Araştırma Makalesi

Buhârî’nin İlmî Şahsiyeti ve Cerh-Ta‘dîl İlmindeki Yeri

The Scientific Characteristics of Bukhari and His Status in the al-Jarh al-Ta‘Dil

Öz

Hicrî üçüncü asırda yaşayıp el-Câmi‘u’s-Sahîh adlı eseriyle hadis tarihine ismini yazdıran İmâm Buhârî, diğer taraftan da et-Târîhu’l-Kebîr, et-Târîhu’l-Evsat ve ed-Duafâu’s-Sagîr adlı eserleriyle de ricâl ve cerh-ta‘dîl ilminde önemli bir yer edinmiştir. Buhârî ricâl değerlendirmeleriyle cerh-ta‘dîl ilminde otorite kabul edilmiş, daha sonra bu alanda eser kaleme alan münekkitler ondan nakilde bulunmuşlardır. Bu çalışma Buhârî’nin ilmî şahsiyeti ve Buhârî dönemine kadar cerh-ta‘dîl ilminin doğuşu ve gelişimi ile onun söz konusu ilimdeki yerini ele almaktadır.
The Scientific Characteristics of Bukhari and His Status in the al-Jarh al-Ta‘dil Bukhari, who lived in the 3rd century A.H. and was an important scholar in hadithology with his work al-Jami al-sahih, has a significant status for the identification and verifica- tion method of the hadiths and hadiths narrators with his such books as al- Tarikh al- Kabir and al-Dhuafa al-Saghir. As Bukhari was regarded as an authority in the identifica- tion and verification of hadiths, he has been shown as a reference by the Islamic critics since then. This study is about the scientific characteristics of Bukhari, and the verifica- tion method of hadiths before and after him.

Anahtar Kelimeler

Buhârî, Cerh, Ricâl, Et-Kebîr
Bukhari, Al-Jarh Al-Ta‘dil, Rijal, Al-Tarikh Al-Kabir

Kaynakça

  • Aclân, Leylâ Muhammed, Menhecu’l-İmâmi’l-Buhârî fi’l-Cerh ve’t-Ta‘dîl min Hilâli Kitâbihi’t-Târîhi’l-Kebîr, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Kuveyt Üniversitesi, 1998-1999.
  • A‘zamî, M. Mustafa, “Buhârî”, DİA., İstanbul 1992, VI, 368-372.
  • A‘zamî, M. Mustafa, Menhecu’n-Nakd ‘İnde’l-Muhaddisîn Neş’etuhu ve Târîhuhu, Mektebetu’l-kevser, Riyad, 1990/1410.
  • Âşıkkutlu, Emin, Hadiste Ricâl Tenkidi: Cerh ve Ta‘dîl İlmi, MÜİFAV. Yayınları, İstanbul, 1997.
  • Âşıkkutlu, Emin, “Cerh ve Ta‘dîl”, DİA., İstanbul 1993, VII, 394-401.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhim el-Cu‘fî, Kitâbu’t-Târîhi’l-Kebîr, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, ts., I-IX.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhim el-Cu‘fî,et-Târîhu’l-Evsat, thk. Muhammed b. İbrahim el-Lehîdân, Dâru’s-samiği, Riyad, 1998/1418, I-II.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhim el-Cu‘fî,et-Târîhu’s-Sagîr, thk. Mahmud İbrahim Zâyed, Eserin Hadislerinin Fihristi: Yusuf Mar’âşî, Dâru’l-ma‘rife, Beyrut, 1986/1406, I-II.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhim el-Cu‘fî,Kitâbu’d-Duafâi’s-Sagîr, (Nesâî’nin ed-Duafâ’sı ile birlikte), thk. Mahmud İbrahim Zâyed, Dâru’l-ma‘rife, Beyrut, 1986/1406.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhim el-Cu‘fî,el-Câmi‘u’l-Müsnedi’s-Sahîhi’l-Muhtasar min Umûri Resûlillâh Sallallahü ‘Aleyhi ve Sellem ve Sünenihî ve Eyyâmih, thk. Şu‘ayb Arnaût vd., er-Risâletu’l-âlemiyye, Beyrut, 1432/2011, I-V.
  • Cûzcânî, Ebû İshâk İbrâhim b. Ya‘kub b. İshâk es-Sa‘dî, Ahvâlu’r-Ricâl, thk. Subhî el-Bedrî es-Samerrâî, Müessesetu’r-risâle, Beyrut, 1985/1405.
  • Çakın, Kamil “Buhârî’nin Otoritesini Kazanma Süreci”, Hadis Literatürü Araştırmaları, Yayına haz. Salih Özer-Sabri Kızılkaya, Ankara: Kitabiyât, 2007, ss. 117-139.
  • Ebû Gudde, Abdulfettâh, “Halku Kur’an Meselesi”, çev. Mücteba Uğur, AÜİFD., XX, ss. 307-321.
  • Eren, Mehmet, Hadis İlminde Ricâl Bilgisi ve Kaynakları, İSAM. Yayınları, İstanbul, 2012.
  • Eren, Mehmet, Buhârî’nin Sahîh’i ve Hocaları, Nükte Kitap, Konya 2003.
  • Hâkim en-Nîsâbûrî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Abdillâh b. Muhammed, Ma‘rifetu Ulûmi’l-Hadis, thk. Seyyid Muazzam Hüseyin, Dâru ihyâ’i-ulûm, Beyrut, 1997/1417.
  • Hammâde, Fârûk, el-Menhecü’l-İslâmî fi’l-Cerh ve’t-Ta‘dîl, Dâru’t-taybe, Riyad, 1997/1418.
  • Hansu, Hüseyin, Mutezile ve Hadis, OTTO, Ankara, 2012.
  • Hatîb, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit el-Bağdâdî, Târîhu Bağdâd ev Medinetu’s-Selâm, thk. Beşşâr Avvâd Ma‘rûf, Dâru’l-garbi’l-İslâmî, Beyrut, 2001/1422, I-XVII.
  • Hatîb, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit el-Bağdâdî, el-Kifâye fi İlmi’r-Rivâye, Medine ts.
  • Itr, Nûreddîn, Usûlü’l-Cerh ve’t-Ta‘dîl ve İlmu’r-Ricâl, Tab‘atun muvesseâ, Dımeşk, 1427/2007.
  • İbn Adî, Ebû Ahmed Abdullâh b. Abdillâh el-Cürcânî, Esâmî Men Revâ Anhum Muhammed b. İsmâîl el-Buhârî, thk. Amir Hasan Sabrî, Dâru’l-beşâiri’l-İslâmiyye, Beyrut, 1994/1414.
  • İbn Adî, Ebû Ahmed Abdullâh b. Abdillâh el-Cürcânî, el-Kâmil fi Duafâi’r-Ricâl, thk. Süheyl Zekkâr, Dâru’l-fikr, Beyrut, 1984/1404, I-VII.
  • İbn Asâkir, Ebü’l-Kâsım Alî b. el-Hasen b. Hibetillâh b. Abdillâh b. Hüseyn ed-Dımaşkî eş-Şâfiî, Târîhu Medineti Dımeşk, thk. Muhibbiddin Ebî Said Ömer el-Umerî, Dâru’l-fikr, Beyrut, ts., I-LXXX.
  • İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahman b. Muhammed b. İdris, Kitâbu’l-Cerh ve’t-Ta‘dîl, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1953/1372, I-IX.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, Hedyu’s-Sâri Mukaddimetu Fethi’l-Bâri Şerhu Sahîhi’l-Buhârî, Dâru’l-feyhâ, Dımeşk, 2000/1421.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, Tağlîku’t-Ta‘lîk Alâ Sahîhi’l-Buhârî, thk. Saîd Abdurrahman, el-Mektebü’l-İslâmî, Amman, 1985/1405, I-V.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî, Tehzîbu’t-Tehzîb, thk. Âdil Mürşid, İbrahim Zeybek, Müessesetu’r-risâle, Beyrut, ts., I-IV.
  • İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed b. Ahmed el-Büstî, Kitâbu’l-Mecrûhîn mine’l-Muhaddisîn ve’d-Duafâ ve’l-Metrûkîn, thk. Mahmud İbrahim Zâyed, Dârul-ma‘rife, Beyrut, 1992/1412, I-III.
  • İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed b. Ahmed el-Büstî, Kitâbu’s-Sikât, thk. Seyyid Şerefüddîn Ahmed, Dâiretu’l-me‘arifi’l-Osmaniyye, 1973/1393, I-X.
  • İbn Maîn, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Avn el-Mürrî el-Bağdâdî, et-Târîh, thk. Ahmed Muhammed Nûr Seyf, Turâsu’l-İslâmî, Mekke, 1399/1979, I-II.
  • İbn Receb, Ebü’l-Ferec Zeynüddîn Abdurrahmân b. Ahmed b. Abdirrahmân el-Bağdâdî ed-Dımaşkî el-Hanbelî, Şerhu İleli’t-Tirmizî, thk. Nûreddîn Itr, Dâru’l-melâh, I-II.
  • İbn Ubeyd, Muhammed b. Abdilkerim, Tahrîcu’l-Ehâdîsil-Merfû‘ati’l-Müsnedeti fi Kitâbi’t-Târîhi’l-Kebîr li’l-İmâmi’l-Buhârî, Ümmü’l Kura, ed-Da’va ve usuli’d-din 1991/1412, I-III.
  • İbnü’l-Cevzî, Ebi’l-Ferec Abdurrahman b. Ali b. Muhammed, Kitâbu’d-Duafâ ve’l-Metrûkin, thk. Ebü’l-Fidâ Abdullah el-Kâdı, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1986/1406, I-III.
  • Kâsımî, Muhammed Cemaleddin ed-Dımeşkî, Hayatu’l-Buhârî, thk. Mahmud Arnavut, Dâru’n-nefâis, Beyrut, 1992.
  • Koçyiğit, Talat, Hadis Istılahları Sözlüğü, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, Ankara, 1980.
  • Koçyiğit, Talat, Hadisçilerle Kelâmcılar Arasındaki Münakaşalar, TDV., Ankara, 1989.
  • Leknevî, Ebü’l-Hasenât Muhammed Abdülhay b. Muhammed Abdilhalîm b. Muhammed Emînillâh es-Sihâlevî, er-Ref‘ ve’t-Tekmîl fi’l Cerh ve’t-Ta‘dîl, thk. Abdulfettah Ebû Gudde, Mektebetu matbu‘âti’l-İslâmiyye, Beyrut, 2004/1425.
  • Özafşar, Mehmet Emin, İdeolojik Hadisçiliğin Tarihî Arka Planı, Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 1999.
  • Râmhürmüzî, Ebû Muhammed İbn Hallâd el-Hasen b. Abdirrahmân b. Hallâd el-Fârisî, el-Muhaddisu’l-Fâsıl Beyne’r-Râvi ve’l-Va‘î, thk. Muhammed Accâc el-Hatîb, Dâru’l-fikr, Kahire, 1984/1404.
  • Sâlih, Subhî, Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları, çev. M. Yaşar Kandemir, İFAV., İstanbul, 2009.
  • Sehâvî, Muhammed b. Abdirrahman, “el-Mütekellimûn Fi’r-Ricâl”, Erbe‘u resâil, thk. Abdulfettah Ebû Gudde, Mektebü’l-matbu‘âti’l-İslâmiyye, Haleb, 1995/1413.
  • Sübkî, Tacuddin Ebî Nasr Abdülvehhâb Ali b. Abdilkâfî, Tabakâtu’ş-Şafi‘iyyeti’l-Kübrâ, thk. Abdulfettah Muhammed, Mahmud Muhammed et-Tanâhî, Dâru ihyâi’l-kütübi’l-Arabî, 1413/1992, I-X.
  • Tuğlu, Nuri “Mihne Dönemi Tartışmalarının Hadis Rivâyetine Yansıması (Buhârî Özelinde Bir Değerlendirme)”, Dinî Araştırmalar, c. 8, S. 23, ss. 153-170.
  • Turhan, Halil İbrahim, Ricâl Tenkidinin Doğuşu ve Gelişimi, MÜİFAV. Yayınları, İstanbul, 2015.
  • Ukaylî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Amr b. Mûsâ, Kitâbu’d-Duafâi’l-Kebîr, thk. Abdülmu‘tî Emîn Kal‘acî, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1984/1404, I-IV.
  • Ulu, Arif, ““Önceleri isnaddan sormazlardı….” Rivayetinin Senedi Üzerine Bir İnceleme”, AÜİFD., Erzurum 2011, S. XXXIV, ss. 19-46.
  • Umerî, Muhammed Ali Kâsım, Dirâsât fi Menheci’n-Nakd ‘İnde’l-Muhaddisin, Dâru’n-nefâis, Ürdün, 1420/2000.
  • Yücel, Ahmet, Hadis Istılahlarının Doğuşu ve Gelişimi, MÜİFAV., Yayınları, İstanbul, 1996.
  • Yücel, Ahmet, Hadis İlminde Tenkit Terimleri ve İlgili Çalışmalar, MÜİFAV. Yayınları, İstanbul, 1998.
  • Zebîdî, Zeynuddin Ahmed bin Ahmed Abdillatif, Sahih’i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarih Tercemesi ve Şerhi, ter. Ahmed Naim, DİB. Yayınları, Ankara, 1987, (Tecrîd Mukaddimesi).
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî, Siyeru A‘lâmi’n-Nübelâ, thk. Şu‘ayb el-Arnaût vd., Müessesetu’r-risâle, Beyrut, 1983/1403, I-XXV.
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî,Mîzânu’l-İ‘tîdâl Fi Nakdi’r-Ricâl, thk. Şeyh Ali Muhammed Muavvad, Şeyh Âdil Ahmed Abdulmecid, Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, Beyrut, 1995/1416, I-VII.
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî,“Zikru Men Yu‘temedu Kavluh”, Erbe‘u resâil, haz. Abdulfettâh Ebû Gudde, Mektebü’l-matbû‘ati’l-İslâmiyye, Haleb, 1990/1410.

Detaylar

Sayı
Cilt: 16, Sayı: 1, Yaz 2016
Geliş Tarihi
25.03.2016
Kabul Tarihi
14.12.2019
Yayın Tarihi
30.06.2016
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Taş, Mustafa. “Buhârî’nin İlmî Şahsiyeti Ve Cerh-Ta‘dîl İlmindeki Yeri”. Marife 16/1. 30 Haziran 2016. 87-109. https://doi.org/10.33420/marife.436714.
Özet Görüntüleme: 22
PDF İndirme: 7

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: