Araştırma Makalesi

Hz. Mevlânâ’nın Eserlerinde Hadis Kültürü

Hadith Culture in the Works of Mawlana Jalaladdin al-Rumi

Özet

Müslümanın hem maddî hem de manevî hayatını besleyen ayet ve hadisler, İslâmî ilimlerin de temel referansı durumundadır. Bu ilimleri besleyen özellikle hadislerin otantikliği meselesi, kişinin öğrendiği veya yaşadığı İslam’ın keyfiyeti hususunda büyük önem taşımaktadır. Binaenaleyh gelişen ilimlerin sınırları belirginleşmeye başladıktan sonra kullanmış oldukları hadisler de tartışılmaya başlanmıştır. Hz. Peygamber’in vefatından kısa bir süre sonra ilk nüveleri ortaya çıkmaya başlayan, zamanla teşekkül ederek sistemleşen ve İslâmî ilimler içerisinde Müslümanların manevî yaşantısını en fazla konu edinen Tasavvuf ilmi, şüphesiz çok fazla hadise yer vermektedir. Ancak kullandıkları hadisler açısından çeşitli eleştiriler alan Tasavvuf, yer yer haksız tenkitlere maruz kalabilmiştir. Makalede, XIII. asır Selçuklu Anadolu’sunda sûfî kimliği ile öne çıkan ve günümüzde tasavvuf denince ilk akla gelen birkaç isimden biri olan Mevlânâ Celâleddin er-Rûmî’nin eserleri çerçevesinde hadis kullanımı tespit edilmeye çalışılacaktır.
Qur’anic verses and hadiths, feeding the spiritual life of Muslims, are also the base reference of Islamic sciences. Especially the authenticity of the hadiths that support these sciences has a great importance since they affect the quality of Islamic knowledge and daily experience of Islam. Consequently, after the borders of Islamic sciences established, the authenticity of the hadith quoted by these sciences as evidence became subject to debate. Tasawwuf (Islamic Mysticism) is a science that mainly relates to the spiritual life of Muslims. Its first core emerged shortly after the death of the Prophet (pbuh) and became systematic by time. There is no doubt that Tasawwuf commonly refers to hadiths. Although one of the most criticized sciences for its occasional use of hadith, this science has also been subject to unfair criticism. This article tries to determine the use of hadith in the works of Mawlana Jalaladdin al-Rumi, a 13th century Saldjuki Anatolian mystic who is today one of the first names that come to mind when Tasawwuf is mentioned.

Anahtar Kelimeler

Mevlânâ Celâleddin Er, Mesnevî, Tasavvuf, Hadis, Yorum
Mawlana Jalaladdin Al-Rumi, Mathnawi, Sufism, Hadith, Comments

Referanslar

  • Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ ve Muzîlu’l-İlbâs amme’ş-Tehera mine’l-Ehâdîsi alâ Elsineti’n-Nâs, tlk: Ahmed el-Kallâş, Beyrut 1996.
  • Ahmed Eflâkî, Âriflerin Menkıbeleri, çev: Tahsin Yazıcı, İstanbul 1995.
  • Ali Hasan el-Halebî, Mevsûatü’l-Ehâdîs ve’l-Âsâri’d-Daîfe ve’l-Mevdûa, Riyad 1999.
  • Aliyyü’l-Kârî, el-Masnû’ fî Ma’rifeti’l-Hadîsi’l-Mevdû’, thk: Abdulfettâh Ebû Ğudde, Beyrut 1994.
  • Aliyyü’l-Kârî,, el-Esrâru’l-Marfû’a fi’l-Ahbâri’l-Mevdû’a, thk: Muhammed b. Lutfî es-Sabbâğ, Beyrut 1986.
  • Aydınlı, Abdullah, Doğuş Devrinde Tasavvuf ve Hadis, Seha Neşriyat, İstanbul 1986.
  • Câmî, Abdurrahman, Nefehatü’l-Üns, trc: Lamii Çelebi, İstanbul 1289.
  • Câmî, Abdurrahman, Nefahâtü’l-Üns -Evliyâ Menkıbeleri-, ter. ve şrh: Lâmiî Çelebi, haz: Süleyman Uludağ ve Mustafa Kara, İstanbul 1998.
  • Can, Şefik, Rubâîler: Mevlânâ’nın Rubâîleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1990.
  • Demirli, Ekrem, “Sadreddin Konevî”, DİA. İstanbul 2008, XXXV, 420-425.
  • Durmuş, İsmail - Uzun Mustafa, “Telmih”, DİA. İstanbul 2011, XXXX, 407-409.
  • Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistânî, es-Sünen, İstanbul 1981.
  • Ebû Nuaym, Hılyetü’l-Evliya ve Tabakâtü’l-Esfiya, Beyrut 1405.
  • Ebû Tâlib el-Mekkî, Kûtu’l-Kulûb fî Muâmeleti’l-Mahbûb ve Vasfi Tarîkı’l-Mürîd ilâ Makâmi’t-Tevhîd, Mısır 1961.
  • Elbânî, Nâsıruddîn, Silsiletu’l-Ehâdîsi’d-Da’îfe ve’l-Mevdû’a ve Eseruhâ’s-Seyyi’ fî’l-Umme, Riyad 1992.
  • Eren, Mehmet. “Mevlânâ’nın Mektuplarında Hadislerden Mesajlar”. Marife 7/3 (2007): 261-286. https://doi.org/10.5281/zenodo.3343883.
  • Fürûzanfer, Bediüzzaman, Mevlâna Celâleddin, çev: Feridun Nafiz Uzluk, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1963.
  • Gazzâlî, İhyâü Ulûmi’d-Dîn, Beyrut ts.
  • Gölpınarlı, Abdülbâki, Mesnevî ve Şerhi, MEGSB Yay., İstanbul 1985.
  • Hakîm et-Tirmizî, Beyânü’l-Fark beyne’s-Sadr ve’l-Kalb ve’l-Fuâd ve’l-Lübb, thk: Nicholas Lawsen Heer, Kahire 1958.
  • İbn Ebî Şeybe, el-Musannef, thk: Kemal Yusuf el-Hût, Mektebetü’r-Rüşd, Riyad 1409.
  • İbn Mace Kazvînî, es-Sünen, thk: Muhammed Fuad Abdulbaki, Dâru’l-Fikr, Beyrut.
  • İbn Tûlûn, eş-Şezera fi’l-Ehâdîsi’l-Muştehira, thk: Kemâl Zağlûl, Beyrut 1993.
  • İlmî Dede, Şerh-i Cezîre-i Mesnevî, Milli Kütüphane, Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, 06 HK 19, (Dr. Ali Çoban Koleksiyonundan).
  • Karapınar, Fikret, Muhaddis Sûfîlerin Hadis Usulü ve Hadisleri Anlama Yöntemleri, (H.IV.-V./X.-XI. Asır), Adal Ofset, Konya 2009.
  • Karapınar, Fikret. “Hadis Şerhlerinde Kullanılan Yorumlama Biçimleri “…Oruç Bana Aittir…” Hadisi Örneği”. Marife 9/1 (2009): 57-98. https://doi.org/10.5281/zenodo.3344029.
  • Kemâleddin Efendi, Mevzû’âtu’l-Ulûm, İstanbul, H. 1313.
  • Koçkuzu, Ali Osman, Mesnevî’de Hz. Peygamber, Rûmî Yayınları, İstanbul 2006.
  • Koçkuzu, Ali Osman-Karapınar, Fikret, Mesnevî’den 100 Hadis Şerhi –Ankaralı İsmail Rusûhi Dede-, Adal Ofset Konya 2009.
  • Konuk, Ahmed Avni, Mesnevî-i Şerîf Şerhi, Gelenek Yayınları, İstanbul 2004.
  • Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî, Mesnevî, trc: Veled Çelebi, İstanbul 1991.
  • Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî, Mesnevî, çev: Veled Çelebi İzbudak, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1960.
  • Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî, Mektuplar, çev: Abdülbâki Gölpınarlı, İnkılâp Kitabevi, İstanbul 1999.
  • Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî, Fîhi Mâ Fîh, çev: Meliha Ülker Anbarcıoğlu, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1990.
  • Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî, Fîhi Mâ Fîh, ter: Ahmed Avni Konuk, haz: Selçuk Eraydın, İz Yay. İstanbul 2013.
  • Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî, Mecâlis-i Seb'a (Yedi Meclis), çev: Abdülbaki Gölpınarlı, İnkılâp Kitabevi, İstanbul 2010.
  • Mevlânâ Celâleddîn er-Rûmî, Rubâîler, çev: Abdülbaki Gölpınarlı, İstanbul 1982.
  • Münâvî, Feyzu’l-Kadîr Şerhu’l-Câmi’i’s-Sağîr, Mısır 1356.
  • Okumuş, Ejder. “13. Yüzyıldan 21. Yüzyıla: Mevlana’nın Mânâ Toplumundan Çağdaş Topluma Sosyolojik Yansımalar”. Marife 14/2 (2014): 123-136. https://doi.org/10.33420/marife.436791.
  • Öngören, Raşit, “Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî”, DİA. İstanbul 2004, XXIX, 441-448.
  • Râğıb el-İsfahanî, ez-Zerîa ilâ Mekârimi’ş-Şerîa, haz: Mahmûd Bîcû, Dımeşk 2001.
  • Saklan, Bilal, Hadis İlimleri Açısından Muhaddis-Sûfîler ve Sûfî-Muhaddisler (H. IV./M. X. Asır), Konya 1997.
  • Sehâvî, el-Mekâsıdu’l-Hasene fî Beyâni Kesîrin mine’l-Ehâdîsi’l-Müştehira ale’l-Elsine, thk: Abdullah Muhammed es-Sıddîk, Mısır 1956.
  • Semhûdî, el-Ğummâz ale’l-Lümmâz fî Mevduâti’l-Meşhûrât, Beyrut 1986.
  • Suyûtî, ed-Düreru’l-Müntesira fî’l-Ehâdîsi’l-Muştehira, thk: Mahmud Abdulkadir Ata, Kahire 1987.
  • Suyûtî, Mâ Ravâhu’l-Esâtînu fî Ademi’l-Mecîi ilâ’s-Salâtîn, thk: Mecdî Fehmî es-Seyyid İbrahim, Tanta 1991.
  • Sülemî, Mes’eletü Derecâti’s-Sâdikîn, thk: Süleyman Ateş, (Tis’atu Kutub Li Ebî Abdirrahman es-Sülemî içinde), Ankara 1981.
  • Taberânî Ebu’l-Kâsım Süleyman b. Ahmed, el-Mu’cemü’l-Evsat, thk: Târık b. Ivadullah b. Muhammed, Abdulmuhsin b. İbrahim el-Huseynî, Kahire 1415.
  • Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa b. Sevra, es-Sünen, Çağrı Yayınları, İstanbul 1981.
  • Uysal, Muhittin, Tasavvuf Kültüründe Hadis -Tasavvuf Kaynaklarındaki Tartışmalı Haberler-, Konya 2002.
  • Yardım, Ali, Mesnevî Hadisleri, Damla Yayınları, İstanbul 2008.
  • Yıldırım, Ahmet, Tasavvufun Temel Öğretilerinin Hadislerdeki Dayanakları, Ankara 2000.
  • Zerkeşî, et-Tezkira fî’l-Ehadîsi’l-Müştehira, thk: Mustafa Abdulkadir Ata, Beyrut 1986.

Detaylar

Sayı
Cilt: 15, Sayı: 2, Kış 2015
Gönderildi
12.10.2015
Yayınlanmış
31.12.2015
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Karapınar, Fikret. “Hz. Mevlânâ’nın Eserlerinde Hadis Kültürü”. Marife 15/2. 31 Aralık 2015. 117-137. https://doi.org/10.33420/marife.437076.