimine imkân verirken; çocuğun gelişim düzeyine uygun olmayan, baskı ve zorlamaya dayalı bir din eğitimi çocuğu dinden uzaklaştırmakta, hatta bazı ruhsal sorunlara dahi yol açabilmektedir. Bu bakımdan çocukluk döneminde din eğitiminin etkili olabilmesi için fiziksel, zihinsel ve duygusal gelişim alanlarıyla birlik-te dini gelişim özelliklerinin de çok iyi bilinmesi gerekir. Bu makalenin öncelikli amacı daha verimli ve etkili bir din eğitimi için çocukluk dönemi duygusal gelişim ve dini gelişim özelliklerini inceleyerek çocukluk döneminde dini duygunun geliştirilmesiyle ilgili bazı temel ilkelere ulaşmaktır.
The childhood is characterized by swift development process experienced in all aspects which gives rise to the formation of innate emotions, as well as lying foundation of the religion in adulthood. For this reason, the childhood period is of utmost importance both for emotional and religious developments of the child. As religion is often experienced emotionally in childhood period, the emotional aspects of religion are the most influential factor in establishing a religious belief properly. Therefore, the degree of child’s emotional development plays distinctive role in forming the religious belief, attitudes and behaviors to be adopted in the adulthood. The religious training based on the scientific principles allows development of robust feelings and believes, whereas religious training based on the oppression and strain falls short in suiting to child’s development level may give rise to alienation to the religion. Therefore, it is indispensible to obtain precise information on child’s physical, mental and emotional levels of development, together with the religious development level, should the religious training given be effective on the child. Underlying purpose of this article is to obtain basic principles for the development of religious un-derstanding g specific to the childhood by looking at the sentimental and religious courses in regard to more effective and efficient religious training.

Anahtar Kelimeler

Çocukluk Dönemi, Duygu, Duygusal Gelişim, Dini Duygu, Din Eğitimi
Childhood Period, Emotion, Emotional Development, Religious Emotion, Religious Education

Referanslar

  • Adler, Alfred, İnsanı Tanıma Sanatı, çev. Şelale Başar, Dergah Yay., İstanbul 1997.
  • Allport, Gordon W., Birey ve Dini, çev. Bilal Sambur, Elis Yayınları, Ankara 2004.
  • Arı Ramazan, Çeliköz Nadir, Deniz M. Engin, Neslihan D. Saltalı, “Altı Yaş Çocukları İçin Duygusal Becerilerin Değerlendirilmesi Testi’nin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, C.42, S.1, Ankara 2009.
  • Armaner, Neda, Din Psikolojisine Giriş, C.I, Ankara 1980.
  • Ay, Mehmet Emin, Çocuklarımıza Allah’ı Nasıl Anlatalım, Timaş Yayınları, İstanbul 1993.
  • Aydın, M. Zeki, Ailede Ahlak Eğitimi, Timaş Yayınları, İstanbul 2009.
  • Aydın, Muhammet Şevki, Açık Toplumda Din Eğitimi, Nobel Yayıncılık, Ankara 2011.
  • Başaran, İ. Ethem, Eğitim Psikolojisi, Feryal Matbaası, Ankara 2000.
  • Baymur, Feriha, Genel Psikoloji, İnkılâp Kitabevi, İstanbul 1994.
  • Bilgin, Beyza, “Çocuğun Manevi Eğitimi”, Din Öğretimi Dergisi, Sayı 6, Ankara 1986.
  • Bilgin, Beyza, Eğitim Bilimi ve Din Eğitimi, Gün Yayınları, Ankara 1998.
  • Bilgin, Beyza, İslam ve Çocuk, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 1991.
  • Bilgin, Beyza, “Okul Öncesi Çağı Çocuğunda Din Duygusu”, Din Öğretimi Dergisi, S.7, Ankara 1986.
  • Bovet, Pierre, Din Duygusu ve Çocukluk Psikolojisi, çev. Selahattin Odabaş, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1958.
  • Cihandide, Zeynep Nezahat, Okul Öncesi Din ve Ahlak Eğitimi, DEM Yay., İstanbul 2014.
  • Clark, W. H., “Çocukluk Dönemi Dini”, çev. Neda Armaner, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C.XXIV, Ankara 1981.
  • Dam, Hasan, “Çocukluk Dönemi Din Eğitimi”, Gelişimsel Basamaklara Göre Din Eğitimi, ed. Mustafa Köylü, Nobel Yayınevi, Ankara 2013.
  • Dodurgalı, Abdurrahman, Ailede Çocuğun Din Eğitimi, 1998.
  • Dodurgalı, Abdurrahman, Din Eğitimi ve Öğretiminde İlkeler ve Yöntemler, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul 1999.
  • Egemen, Bedi Ziya, Din Psikolojisi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1952.
  • Fersahoğlu, Yaşar, Duygu Eğitimi, Marifet Yayınları, İstanbul 1998.
  • Fersahoğlu, Yaşar, “Din Eğitimi ve Öğretiminde Duyguların Transferi”, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 19, s. 108.
  • Gazali, İhya-u Ulumi’d-Din, thk. Abdu’l-Muti’ Emin Kalacı, Darussadr, Beyrut: 2004.
  • Güneş, Âdem, Çocuk Terbiyesinde Doğru Bilinen Yanlışlar, Nesil Yayınları, İstanbul 2012.
  • Hökelekli, Hayati, Çocuk, Genç, Aile Psikolojisi ve Din, İstanbul: DEM Yay., İstanbul 2009.
  • Hökelekli, Hayati, “Ergenlik Döneminde Dini Şüpheler”, Din Öğretimi Dergisi, S.14, Ankara 1988.
  • Gürses, İbrahim ve Kılavuz, M. Akif, “Erikson’un Psiko-Sosyal Gelişim Dönemleri Teorisi Açısından Kuşaklararası Din Eğitimi ve İletişiminin Önemi”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 20, S. 2, Bursa 2011.
  • İbn Miskeveyh, Ahlakı Olgunlaştırma-Tezhibu’l Ahlak, çev. Abdülkadir Şener, İsmet Kayaoğlu, Cihad Tunç, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1983.
  • Kanad, Fikret, Pedagoji Tarihi-I, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1948.
  • Kılavuz, Mehmet Akif, “Anne Baba Örnek Davranışlarının Çocukların ve Ergenlerin Dini Kişiliğinin Oluşumuna Etkileri”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 14, S. 2, Bursa 2005.
  • Konuk, Yurdagül, Okul Öncesi Çocuklarda Dini Duygunun Gelişimi ve Eğitimi, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2005.
  • Köylü, Mustafa, “Çocukluk Dönemi Dini İnanç Gelişimi ve Din Eğitimi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, C.XLV, S. II, Ankara 2004.
  • Mehmedoğlu Yurdagül, Ahlaki ve Dini Gelişim, Morpa Kültür Yayınları, İstanbul 2005.
  • Oruç, Cemil, “Okul Öncesi Dönemde Dini Duygunun Kökenleri ve Gelişimi”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, C. 10, S. 3, 2010.
  • Öcal, Mustafa, Din Eğitimi ve Öğretiminde Metotlar, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2003.
  • Öcal, Mustafa, “Okulöncesi ve İlköğretim Çağı Çocuklarının Allah Tasavvurları Üzerine Bir Araştırma”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 13, S. 12, Bursa:2004.
  • Öztürk, Mualla, “Din Eğitimi ve Çocuk Ruh Sağlığı”, Türkiye I. Din Eğitimi Semineri, (23-25 Nisan 1981), Gelişim Matbaası, Ankara 1981.
  • Peker, Hüseyin, Din Psikolojisi, Aksiseda Matbaası, Samsun 2000.
  • Peker, Hüseyin, Din ve Ahlak Eğitiminin Psikolojik ve Metodolojik Esasları, Eser Matbaası, Samsun 1991.
  • Pressey, Sideney, L., Robinson, Francis P., Psikoloji ve Yeni Eğitim, çev. Hasan Tan, Milli Eğitim Bakanlığı Yay., İstanbul 1989.
  • Rousseau, Jean Jacques, Emile- Bir Çocuk Büyüyor, haz. Ülkü Akagündüz, Selis Kitaplar, İstanbul 2008.
  • Salzman, C.G., Çocuğunuzu Kötü Eğitmenin Yolları, Timaş Yayınları, İstanbul 2005.
  • Selçuk, Mualla, Çocuğun Eğitiminde Dini Motifler, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1991.
  • Tarhan, Nevzat, Duyguların Psikolojisi, Timaş Yayınları, İstanbul 2009.
  • Tarhan, Nevzat, İnanç Psikolojisi Ruh, Beyin ve Akıl Üçgeninde İnsanoğlu, Timaş Yayınları, İstanbul 2009.
  • Tavukçuoğlu, Mustafa, “Okulöncesi Çocuğunun Eğitiminde Din Duygusu ve Din Eğitimi”, Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 14, s. 52, Konya 2002.
  • Vergote, Antonie, Çocukta Din, çev. Erdoğan Fırat, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C.XXII, Ankara 1978.
  • Yalom, Irwin, Schopenhauer Tedavisi-Bugünü Yaşama Arzusu, çev. Z. İ. Yiğit, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2005.
  • Yavuz, Kerim, Çocuk ve Din, Çocuk Vakfı Yayınları, İstanbul 1994.
  • Yavuz, Kerim, Çocukta Dini Duygu ve Düşüncenin Gelişimi, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 1987.
  • Yavuzer, Haluk, Çocuk Psikolojisi, Remzi Kitabevi, İstanbul 2005.
  • Yörükoğlu, Atalay, “Ruh Sağlığı, Ahlak Değerleri ve Din Eğitimi”, Türkiye I. Din Eğitimi Semineri, (23-25 Nisan 1981), Gelişim Matbaası, Ankara 1981.
  • Zernuci, Ta’limu’l- Müteallimin- İslamda Eğitim Öğretim Metodu, çev. Y. Vehbi Yavuz, Sahaflar Kitabevi, İstanbul 1995.

Detaylar

Sayı
Cilt: 14, Sayı: 3, Kış 2014
Gönderildi
14.10.2014
Yayınlanmış
31.12.2014
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Felsefe ve Din Bilimleri,
Din Eğitimi

Nasıl Atıf Yapılır

Türk, Esra. “Çocukluk Döneminde Duygusal Gelişim Ve Din Eğitimi”. Marife 14/3. 31 Aralık 2014. 143-158. https://www.marife.org/marife/article/view/721.