Araştırma Makalesi

Klasik ve Modern Dönem Tefsirlerinde Âdem ve Eşinin Cennetten Çıkarılması Konusu -Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım-

The Issue About Adam and His Spouse’s Removal of Heaven in the Classical and Modern Periods Commentaries of the Qur’an -A Comparative Approach-

Özet

Âdem ve Havva’nın cennetten çıkarılması meselesi, kadın etrafında birtakım sorunları ortaya çıkarmıştır. Cennetten çıkarılma konusunun ele alındığı ayetler çerçevesinde kimi tefsir kaynaklarında konu, Havva’nın esas fail ve asıl suçlu olarak kabul edilmesiyle ilişkilendirilmektedir. Buradan hareketle bütün kadın neslinin de benzer bir suçun failleri olduğu düşünülmektedir. Kimi yorumlarda ise söz konusu algının arka planındaki Tevrat pasajlarına dikkat çekilmekte; yorumların Kur’an’dan hareketle oluşturulmadığı ifade edilmektedir. Çalışmamız konuyla ilgili görüşlerin tefsir kaynakları dikkate alınarak değerlendirilmesi ve bu şekilde klasik ve modern dönem tefsir kaynakları arasındaki algı farklılığına işaret etmeyi amaçlamaktadır.
Âdem ve Havva’nın cennetten çıkarılması meselesi, kadın etrafında birtakım sorunları ortaya çıkarmıştır. Cennetten çıkarılma konusunun ele alındığı ayetler çerçevesinde kimi tefsir kaynaklarında konu, Havva’nın esas fail ve asıl suçlu olarak kabul edilmesiyle ilişkilendirilmektedir. Buradan hareketle bütün kadın neslinin de benzer bir suçun failleri olduğu düşünülmektedir. Kimi yorumlarda ise söz konusu algının arka planındaki Tevrat pasajlarına dikkat çekilmekte; yorumların Kur’an’dan hareketle oluşturulmadığı ifade edilmektedir. Çalışmamız konuyla ilgili görüşlerin tefsir kaynakları dikkate alınarak değerlendirilmesi ve bu şekilde klasik ve modern dönem tefsir kaynakları arasındaki algı farklılığına işaret etmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Âdem, Havva, Tefsir, Cennet, İblis
Âdam, Eva, Interpretation (Tafsir), Heaven, Ibles/Satan

Referanslar

  • Âlûsî, Ebu’l-Fadl Şehâbüddîn Mahmûd (1270/1854), Rûhu’l-Meânî fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Azîm ve’s-Seb’i’l-Mesânî, I-XXX, Dâru İhyâu’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut ts.
  • Ateş, Süleyman, Yüce Kur’ân’ın Çağdaş Tefsiri, I-XII, Yeni Ufuklar Neşriyat, İstanbul ts.
  • Beğavî, Ebu Muhammed Hüseyin b. Mesud (516/1122), Tefsîru’l-Beğavî -Meâlimu’t-Tenzîl- (thk. Muhammed Abdullah en-Nemr, Osman Cum’a Damîriyye, Süleyman Müslim el-Harş), I-VIII, Dâru Tayyibe, Riyad 1409h.
  • Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail (256/870), Sahîhu'l Buhârî. (Mesûatü's-Sünne el-Kütübü's-Sitte ve Şurûhuhâ, I-III, Dâr-u Sahnûn, Tunus 1413h. ; Çağrı Yayınları, İstanbul 1992).
  • Cürcânî, Ali b. Muhammed b. Ali (816/1413), Kitâbu’t-Ta’rîfât (Âdil Enver Hıdr), Dâru’l-Ma’rife, 1. Baskı, Beyrut 2007.
  • Ebû Hayyân, Muhammed b. Yûsuf b. Alî b. Yûsuf b. Hayyân el-Endelüsî (745/1344), Tefsîru’l-Bahri’l-Muhît (thk. Sıdkî Muhammed Cemîl), I-X, Dâru’l-Fikr, Beyrut h.1420.
  • Ebussuûd, Muhammed b. Muhammed el-İmâdî (982/1574), Tefsîru Ebissuûd -İrşâdü’l-Akli’s-Selîm ilâ Mezâya’l-Kur’âni’l-Kerîm, I-IX, Ihyâu’t-Türâsi’l-Arabî, Beyrut ts.
  • Ebû Zehrâ, el-İmâm el-Celîl Muhammed (1974), Zehratü’t-Tefâsîr, Dâru’l-Fikri’l-Arabî, Kahire ts.
  • Esed, Muhammed (1992), Kur’an Mesajı Meal-Tefsir (trc. Cahit Koytak, Ahmet Ertürk), İşaret Yayınları, İstanbul 2004.
  • Ferrâ, Ebû Zekeriyya Yahyâ b. Ziyâd (207/822), Meâni’l-Kur’ân, I-III, Âlemu’l-Kütüb, 3. Baksı, Beyrut 1983.
  • Huvvârî, Hûd b. Muhakkem (h. 3. Asır), Tefsîru Kitâbillâhi’l-Azîz (thk. Belhâc b. Saîd Şerîfî), I-IV, Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 1. Baskı, Beyrut 1990.
  • İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir (1970), et-Tahrîru ve’t-Tenvîr, I-XXX, Dâr-u Sahnûn, Tunus 1997.
  • İbn Atiyye, Ebû Muhammed Abdu’l-Hak b. Ğâlib (541/1147), El-Muharraru’l-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-Azîz (thk. Abdusselâm Abduşşâfî Muhammed), I-V, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. baskı, Lübnan 1993.
  • İbn Kayyım, Şemsuddîn Ebî Abdillâh Muhammed b. Ebî Bekr (751/1350), Bedâiu’t-Tefsîr el-Câmi’ li mâ Fesserahu’l-İmâm İbni Kayyım el-Cevziyye (thk. Yesri’s-Seyyid Muhammed ve Sâlih Ahmed eş-Şâmî), I-III, Dâru İbni Cevzî, Kahire h.1427.
  • İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ İsmâîl b. Ömer (774/1372), Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm, (thk. Mustafa es-Seyyid Muhammed, Muhammed es-Seyyid Reşâd, Muhammed Fazlu’l-Acmâî, Alî Ahmed Abdulbâkî, Hasen Abbâs Kutub), I-XV, Mektebetü Evlâdi’ş-Şeyh li’t-Türâs, 1. Baskı, Kahire 2000.
  • İkbal, Muhammed (1938), İslamda Dini Düşüncenin Yeniden Doğuşu (trc. N. Ahmet Asrar), Bir Yayıncılık, İstanbul ts.
  • Karaman, Hayreddin, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kafi Dönmez, Sadrettin Gümüş, Kur’an Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir, I-V, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2. Baskı, Ankara 2006.
  • Kitabı Mukaddes Eski ve Yeni Ahit, Kitabı Mukaddes Şirketi, İstanbul 1976.
  • Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekir (671/1272), el-Câmi’ li Ahkâmi’l-Kur’ân (thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî), I-XXIV, Müessesetü’r-Risâle, 1. Baskı, Beyrut 2006.
  • Kuşeyrî, Ebu’l-Kâsım Zeynülislâm Abdülkerim b. Hevâzin b. Abdilmelik (465/1072), Letâifu’l-İşârât Tefsîru Sûfî Kâmil li’l-Kur’âni’l-Kerîm (thk.İbrahim Besyûnî), el-Hey’etü’l-Mısriyyeti’l-Âmmeti li’l-Kitâb, 2. Baskı, Mısır 1971.
  • Kutub, Seyyid İbrâhîm (1966), Fî Zilâli’l-Kur’ân, I-VI, Dâru’ş-Şurûk, Kahire ts.
  • Mâturîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd (333/944), Te’vîlâtü Ehli’s-Sünne -Tefsîru’l-Mâturîdî- (thk. Mecdî Baslûm), I-X, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Baskı, Beyrut 2005.
  • Mâverdî, Ebu’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb (450/1058), en-Nüketü ve’l-Uyûn -Tefsîru’l-Mâverdî- (thk. Es-Seyyid b. Abdulmaksûd b. Abdirrahman), I-VI, Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, Beyrut ts.
  • Mevdûdî, Ebu’l-A’lâ (1979), Tefhîmu’l-Kur’an (trc. Muhammed Han Kayanî ve arkadaşları), I-VII, İnsan Yayınları, 2. Baskı, İstanbul 1991.
  • Müslim, Ebu'l-Huseyn b. Haccâc el-Kuşeyrî en-Nîsâbûrî (261/875), Sahîhu'l-Müslim. (Mesûatü's-Sünne el-Kütübü's-Sitte ve Şurûhuhâ, IV-VI, Dâr-u Sahnûn, Tunus 1413h. ; Çağrı Yayınları, İstanbul 1992).
  • Râzî, Ebu Abdillah Fahruddîn Muhammed b. Ömer (606/1209), Tefsîru’l-Fahri’r-Râzî Tefsîru’l-Kebîr Mefâtîhu’l-Ğayb, I-XXXII, Dâru’l-Fikr, 1. Baskı, Beyrut 1981.
  • Reşid Rızâ, Muhammed (1935), Tefsîru’l-Kur’âni’l-Hakîm, I-XII, Dâru’l-Menâr, 2. Baskı, Kahire 1947.
  • Sa’lebî, Ebû İshâk Ahmed b. Muhammed b. İbrahim (427/1035), el-Keşfu ve’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân -Tefsîru’s-Sa’lebî- (thk. Seyyid Kesrevî Hasen), I-VI, Dâru’l-Kütübi’l-Ilmiyye, 1. Baskı, Beyrut 2004.
  • Smıth, Jane I.-Haddad Yvonne Y., “Havva: İslâmî Kadın İmajı” (trc. Yasin Aktay), İslâmî Araştırmalar, 1992, cilt: 6, sayı: 1, s. 64-71.
  • Şa’râvî, Muhammed Mütevellî (1998), Tefsîru’ş-Şa’râvî, I-XIX, İdâratü’l-Kütübi’l-Mektebe, Mısır 1991.
  • Şevkânî, Muhammed b. Ali b. Muhammed (1250/1834), Fethu’l-Kadîr el-Câmi' Beyne Fenniyi’r-Rivâyeti ve'd-Dirâyeti min İlmi’t-Tefsîr, Dâru’l-Ma’rife, 4. Baskı, Beyrut 2007.
  • Şimşek, M. Sait, Hayat Kaynağı Kur’ân Tefsiri, I-V, Beyan Yayınları, İstanbul 2012.
  • Tabatabâî, es-Seyyid Muhammed Hüseyn (1981), el-Mîzân fî Tefsîri’l-Kur’ân (thk. Fudayle eş-Şeyh Hüseyn), I-XII, Müessesetü’l-A’lemî’l-Matbûât, Beyrut 1997.
  • Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr (310/922), Tefsîru’t-Taberî Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân (thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî), I-XXVI, Dârı Hicr, 1. Baskı, Kahire 2001.
  • Tabersî, Ebû Ali el-Fazl b. Hasen b. El-Fazl (548/1153), Mecmau’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân, I-X, Dâru’l-Ulûm, 1. Baskı, Beyrut 2005.
  • Tuksal, Hidayet Şefkatli, Kadın Karşıtı Söylemin İslam Geleneğindeki İzdüşümleri, Otto Yayınları, 4. Baskı, Ankara 2012.
  • Wedûd-Muhsin, Amine, Kur’ân ve Kadın (trc. Nazife Şişman), İz Yayıncılık, 3. Baskı, İstanbul 2005.
  • Yadsıman, Hakkı Şah, “Yılan, Havva, Adem Arasında Geçen Olaylara İslam ve Yahudiliğin Bakışı”, Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. XXXIV/2011, s. 9-35.
  • Yazır, Elmalılı M. Hamdi (1942), Hak Dîni Kur’ân Dili, I-IX, Eser Neşriyat ve Dağıtım, İstanbul, 1979.
  • Zeccâc, Ebû İshâk İbrahim b. Es-Serî (311/923), Meâni’l-Kur’ân ve İ’râbuhû (thk. Abdulcelîl Abduh Şelebî), I-V, Âlemu’l-Kütüb, 1. Baskı, Beyrut 1988.
  • Zemahşerî, Ebu’l-Kâsım Mahmûd b. Ömer (538/1144), Tefsîru’l-Keşşâf an Hakâiki’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vucûhi’t-Te’vîl (thk. Halîl Meymûn Şeyhâ), Dâru’l-Marife, 3. Baskı, Beyrut 2009.

Detaylar

Sayı
Cilt: 15, Sayı: 1, Yaz 2015
Gönderildi
10.03.2015
Yayınlanmış
30.06.2015
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

Oruç, Ayşe Betül. “Klasik Ve Modern Dönem Tefsirlerinde Âdem Ve Eşinin Cennetten Çıkarılması Konusu -Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım-”. Marife 15/1. 30 Haziran 2015. 237-256. https://doi.org/10.33420/marife.437043.