Araştırma Makalesi

Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde Taştîr

Tastir in Arabic Poetry of the Ottoman Period

Özet

Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde dikkat çeken en önemli hususlardan biri bedî sanatlarının yoğun bir biçimde kullanılmasıdır. Şairler bir yandan önceki dönemlerde bilinen sanatlara şiirlerinde yer verirken diğer yandan da yeni sanatlar geliştirip Arap Edebiyatı’na katkıda bulunmuşlardır. Bu dönem şiirlerinde karşılaşılan sanatlardan biri de taştîrdir. İşte bu çalışmada Arap şiirinde taştîr farklı yönleriyle ele alınmıştır. Öncelikle kavramın Osmanlı dönemi öncesi Arap şiiri ve kaynaklarındaki kullanımına değinilmiş, ardından Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde taştîr incelenmiştir. Bu bağlamda taştîr yapan şairlerin kullandıkları tekniklere işaret edilmiş ve taştîrin olumlu yahut olumsuz olarak şiirin anlamına etkileri tahlil edilmiştir. Son olarak da taştîrin tazmin ve muaraza gibi sanatlarla mukayesesi yapılmıştır.
The most important issue which attracts notice in Arabic Poetry of the Ottoman Period is the use badi arts immensely. The poets have given the famous badi arts in the former periods a place in their poems. On the other hand they have improved new arts and they have made a contribution to Arabic Literature. In this article the issue of tastir in Arabic poem is handled from different viewpoints. Firstly, the usage of the tastir in classical poetry and in its sources is mentioned, and then, the conceptual meaning of tastir in Arabic Poetry of the Ottoman Period is discussed. After that the techniques which had used by poets in their poetries is indicated. Separately, the positive and adverse effects of tastir in the meaning of poetries is regarded. And lastly, the tastir is compared with some arts like tadmin and muarada.

Anahtar Kelimeler

Arap Şiiri, Bedi, Taştir
Arabic Poetry, Badi Arts, Tastir

Referanslar

  • Abdulğanî en-Nâblusî, Dîvânu’l-hakâik ve mecmûi’r-rakâik, 1.bs., el-Matbaatu’ş-Şerafiyye, Kahire, h. 1306.
  • Abdurrezzâk b. Hasen b. İbrâhîm el-Baytâr el-Meydânî, Hılyetu’l-beşer fî târîhi karni’s-salisa aşar, thk: Muhammed Behcet el-Baytâr, 2.bs., Dâru Sâdir, Beyrut, 1993.
  • Ahmed el-Hâşimî, Mizânu’z-zeheb fî sınâ’ati şi’ri’l-Arab, thk: Alauddîn Atıyye, 3.bs., Mektebetu Dârul’l-Beyrûtî, Beyrut, 2006.
  • Ahmed Matlûb, Mu‛cemu’l-mustalahâti’n-nakdi’l-’arabiyyi’l-kadîm, 1.bs., Mektebetu Lübnân Nâşirûn, Beyrût, 2001.
  • Ahmed Matlûb, Mu‛cemu’l-mustalahâti’l-belâğıyye ve tatavvuruha, 1.bs., Mektebetu Lübnân Nâşirûn, Beyrût, 2007.
  • Ahmed Şevkî, el-A’mâlu’ş-şi’riyye el-kâmile, Dâru’l-Avde, Beyrut, ty.
  • Askerî, Ebû Hilâl el-Hasen b. Abdillâh b. Sehl b. Sa‛îd b. Yahyâ, Kitâbu’s-sınâ‛ateyn, thk. Ali Muhammed el-Bicâvî, Ebu’l-Fadl İbrâhîm, el-Mektebetu’l-Unsuriyye, Beyrût, h. 1419.
  • Askerî, Ebû Hilâl el-Hasen b. Abdillâh b. Sehl b. Sa‛îd b. Yahyâ, Dîvânu’l-meânî, Dâru’l-Cîl, Beyrut, ty.
  • Berkûkî, Abdurrahmân, Şerhu dîvân-ı Hassân b. Sâbit, el-Matbaatu’r-Rahmâniyye, Kahire, 1969.
  • Buhturî, Dîvân, thk: Hasen Kamil es-Sîrafî, 3bs. Dâru’l-Meârif, Kahire, 1963.
  • Bûsîrî, Şerafuddîn Muhammed b. Sa’îd Hammâd es-Sanhâcî, Burdetu’l-medîh, Dâru’t-Turâs el-Bûdeylemî, yy., ty.
  • Butrus el-Bustânî, Udebâu’l-Arab fi’l-Endelus ve asri’l-inbiâs, Dâru Nadîr Abbûd, yy., ty.
  • Cerîr b. Atıyye b. el-Hatafâ et-Temîmî, Dîvân, Dâru Beyrut, Beyrut, 1986.
  • Hafâcî, Şihâbuddîn Ahmed b. Muhammed b. Ömer, Rayhânatu’l-elibbâ ve zehratu’l-hayâti’d-dünyâ, Abdulfettah Muhammed el-Halû, Matbaatu İsa el-Bâbî el-Halebî ve Şurakâuhu, yy., 1969.
  • Hatîb et-Tebrîzî, Şerhu dîvân-i Ebî Temmâm, 2.bs., Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, Beyrut, 1994.
  • Heddâra, Muhammed Mustafa, Dirâsât fi’l-edebi’l-arabiyyi’l-hadîs, 1.bs., Dâru’l-Ulûmu’l-Arabiyye, Beyrut, 1990.
  • İbn Abdirabbih, Ebu Ömer Şihabuddin Ahmed, el-Ikdu’l-ferîd, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrût, h. 1404.
  • İbn Ebi’l-İsba’, Abdülazîm b. el-Vâhid b. Zâfir el-’Advânî, Tahrîru’t-tahbîr fî sınâ‛ati’ş-şi‛ri ve’n-nesr ve beyâni i’câzi’l-Kur’ân, thk: Muhammed Şeref, Lecnetu İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, yy., ty.
  • İbn Hıcce el-Hamevî, Nihânetu’l-edeb ve ğâyetu’l-erab, şerh: İsam Şakyû, 1.bs., Dâru Mektebeti’l-Hilâl, Beyrût, 2004.
  • İbn Munkiz, Ebu’l-Muzaffer Mecduddîn Usâme b. Mukallid b. Nasr, el-Bedî fî nakdi’ş-şi’r, thk. Ahmed Ahmed Bedevî, Vizâratu’s-Sekâfe ve’l-İrşâd, yy., ty.
  • İbn Raşîk, Ebû Ali el-Hasen el-Kayravânî el-Ezdî, el-Umde fî mehâsini’ş-şi’r ve âdâbih, thk. Muhammed Muhiddin Abdulhamîd, 5.bs., Dâru’l-Cîl, 1981.
  • İbnu’l-Esîr, Nasrullâh b. Muhammed Ziyâuddîn, el-Meselu’s-sâir fî edebi’l-kâtib ve’ş-şâir, thk: Ahmed el-Hûfî, Bedvî Tıbâne, Dâru Nahda, Kahire, ty.
  • İbnu’l-Fârid, Ebû Hafs Ömer b. Ebi’l-Hasen, Dîvân, Dâru Sâdir, Beyrut, ty.
  • İbnu’n-Nakîb, Abdurrahman b. Muhammed b. Kemâluddîn el-Huseynî, Dîvânu İbni’n-Nakîb, thk. Abdullah el-Cebbûrî, Matbûâtu’l-Mecmai’l-İlmiyyi’l-Arabî, Dımaşk, 1963.
  • İbnu’s-Sââtî, Bahâuddîn Ebu’l-Hasen Ali b. Rustem b. Hardûz el-Horasânî, Dîvânu İbni’s-Sââtî, thk. Enîs el-Makdîsî, el-Matbaatu’l-Emîr el-Kânya, Beyrut, 1939.
  • İbrahim Fidan, Arap Şairlerden İbnu’n-Nakîb ve Şiiri, Basılmamış Doktora Tezi, Konya, 2014.
  • Kalkaşendî, Ahmed b. Ali b. Ahmed, Subhu’l-a’şâ fî sınâ’ati’l-inşâ, Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrût, ty.
  • Kazvînî, el-Hatîb Celâluddîn Muhammed b. Abdirrahmân, el-Îdâh fî ulûmi’l-belâğa, thk. Muhammed Abdulmunim Hafâcî, 3.bs., Dâru’l-Cîl, Beyrut, ty.
  • Murâdî, Muhammed Halîl, Silkü’d-dürer fî a’yâni’l-karni’s-sânî aşar, Dâru İbn Hazm, Beyrût, 1988.
  • Mustafa Sâdık er-Râfi’î, Târîhu âdâbi’l-Arab, Mektebetu’l-Îmân, Kahire, ty.
  • Mutenebbî, Ebu’t-Tayyib Ahmed b. el-Huseyn, Dîvânu’l-Mutenebbî, Dâru Beyrut, Beyrut, 1403/1983.
  • Nasrullah Hacımüftüoğlu, “Bedîʽ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul, 1992, V, 320-322.
  • Nuveyrî, Şihâbuddîn Ahmed b. Abdilvehhâb, Nihâyetu’l-erab fî funûni’l-edeb, 1.bs., Dâru’l-Kutubi’l-Vesâik, Kâhire, h. 1423.
  • Ömer Musa Paşa, el-Edeb fî bilâdi’ş-Şam Asru’z-Zenkiyyîn ve’l-Eyyûbiyyîn ve’l-Memâlîk, el-Mektebetu’l-Abbâsiyye, Dımaşk, 1964.
  • Safâ Hulusî, Fennu’t-taktî’i’ş-şi’rî ve’l-kâfiye, 5.bs., Mektebetu’l-Musennâ, Bağdat, 1977.
  • Safiyyuddîn el-Hıllî, Dîvânu Safiyyiddîn el-Hıllî, Dâru Sâdir, Beyrut, ty.
  • Sarîu’l-Ğavânî, Muslim b. el-Velîd, Dîvân-ı Sar’îi’l-Ğavânî, thk: Hasan Ahmed el-Bennâ, el-Mektebetu’l-Alâmiyye, Kahire, h. 1303.
  • Zeydân, Corci, Târîhu âdâbi’l-luğati’l-arabiyye, Dâru’l-Hilâl, Kâhire, ty.

Detaylar

Sayı
Cilt: 15, Sayı: 2, Kış 2015
Gönderildi
25.08.2015
Yayınlanmış
31.12.2015
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Arap Dili ve Belağatı

Nasıl Atıf Yapılır

Küçüksarı, Mücahit. “Osmanlı Dönemi Arap Şiirinde Taştîr”. Marife 15/2. 31 Aralık 2015. 189-206. https://www.marife.org/marife/article/view/732.