Araştırma Makalesi

Vakf-İbtidânın Ayetlerin Anlaşılmasındaki Rolü

Role of Wakf & Ibtidâ in the Understanding of the Qur’anic Verses

Özet

Kur’ân ilimleri içerisinde önemli bir yere sahip olan vakf-ibtidâ, Kur’ân’ın hem metinsel hem de manaya yansıyan yönüyle okunması bağlamında önem arz eden bir husustur. Mananın tamam olduğu yerde okumayı keserek nefes almayı ifade eden vakf ile mana bütünlüğüne uygun düşen yerden başlayarak okumayı ifade eden ibtidâ, Kur’ân’ın tefsiri, mana ve maksatlarının ortaya çıkarılmasında önemli role sahiptir. Zira mananın tamam olduğu yerlerde yapılan vakf ile mana bütünlüğüne bağlı olarak en uygun yerden okumaya devam etmek olan ibtidâ, doğru bir şekilde tatbik edilmediği taktirde mananın değişmesi ve hatta bozulması söz konusudur. Kıraat ilmi için olduğu kadar Kur’an tefsiri için de önemli olan vakf-ibtidâ ilmi, Kur’an tefsirinde sahih itikadın, hükümlerin sağlam bir şekilde tespiti, doğru mananın ortaya konulması vb. birçok hususta etkin role sahiptir. Bu makalede, vakf-ibtidânın ayetlerin anlamı ile olan irtibatı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda öncelikle konuyla alakalı kavram ve yapılan tasnifler ele alınacak ar-dından vakf-ibtidâ meselesinin önemi ve anlam üzerindeki etkin rolü, örnek ayetlerle incelenecektir.
The issue of Waqf and Ibtida has an important place in Quran sciences and is a matter of great importance in the context of reading the Qur’an regarding both the text and meaning. The term "waqf" refers to pausing the reading and breathing where the meaning integrity is completed and "ibtida" is starting the reading from the place that suits the proper meaning. Both terms have an important role in the commentary of Qur’an and uncovering the meaning and purpose of the Qur’anic text. If waqf (pausing the reading where appropriate) and ibtida (continuing the reading from the most appropriate place) is not practiced correctly, this may change or even corrupt the meaning of the verse. The science of Waqf and Ibtida which is important for recitation as well as for the interpretation of the Qur’an, has an effective role in many aspects of the Qur’anic commentary, including the authentic interpretation of the faith, a firmly determination of legal rulings and revealing the true meaning of the Qur’an. This article will attempt to put forward the relation of Waqf and ibtida with the meaning of Qur’anic verses. In this regard, first, we will discuss the concepts and classifications that are relevant to the topic, and then the importance of Waqf and Ibtida and its effect on meaning with examples from Qur’anic verses.

Anahtar Kelimeler

Vakf, İbtidâ, Kat’, İsti’nâf, Tefsir, Kıraat
Waqf, Ibtida, Qat’, Isti’nâf, Qur’anic Commentary, Recitation

Referanslar

  • Ahfeş, Said b. Mes’ade el-Belhî, Meani’l-Kur’ân, Beyrut, 1985.
  • Ahmed b. Ali Anebtavî, Zînetu’l-Edâ Şerhu Hılyeti’l-Kurrâ fî Ahkâmi’t-Tilâvet ve’t-Tecvid, Amman, Daru’l-Furkan, 1999/1420.
  • Ahmed b. Hanbel, Müsned th: Şuayb Arnavut, Müessese Risale Beyrut, 2001/1421.
  • Aldemir, Halil, “Mu’tarıza Cümle ve Kur’ân’da Yer Alış Nedenleri”, EKEV, Yıl, 16, Sayı: 51 Bahar 2012.
  • Aliyyü’l-Karî, el-Minehu’l-Fikriyye Şerhu Mukaddimeti’l-Cezeriyye, Mektebe Asriyye, Beyrut, 2009.
  • Cevherî, İsmail b. Hammad, es-Sıhâh Tâcu’l-Luğa ve Sıhâhu’l-Arabîyye, Dâru’l-Kutubi’l-Arabî, Kahire. (I-VI).
  • Cürcânî, Ali b. Muhammed eş-Şerîf, Kitâbu’t-Ta’rifât, (th: Muhammed Abdurrahman Mer’aşlî), Daru’n-Nefâis, İstanbul, 1992.
  • Çetin, Abdurrahman, Kur’an Okuma Esasları, Emin yay., Bursa, 2007.
  • Dânî, Ebû Amr Osman b. Said, t-Teysir fi’l-Kıraati’s-Seb’, Daru’l-Kütübü’l-İlmiyye, Beyrut, 2005.
  • Dânî, Ebû Amr Osman b. Said, el-Müktefâ fi’l-Vakfi ve’l-İbtidâ, (th: Abdurrahman Maraşlî), Müessese Risale, Beyrut, 1987.
  • Dimyâtî, Ahmed b. Muhammed b. el-Benna, İthâfu Fudalâi’l-Beşer bi’l-Kıraati’l-Erbe’ate Aşer, I-II, (th: Şaban Muhammed İsmail), Beyrut, 2007.
  • Ebû Ali el-Fârisî, el-Hucce fî ‘ileli’l-Kıraâti’s-Seb’, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 2007.
  • el-Askeri, Ebû Hilal, Kitâbu’s-Sınaateyn el-Kitâbe ve’ş-Şi’r, Matbaa-i Mahmut Bey, İstanbul, 1320.
  • Eşmûnî, Ahmed b. Muhammed, Menâru’l-hudâ fî Beyâni’l-Vakf ve’l-İbtidâ, Mektebe Mustafa Babî el-Halebî, 1973/1393.
  • Ezheri, Ebû Mansur Muhammed b. Ahmet, Tehzibü’l-luğa, Müessesetü’l-Mısriyyeti’l-Amme, Kahire, 1964. (I-XV).
  • Ferrâ, Ebû Zekeriyâ Yahyâ b. Ziyâd, Meâni’l-Kur’ân (th. Ahmed Yusuf Necâtî) Alemu’l-Kutub, Beyrut, 1980. (I-III).
  • Gülle, Sıtkı, Açıklamalı Örnekleriyle Tecvîd İlmi, Huzur yay., İstanbul, 2005.
  • Hâkim, Ebû Abdullah en-Nîsâbûrî, El-Müstedrek ‘ale’s-Sahîhayn, (th: Mustafa Abdulkadir Atâ), Darü’l- Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1990/1411. (I-IV).
  • Halebî, Semîn, ed-Dürrü’l-Masûn fi Ulumi’l-Kitabi’l-Meknun. (th: Ahmed Muhammed el-Harrat), Dımeşk, 1993.
  • Hafız Fikri Aksoy, Adâb-u Kıraati’l-Kur’an: Kur’an-ı Okuma Adabı, İstanbul, 1970.
  • Hamidullah, Muhammed, Kur’an-ı Kerim Tarihi, İFAV, İstanbul, 2000.
  • Husarî, Ravza Cemal, el-Menhelu’l-Müfîd fî Usûli’l-Kıraâti ve’t-Tecvîd, Daru’l-Kelimu’t-Tayyib, Beyrut, 2005.
  • Husarî, Mahmud Halil, Ahkâm-u Kırâeti’l-Kur’ani’l-Kerîm, Dâru’l-Besâiru’l-İslamiyye, Beyrut, 2006.
  • Husarî, Mahmud Halil, Meâlimu’l-İhtidâ ilâ Ma’rifeti’l-Vukûfi ve’l-İbtidâ, Daru’l-İbn Heysem, Kahire, 2009.
  • İbn Ebî Şeybe, Musannef, (th: Kemal Yusuf el-Hût), Mektebe Rüşd, Riyad, 1409.
  • İbn Mücahid, Kitâbü’s-Seb’a fi’l-Kıraât, (th: Şevki Dayf), Daru’l-Mearif, Kahire, ts.
  • İbnü’l-Cezeri, et-Temhîd fî İlmi’t-Tecvîd, (th: Ganim Gaddûrî Hamed) Müessesetu’r-Risale, Beyrut, 1986.
  • İbnü’l-Cezeri, en-Neşr fi’l-Kıraati’l-Aşr, el-Mektebetü’l-Asriyye, Beyrut, 2010.
  • İbnu’l-Enbârî, Îzâhu’l-vakfi ve’l-İbtidâ, (th: Ahmet Mehdelî), Beyrut, 2010.
  • İbn Manzûr, Lisânu’l-Arab, I-XVIII, Beyrut, Dâru’s-Sadr, [t.y.].
  • Karaçam, İsmail, Kur’an-ı Kerîm’in Faziletleri ve Okunma Kaideleri, İFAV yay., İstanbul, 2008.
  • Kastallânî, Şihabuddîn, Letâifü’l-İşârât Li Fünûni’l-Kıraât, (th: Abdussabûr Şahîn), Kahire, 1972.
  • Kayhan, Veli, Vakf ve İbtidâ İlmi ve Kur’an Tefsirindeki Yeri, CÜ. İFD, X/2- 2006, 299-341.
  • Koyuncu, Recep, Kur’an-ı Kerîm’in Anlaşımasında Vakf-İbtidânın Rolü: İbnü’l-Enbârî, ed-Dânî ve es-Secâvendî Örneği, (Basılmamış doktora tezi), Konya, 2015.
  • Kurtubî, el-Ensari, el-Cami’u li Ahkâmi’l-Kur’ân, I-XX, Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, Beyrut, 1966.
  • Müslim, Ebu’l-Hasen Neysâbûrî, Müsnedü Sahîhi Muhtasar, (th: Muhammed Fuad Abdulbâkî), Daru’l-İhya Turâs, Beyrut.
  • Nehhâs, Ebû Ca’fer Ahmed b. Muhammed, Kitâbu’l-Kat’ ve’l-İ’tinâf, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrut, 2002/1423.
  • Nesâî, Ebu Abdurrahman, Sünen (Suğrâ), (th: Abdulfettâh Ebu Ğudde), Mektebe İslamiyye, I-VIII, Haleb, 1986/1406.
  • Öge, Ali, “Rivayet ve Dirayet Tefsirlerinde Tertîl Ayetlerinin Yorumlama Biçimi”, KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 25 (2015).
  • Pakdil, Ramazan, Ta’lim Tecvid ve Kıraat, İFAV, İstanbul, 2013.
  • Saçaklızade Muhammed b. Ebû Bekr el-Mar’aşî, Cühdü’l-Mukıll, (th. Salim Gaddurî el-Hamed), Daru Ammar, Amman, 2001.
  • Secâvendî, Muhammed b. Tayfur, İlelu’l-Vukûf, (th: Muhammed b. Abdullah Muhammed el’îdî), Mektebe Rüşd, Riyad, 2006. (I-III).
  • Sehâvî, Ali b. Muhammed, Cemalu’l-Kurra ve Kemalu’l-İkrâ, Mektebetu’t-Turâs, Mekke, 1987.
  • Suyûtî, Celâleddîn Abdurrahman, el-İtkân fî Ulumi’l-Kur’an, Mektebe Mustafa Babî el-Halebî, Kahire, 1951.
  • Taberî, Ebû Cafer b. Cerîr, Câmiu’l-Beyân an Te’vîli’l-Kur’an, Matbaatu Mustafâ el-Bâbi’l-Halebî, Kahire, 1954.
  • Temel, Nihat, Kıraat ve Tecvid Istılahları, İFAV Yay., İstanbul, 2009.
  • Tetik, Necati, Başlangıçtan IX. Hicri Asra Kadar Kıraat İlminin Ta’limi, İşaret y. İstanbul, 1990.
  • Tirmîzî, Muhammed b. İsâ, Sünen, (th: Ahmet Muhammed Şakir-Muhammed Fuad Abdulbâkî), Mısır, 1975. (I-V).
  • Ukberî, Ebû’l-Beka Abdullah, Tibyân fî İ’râbi’l-Kur’ân, I-II, İsa Babil-Halebî, Mısır, 1976.
  • Zeccâc, Meani’l-Kur’ân ve İ’rabuhu, (th: Abdülcelil Abduh Şelebi), Dâru’l-Hadîs, Kahire, 1994. (I-IV).
  • Zerkeşî, Bedruddîn Muhammed b. Abdullah, el-Burhân fî Ulûmi’l-Kur’an, Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabî, Kahire, 1958. ( I-IV).
  • Zemahşerî, Keşşâf-u an Hakâiki’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Te’vîl, Ed.: Adil Ahmed Abdulmevcûd, Ali Muhammed Muavvıd, Mektebetu’l-Ubeykân, Riyad, 1998.

Detaylar

Sayı
Cilt: 15, Sayı: 2, Kış 2015
Gönderildi
11.09.2015
Yayınlanmış
31.12.2015
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Kur'an-ı Kerim Okuma ve Kıraat İlmi

Nasıl Atıf Yapılır

Koyuncu, Recep. “Vakf-İbtidânın Ayetlerin Anlaşılmasındaki Rolü”. Marife 15/2. 31 Aralık 2015. 163-187. https://www.marife.org/marife/article/view/731.