Araştırma Makalesi

Kutbuddîn Şîrâzî’nin İşrâkîliğin Anlaşılması ve Dönüşmesindeki Rolü

Qutb al-Din Shirazi’s Role in the Conception and Transformation of the Ishraqi Philosophy

Özet

Bu çalışma giriş, dört bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Girişte şerh yazımının gerekçeleri ve İslam felsefesi alanındaki şerh geleneğinden bahsedeceğiz. Birinci bölümde Hikmetu’l-İşrâk şârihi Kutbuddîn Şîrâzî’nin (ö. 710/1311) İbn Sînâ sonrası dönemde Meşşâîliğe karşı yeni ve alternatif bir felsefî ekol olma iddiasıyla ortaya çıkan İşrâkîliğe, kurucusu Şihâbuddîn Sühreverdî’ye (ö. 1191) ve temel eseri Hikmetu’l-İşrâk’a ilişkin yorum ve açıklamalarını ele alacağız. İkinci bölümde Şîrâzî’nin bazı önemli İşrâkî terimlere ilişkin izahlarını tahlil edeceğiz. Üçüncü bölümde Şîrâzî’nin önde gelen İşrâkî ilke ve öğretilere dair açıklamalarını konu edineceğiz. Dördüncü bölümde ışık kavramının İşrâkî felsefedeki yerine ve önemine ilişkin Şîrâzî’nin yorumlarını inceleyeceğiz. Sonuç kısmında Şîrâzî’nin bu dört yönlü şerh ve yorum faaliyetleri neticesinde, kendisinden sonraki İşrâkî çizgiye nasıl bir yön verdiğine ve İşrâkî geleneğin onun ardından nasıl bir yapıya büründüğüne dair genel bir değerlendirme yapacağız.
Qutb al-Din Shirazi’s Role in the Conception and Transformation of the Ishraqi Philosophy This study is composed of an introduction and four sections. The introduction will investigate the reasons that underlie the composition of commentaries on texts of different fields, talking in general terms of the tradition of writing commentaries in Islamic philosophy. The first section will focus on Qutb al-Din Shirazi’s (d. 710/1311) explanations and commentaries as regards the Ishraqi philosophy that rose in the post-Ibn Sinian period with a claim of being an overall philosophical system that is new and alternative to the Mashshai philosophy, i.e., Muslim Neo-Platonist Aristotelianism. It will also discuss Shirazi’s approach to Suhrawardi (d. 587/1191), the founder of the Ishraqi philosophy and the writer of its main text, the Ḥikmat al-Ishraq. The second section will examine Shirazi’s analysis and exposition of some important Ihsraqi terms. The third section will focus on Shirazi’s explanations of main Ishraqi principles and teachings. The fourth section unpacks Shirazi’s interpretation of the significance of the concept "light" for the general Ishraqi system. The conclusion part will provide a general assessment of the defining role Shirazi played in giving a direction and character to the Ishraqi tradition through his interpretation and commentary.

Anahtar Kelimeler

İslam Felsefesi, Şihâbeddîn Sühreverdî, İşrâk Felsefesi, Kutbuddîn Şîrâzî, Şerh Geleneği
Islamic Philosophy, Shihab Al-Din Suhrawardi, Ishraqi Philosophy, Qutb Al-Din Shirazi, Tradition Of Commentary

Referanslar

  • Âştiyânî, Seyyid Celâleddîn, Hestî ez Nazar-ı Felsefe ve ‘İrfân, Bûstân-ı Kitâb-ı Kum, Kum 1382 (2003).
  • Coşar, Hakan, “İslam Düşüncesinde Az Bilinen Bir Gelenek: İşârât (Şerhleri) Geleneği”, Dini Araştırmalar, Temmuz-Aralık 2013, cilt: 16, sayı: 43, ss. 47- 66.
  • Fahri, Macit, İslam Felsefesi Tarihi, çvr. Kasım Turhan, Ayışığı Kitapları, İstanbul 1998, s. 92.
  • İbn Arabî, Muhyiddîn, el-Fütûhâtu’l-Mekkiyye fî Ma‘rifeti’l-Esrâr el-Mâlikiyye ve’l-Mulkiyye, Dâru İhyâi’t-Turâs el-‘Arabî, Beyrut 1998.
  • İbn Sînâ, Ebû ‘Alî, en-Necât fî’l-Mantık ve’l-İlâhiyyât, ed. Abdurrahmân ‘Umayra, Dârü’l-Cîl, Beyrut 1992.
  • İbn Sînâ, Ebû ‘Alî, eş-Şifâ, el-Mantık, ed. Sa‘îd Zâyid, Mektebetü Âyetillâh el-Mar‘aşî, Kum 1404.
  • İbn Sînâ, Ebû ‘Alî, İşaretler ve Tembihler (el-İşârât ve’t-Tenbihât), çev. Ali Durusoy, Muhittin Macit, Ekrem Demirli, Litera Yayıncılık, İstanbul 2005.
  • İbn Sînâ, Ebû ‘Alî, Mantıkü’l-Meşrikiyyîn, Mektebetü Âyetillâh el-Mar‘aşî, Kum 1405.
  • Kara, İsmail, “Şerh ve Haşiye Geleneği Kuşatılmadan İslam’ın Klasik Kaynakları ve İlim Mirası Anlaşılabilir mi?”, Türkiye IV. Dinî Yayınlar Kongresi, Dini Klasikler, Tebliğler – Müzakereler, (30-31 Ekim 2009 / Ankara), s. 61-86.
  • Kutluer, İlhan, İbn Sînâ Ontolojisinde Zorunlu Varlık, İz Yayıncılık, İstanbul 2002.
  • Sühreverdî, Şihâbuddîn, Hikmetu’l-İşrâk, ed. Ebdollâh-e Nûrânî–Mehdî Mohaggeg, Moessese-ye Çâb o İntişârât-e Dânişgâh-e Tehrân–McGill University, Institute of Islamic Studies, Tehran Branch, Tahran 2001.
  • Şehrezûrî, Şemsuddîn Muhammed, Şerhu Hikmeti’l-İşrâk, ed. Hossein Zia’i Torbati, Pejûheşgâh-e Ulûm-e İnsânî o Motâle‘ât-e Ferhengî, Tahran 2001.
  • Şîrâzî, Kutbuddîn, Şerhu Hikmeti’l-İşrâk, ed. Ebdollâh-e Nûrânî–Mehdî Mohaggeg, Moessese-ye Çâb o İntişârât-e Dânişgâh-e Tehrân–McGill University, Institute of Islamic Studies, Tehran Branch, Tahran 2001.
  • Tabâtabâî, Muhammed Hüseyin, Bidâyetü’l-Hikme, ed. ‘Abbâs ‘Alî ez-Zirâ‘î es-Sebzvârî, Müessesetü’n-Neşri’l-İslâmî, Kum 1427.
  • Takî Mîr, Muhammed, Şerh-i Hâl o Âsâr-i ‘Allâme Qutbuddîn Mahmûd bin Mes‘ûd Şîrâzî, Danişgâh-i Pehlevî, Şîrâz tsz.
  • Uluç, Tahir, İbn Arabî’de Sembolizm, İnsan Yayınları, Üçüncü Baskı, İstanbul 2011.
  • Uluç, Tahir, Sühreverdî’nin İbn Sînâ Eleştirisi, İnsan Yayınları, İstanbul 2012.
  • Walbridge, John, The Science of Mystic Lights, Qutb al-Din Shirazi and the Illuminationist Tradition in Islamic Philosophy, Harvard University Press, Cambridge 1992.

Detaylar

Sayı
Cilt: 16, Sayı: 2, Kış 2016
Gönderildi
25.09.2016
Yayınlanmış
31.12.2016
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Felsefe ve Din Bilimleri,
İslam Felsefesi

Nasıl Atıf Yapılır

Uluç, Tahir. “Kutbuddîn Şîrâzî’nin İşrâkîliğin Anlaşılması Ve Dönüşmesindeki Rolü”. Marife 16/2. 31 Aralık 2016. 205-235. https://doi.org/10.33420/marife.436282.