Araştırma Makalesi

Kadına Şiddeti Meşrûlaştırdığına Delil Olarak Kullanılan Bazı Âyet ve Hadislerin Değerlendirilmesi

Evaluation of Some Verses and Hadīths Which Have Legitimized Violence against Women and Used As Evidence

Özet

"Kadına şiddet", diğer ülkelerin olduğu gibi ülkemizin de karşı karşıya kaldığı problemlerinin başında gelmektedir. Müslüman olmakla övünen bir toplumda, sevgi, barış ve merhamet dini olan İslâm’ın bazı mensupları içinde, erkeklerin ülfet etmek ve huzur bulmak için yaratıldığı vurgulanan eşlerine ve kadınlara uyguladıkları şiddetin, hatalı yorumlanan naslardan, örften ve cahillikten kaynaklanan birtakım sebeplerinin olması, işin en acı yönlerinden birini teşkil etmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın temel amacı, kocanın eşini dövebileceğine delil olarak gösterilen Nisâ sûresinin 34. âyetindeki nüşûz ve darb meselesini ve bu meyanda Allah Resûlü’nden rivayet edilen Buhârî’nin Sahîh’in Nikâh bölümünün 93. babında, Kadını Dövmenin Çirkinliği başlığı altında zikrettiği hadisleri değerlendirmektir. Bu çerçevede nâşize olan eşine karşı, kocasının nasıl davranması gerektiği, onu bu tutumundan vazgeçirmek için kocanın hangi metotları izlemesinin tavsiye edildiği, nüşûzün anlamını tam olarak tespit etmeden ve bunu dikkate almadan ilgili âyette geçen "idribûhünne" kelimesini isabetli bir şekilde yorumlamanın mümkün olmadığı üzerinde durulacaktır. Kur’ân ve Sünnet’in temel yaklaşımı âyet ve ilgili rivâyetler çerçevesinde incelenecek, birtakım rivâyetleri kadının dövülebileceği şeklinde yorumlamanın mümkün olup olmadığı geniş bir bakış açısıyla tartışılıp değerlendirilecektir Metot olarak ne tamamen klasik bir yaklaşım ve peşin hüküm ne de modern ve feminist bir bakış açısı benimsenecek, bunun yerine öncelikle ilgili âyet ve hadisleri selef âlimlerinin ve çağdaş araştırmacıların nasıl yorumladığına odaklanılacaktır. Ardından bunların bağlamları, ayetlerin niçin indiği, hadislerin söylenme sebepleri vb. dikkate alınarak mesele bütüncül bir bakış açısıyla ve geniş bir perspektiften değerlendirilmeye çalışılacak ve kocanın da nüşûzü söz konusu olmakla birlikte bu çalışmada sadece eşinin nüşûzüne dair rivayetler tahlil edilecektir.
Violence against women takes places at the top of the problems faced by our country, as it is in other countries. In a society which prides itself as Muslim, some male adherents of Islām, which is a religion of love, peace and compassion, apply violence in their wives and women whereas they have been created for friendship, love and compassion by depending on misinterpreted verses, hadiths, tradition and ignorance. This is one of the most painful aspects of the problem. Therefore, the main purpose of this study is to explain the question of nushūz (disloyalty, ill-conduct, rebellion) and of beating, in the 34th verse of the Nisā surah (4:34) which is shown as evidence that it gives a right for husbands to beat their wives in some circumstances and to evaluate the other hadiths which were mentioned in Sahīh al-Bukhārī in the Chapter Marriage (Nikāh 93). In this context, It will be emphasized that how the husband behaves against his nāshiza wife, which methods should he follow, in order to give up her nushūz and it is not possible to accurately interpret without fully determining the meaning of the key words "nushūz" and "idribūhunna" used in verses. The basic approach of the Qur’ān and the Sunnah will be examined in the light of verses and related hadīths, and it will be discussed and evaluated with a broad view, whether it is possible to interpret some of the hadiths referring to the beating of women. As a method, neither a completely classical approach nor a preconceived notion nor a modern and feminist point of view will be adopted, but instead, it will focus on how the first Muslim scholars and contemporary researchers interpreted the related verses and hadiths, and then evaluate their the contexts of related hadiths paying attention to contexts and occasions of the Revelation of the Qur’ān (asbāb al-nuzūl), finally the issue will be tried to be assessed from a holistic and a broad perspective. Even though men can also commit nushūz, in this paper, it will be analyze just female nushūz towards their husbands.

Anahtar Kelimeler

Şiddet, Hadis, Nüşûz, Gelenek, Dayak
Violence, Hadīth, Rebelliousness, Tradition, Strike

Referanslar

  • Ahmed b. Hanbel, Müsnedü’l-İmâm Ahmed b. Hanbel. Thk. Ahmed Muhammmed Şâkir, Kahire: Dâru’l-hadîs, 1416/1995.
  • Abdülmuhsin b. Hamd el-Bedr. Şerhu Sünen-i Ebî Dâvûd. www.islamweb.net.
  • Aile İçi Şiddetin Sebep ve Sonuçları. Ankara: T.C Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu, Yayın no: 86, 1995.
  • Altınay, Ayşe Gül - Arat, Yeşim; Türkiye’de Kadına Yönelik Şiddet, İstanbul: Metis Yayınları 2007.
  • Âmidî, Ebü’l-Hasen Seyfeddîn Ali b. Muhammed. el-İhkâm fî usûli’l-ahkâm. Thk. Abdürrezzâk Afîfî, Beyrut-Dımaşk el-Mektebü’l-İslâmî, ty.
  • Aslan, Recep, “Rahmet Peygamberi Hz. Muhammed’in Kadına Yönelik Şiddeti Ortadan Kaldırma Konusunda Örnek Alınabilecek Söz Ve Uygulamaları”, Diyanet İlmî Dergi 48/1 (2012): 29-42.
  • Aynî, Ebû Muhammed Bedreddin Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ el-Hanefî. Umdetü’l-kârî fî şerhi Sahîhi’l-Buhârî. Beyrut: Dâru ihyâi türâsi’l-Arabî, ty.
  • Azîmâbâdî, Ebü’t-Tayyib Muhammed Şemsü’l-hak b. Emîr Ali ed-Diyânüvî. Avnü’l-maʽbûd. Beyrut: Dâru’l- kütübi’l-ilmiyye, 1416/1995.
  • Azîzî, Ali b. Ahmed el-Bulâkî. es-Sirâcü’l-münîr şerhu’l-Câmii’s-sağîr fî hadîsi’l-beşîr ve’n-nezîr. y.y., ty.
  • Bayındır, Abdülaziz, “Darbü’z-zevce”. Erişim: 18 Haziran 2018. http://www.hablullah.com/?p=2945.
  • Begavî, Muhyissünne Ebû Muhammed el-Hüseyin b. Mesʽud. Tefsîr. Thk. Hâlid Abdurrahman. Beyrut: Dâru’l-maʽrife, ty.
  • Beyzâvî, Ebû Saîd Nasırüddin Abdullah b. Ömer b. Muhammed Beyzâvî. Envârü’t-tenzîl ve esrârü’t-te’vîl. Beyrut: Dârü’s-sader, 1425/2004.
  • Buhârî, Ebû Abdullah Muhammed b. İsmail. Sahîhu’l-Buhârî. İstanbul: Çağrı Yayınları; Tunis: Dâru Sahnûn, 1992/1413.
  • Türkçe Sözlük, Heyet, haz. Şükrü Haluk Akalın vd. (Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2011), 2223.
  • Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru ihyâi türâsi’l-Arabî, 1405/1984.
  • Devos, Siel, The Feminist Challenge of Qur’an Verse 4:34: An Analysis of Progressive and Reformist Approaches and Their Impact in British Muslim Communities. Yüksek Lisans Tezi. Londra: SOAS, University of London, 2015.
  • Doğan, İsmail. Modern Toplumda Vatandaşlık Demokrasi ve İnsan Hakları. Ankara: Pegem Yayınları, 2001.
  • Ebû Dâvud, Süleyman b. Eş’as b. İshak el-Ezdî es-Sicistanî. es-Sünen. Beyrut: Dâru ihyâi türâsi’l-Arabî, ty.
  • Esed, Muhammed. The Message of The Qur’ān. Gibraltar: Dar al-Andalus, 1993.
  • Görgülü, Hasan Ali. İslâm Hukukunda Eşler Arası Sorunlar ve Çözüm Yolları. Isparta: Fakülte Kitapevi, 2005.
  • Güler, Nuran- Tel Hatice, Tuncay, Fatma Özkan “Kadının Aile İçinde Yaşanan Şiddete Bakış”, C. Ü. Tıp Fakültesi Dergisi 27/2 (2005): 51-56.
  • Gültekin, Mücahit; Şahin, Meryem; Türkiye’de ve Dünyada Kadına Şiddet, Sosyal Ekonomik ve Kültürel Araştırmalar Merkezi (SEKAM), İstanbul 2015.
  • Güner, Osman, “İslam Düşüncesinde Kadına Yönelik Şiddet Söylemine Bir Bakış”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 23 (2007): 51-62.
  • Hâkim, Ebû Abdullah Muhammed b. Abdullah. el-Müstedrek ale’s-Sahîhayn (Thk. Mustafa Abdülkadir Atâ), Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1411/1990.
  • Hattâbî, Ebû Süleyman Hamd b. Muhammed b. İbrahim. Meâlimü’s-sünen. Haleb: Matbaatü’l-ilmiyye, 1351/1932.
  • Heisse, Lori. “Violence Against Women; The Hidden Burden”. World Health Statistics Quarterly, 1993. 46/1, 78-85. Erişim 12 Mart 2017, http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/48688/ 1/WHSQ_1993.
  • Isfahânî, Ebü’l-Kâsım Hüseyin b. Muhammed b. Mufaddal Râgıb. Muʽcemu müfredâti elfâzi’l-Kur’ân (Thk. Nedim Marʽaşli) Beyrut: Dâru’l-fikr, ty.
  • İbn Atiyye Ebû Muhammed Abdü’l-Hak. el-Muharrerü’l-vecîz. Thk. Abdü’s-Selâm Abdü’ş-Şâfiî, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1422.
  • İbn Âşûr, Muhammed Tâhir Muhammed b. Muhammed et-Tûnusî. Tefsîrü’t-tahrîr ve’t-tenvîr. Tunus: Dâru Tûnisiyye, 1984.
  • İbn Battâl, Ebü’l-Hasan Ali Halef b. Abdülmelik el-Kurtubî. Şerhu Sahîhi’l-Buhârî, Riyad: Mektebetü’r-rüşd, 1423/2003.
  • İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahman b. Muhammed b. İdris b. el-Münzir et-Temîmî. Tefsîru’l-Kur’âni’l-azîm (Thk. Esad Muhammed et-Tayyib) Suudi Arabistan: Mektebetü Nezzâr Mustafa el-Bâz, 1419/1998.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Ahmed b. Ali el-Askalânî. Fethü’l-bârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî. Thk. Abdülaziz b. Abdullah b. Bâz, Beyrut: Dâru’l-fikr, 1416/1996.
  • İbn Hibbân, Muhammed b. Hibbân b. Ahmed et-Temîmî el-Büstî. Sahîhu İbn Hibbân (Bi tertibi İbn Bülbân). Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1414/1993.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İsmâil b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’âni’l-azîm. Beyrut: Dâru’l- kütübi’l-ilmiyye, 1421/ 2000.
  • İbn Kudâme, Muvaffakuddin İbn Kudâme Abdullah b. Ahmed el-Makdisî, el-Kâfî fî fıkhı’l- İmam Ahmed b. Hanbel. TThk. Muhammed Fâris, Misad Abdülhamid, Beyrut: Dâru’l- kütübi’l-ilmiyye, 1414/1994.
  • İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed b. Yezid er-Rebeî el-Kazvinî. Sünen. Beyrut: Dâru’l-ceyl, 1998.
  • İbn Manzûr, Cemalüddin Muhammed b. Mükerrem. Lisânü’l-Arab. 5: 414, Beyrut: Daru’l-fikr, 1994.
  • İbnü’l-Arabî, Muhammed b. Abdullah Ebû Bekir. Ahkâmü’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1424/ 2003.
  • Karaman, Hayrettin - Çağrıcı, Mustafa - Dönmez, İ. Kafi - Gümüş, Sadrettin. Kur’ân Yolu Türkçe Meal ve Tefsir. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2006.
  • Karaman, Hayrettin, İslâm’da Kadın ve Aile, İstanbul: Ensar Neşriyat, 1993.
  • Kâsânî, Ebû Bekir b. Mesud Alâüddîn Ahmed. Bedâiu’s-sanâî fî tertîbi’ş-şerâi. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1406/1986.
  • Keşmirî, Muhammed Enver Şah. Feyzü’l-bâri alâ Sahîhi’l-Buhârî. Thk. Muhammed Bedr. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1426/2005.
  • Kjaerum, Violence Against Women: An EU Wide Survey. Publications Office of the European Union, Luxembourg 2015.
  • Köse, Saffet, Genetiğiyle Oynanmış Kavramlar Aile Medeniyetinin Sonu, Mehir Vakfı, Konya 2014.
  • Kurtubî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ahmed el-Ensârî. el-Câmiu li ahkâmi’l-Kur’ân. Thk. Abdürrezzâk el-Mehdî. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-Arabî, 1418/1997.
  • Krug, Etienne - Dahlberg Linda L vd. World Report on Violence and Health, Geneva: WHO, 2002.
  • Luvis b. Nikola el-Ma’luf el-Yesui Ma’luf. el-Müncid fi’l-lüğa ve’l-a’lâm. Beyrut: Dâru’l-Meşrik, Dâr el-Machreq, 1986.
  • Moradian, Azad, “Domestic Violence against Single and Married Women in Iranian Society”. Erişim: 22 Eylül 2018. http://www.academia.edu.
  • Mukâtil b. Süleyman, Ebü’l-Hasen el-Ezdî el-Belhî. Tefsîru Mukâtil b. Süleyman (Thk. Abdullah Mahmud Şahâte), Beyrut: Dâru ihyâi’t-türâs, 1423/2002.
  • Mübârekfûrî, Muhammed Abdurrahman b. Abdürrahim. Tuhfetü’l-ahvezî. Beyrut: Dârü kütübi’l-ilmiyye, ty.
  • Münâvî, Zeynüddin Muhammed Abdurrauf. Feyzü’l-kadîr. Mısır: el-Mektebetü’l-ticâriyyeti’l-kübrâ, 1356/1937.
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyin el-Kuşeyrî en-Nîsâbûrî Müslim b. el-Haccac. Sahîhu’l-Müslim (Thk. Muhammed Fuad Abdulbâkî), Kahire: Dâru’l-hadîs, 1363/1943.
  • Nehhâs, Ebu Cafer Ahmed b. Muhammed b. İsmail b. Yunus. İʽrâbü’l-Kur’ân (Nşr. Menşurât Muhammed Ali Beydun), Beyrut: Daru’l-kütübi’l-Arabiyye, 1421/2000.
  • Nesâî, Ebû Abdurrahman Ahmed b. Ali b. Şuayb. es-Sünenü’l-kübrâ. Thk. Abdulgaffâr Süleyman, Seyyid Kisrevî, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1418/1998.
  • Nesefî, Ebü’l-Berekât Hafızüddin Abdullah b. Ahmed b. Mahmud. Tefsîru’n-Nesefî Medârikü’t-tenzîl ve medâriku’t-te’vîl, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1429/2008.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Muhyiddin Yahyâ b. Şeref. el-Minhâc fi şerhi Sahîhi Müslim b. Haccac. Beyrut: Dâru ihyâi türâsi’l-Arabî, 1392.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Muhyiddin Yahyâ b. Şeref. el-Mecmuʽ şerhu’l-Mühezzeb, Dârü’l-kütüb, ty.
  • Okuyan, Mehmet, “Kadına Yönelik Şiddete Kur’ân’ın Bakışı”, On Dokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 23 (2007): 120-121.
  • Öztürk, Emine, “Türkiye’de Aile, Şiddet ve Kadın Sığınma Evleri”, Günümüz İslam Toplumları ve Problemleri Sempozyum Bildirileri Kitabı, Ed. Salih Öz- Recep Vardi (Bozok Üniversitesi Akademi Titiz Yayınları 2015), 61-90.
  • UNICEF 2000. Domestic Violence Against Women and Girls, Innocenti Digest no. 6, Floransa: UNICEF Innocenti Research Center.
  • Râzî, Ebû Abdullah Fahreddin Muhammed b. Ömer Fahreddin. Tefsîru’l-kebîr. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2009.
  • Şevkânî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ali b. Muhammed el-Havlânî. Fethü’l-kadir el-câmi’ beyne fenneyi’r-rivâye ved-dirâye min ilmi’t-tefsîr. Dımaşk: Dâru İbn Kesîr; Beyrut: Dâru’l-kelimi’tayyib, 1414/1993.
  • Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr. Câmiu’l-beyan fî te’vîli’l-Kur’ân. Thk. Ahmed Muhammed Şakir, Kahire: Mektebetü İbn Teymiyye, ty.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhamed b. Îsâ b. Sevre es-Sülemî. Sünen. Thk. Beşar Avvâd, Beyrut: Dâru garbi’l-İslâmiyyîn, 1996.
  • Tuğlu, Nuri, Bireysel ve Aile İçi İlişkilerde İslam’ın Şiddet Karşıtlığı. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2009.
  • Tûribiştî, Ebû Abdullah Fazlullah b. Hasan. el-Müyesser fî şerhi Mesâbihi’s-sünne. Thk. Abdülhamîd Hindâvî. Mekke: Mektebetü Nizâr Mustafa el-Bâz, 1429/2008.
  • Turkiye Buyuk Millet Meclisi Baskanligi. “Türk Medeni Kanunu”. Erişim: 15 Eylül 2018. https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k4721.html.
  • Vâhidî, Ebü’l-Hasen Ali b. Ahmed b. Muhammed b. Ali en-Nîsâbûrî. Esbâbü’n-nüzûl. Thk. Isâm b. Abdülmuhsin el-Hamidân. ed-Demâm: Dâru’l-ıslâh, 1992.
  • Vakfı’s-Süleymâniyye Merkezü Ebhâsi’d-dîn ve’l-fıtra. “en-Nüşûz fi’l-Kur’âni’l-kerîm”. Erişim: 18 Haziran 2018. http://www.hablullah.com/?p=3201.
  • Yavuz, Yunus Vehbi, Kur’an’da Kadın Hak ve Özgürlüğü, Bayrak Yayınları, İstanbul 1999.
  • Zemahşerî, Ebü’l-Kâsım Cârullah Mahmud b. Ömer b. Muhammed. Keşşâf an hakâikı gavâmizi’t-tenzîl ve uyûni’l-ekâvil fî vücûhi’t-te’vîl. Tahkik Taʽlik ve Dirâse Adil Ahmed Abdülmevcûd. Ali Muhammed Muavvaz; Şârik fî Tahkik Fethi Abdurrahman Ahmed Hicâzî. Mektebetü’l-Ubeykan, Riyad 1418/1998.
  • Zebidî, Ebü’l-Feyz Murtaza Muhammed b. Muhammed b. Muhammed. Tâcü’l-arûs min cevâhiri’l-Kâmûs Thk. Heyet. Kahire: Dâru’l-hidâye, ty.
  • Zeylaî, Osman b. Ali Fahruddîn. Tebyînü’l-hakâik şerhu Kenzi’d-dakâik. Bulak: el-Matbaatü’l-kübrâ el-Emîriyye, 1313.
  • http://www.kuranmeali.org/4/nisa_suresi/34.ayet/kurani_kerim_mealleri.aspx. Erişim: 06 Mart 2015.
  • http://www.medimagazin.com.tr/hekim/genel/tr-hekimlerin-yuzde-kaci-sigara-icer-2-12-13321.html. Erişim: 12 Mart 2014.

Detaylar

Sayı
Cilt: 18, Sayı: 2, Kış 2018
Gönderildi
19.06.2018
Yayınlanmış
31.12.2018
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Hadis

Nasıl Atıf Yapılır

Kutluay, İbrahim. “Kadına Şiddeti Meşrûlaştırdığına Delil Olarak Kullanılan Bazı Âyet Ve Hadislerin Değerlendirilmesi”. Marife 18/2. 31 Aralık 2018. 439-467. https://www.marife.org/marife/article/view/813.