Araştırma Makalesi

Ayetler Bağlamında Âlemin Yaratılışındaki Denge

The Balance in the Creation of the Universe in the Context of Verses of the Qur’ān

Öz

Kur’an ayetleri, muhatabı olan insana hitap ederken insanın ilişkili bulunduğu diğer varlık alanlarını da gündeme getirmektedir. Bu noktada insanı çevreleyen tabiat ve âlem konuları öne çıkmaktadır. Âlemi konu edinen ayetler, yaratılışından itibaren âlemin taşıdığı belli özellikleri önemli mesajlar eşliğinde sunar. Âlemin bir unsuru olan insana yönelik söz konusu mesajlar, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Âlemdeki dengeli işleyiş, alelade bir düzen ve amaçsız bir sisteme sahip olmakla açıklanamayacak kadar ilkeli ve sistemlidir. Âlemin her türlü çelişki ve çatışmadan uzak, hikmet dolu dengeli yapısı, ayetlerde Allah’ın yaratıcılığının, vahdetinin ve yüce kudretinin delili olarak öne sürülmektedir. Diğer yandan dengeli ve sistemli işleyişin dinamiklerindeki bozukluktan insanın bizzat sorumlu tutulması, insanın kâinat üzerindeki sorumlu ve etkin rolünü bizlere hatırlatmaktadır. Bu çok yönlü denge unsuru, insanın da bu dengeli yapıya uyum sağlamasını gerektirmektedir. Dolayısıyla âlemin dengeli yapısının varlığını sürdürmesi, insanın dengeli bir form’a ulaşmasıyla mümkün olmaktadır. Söz konusu bu denge, Kur’an’da farklı bağlamlarda dile getirilen ‘orta yol’un da anahtarını bizlere sunacaktır.
While the Qur’ānic verses address the people who are the respondents, it also brings up other areas of existence that are related to human beings. At this point, the nature and universe that surrounded the human being comes out. The verses that relate to the universe present certain features of the universe from the moment of the creation accompanied by important messages. These messages to the human being, which is an element of the world and constitute the subject of this study. The balanced operation in universe is so principled and systematic that cannot be explained by saying that it has an ordinary system without purpose. To be free from all kinds contradiction and conflicts the universe with its fullness of wise and balanced structure put forward as an evidence of the creation, unity and supreme power of Allāh in the verses of the Qur’ān. On the other hand, the fact that man is personally responsible for the disturbance in the dynamics of balanced and systematic operation reminds us of the responsible and active role of man in the universe. This multi-dimensional equilibrium element requires the human being to adapt to this balanced structure. Therefore, for the balanced structure of the universe to be continuity become possible with the achievement of human being a balanced form. This balance will present the key of the ‘middle way’, which is expressed in the Qur’ān in different contexts.

Anahtar Kelimeler

Kur’ân, Tefsir, Âlem, Tevhid, Estetik
Tafsīr, At-Tavhid, Universe, Aesthetics

Kaynakça

  • Abdülbâkī, Muhammed Fuâd. el-Mu’cemü’l-müfehres li elfâzi’l-Kur’âni’l-Kerîm. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 2001.
  • Altıntaş, Ramazan. İslam Düşüncesinde Tevhid ve Estetik İlişkisi. İstanbul: Pınar Yayınları, 2002.
  • Arat, Necla. Etik ve Estetik Değerler. 2. Baskı. İstanbul: Telos Yayınları, 1996.
  • Ateş, Süleyman. Yüce Kur’ân’ın Çağdaş Tefsiri. 12 Cilt. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, t.y.
  • Aydın, Mehmet S. Din Felsefesi. 10. Baskı. İzmir: İzmir İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2002.
  • Cevherî, İsmâîl b. Hammâd. es-Sıhâh tâcu’l-luğa ve sıhahu’l-Arabiyye. Thk. Ahmed Abdulğafûr Attâr. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’l-’İlm li’l-Melâyîn, 1984.
  • Cürcânî, Ali b. Muhammed b. Ali. Kitâbu’t-Ta’rîfât. Thk. Adil Enver Hadr. Beyrut-Lübnan: Dârul Ma’rife, 2007.
  • Çelebi, İlyas. “Sünnetullah”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 2010. 38: 159-160.
  • Düzenli, Yaşar. Kur’ân Işığında Evrensel Dengeler ve İnsan. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 2000.
  • Esed, Muhammed. Kur’an Mesajı Meal-Tefsir. Trc. Cahit Koytak, Ahmet Ertük. İstanbul: İşaret Yayınları, 2004.
  • Ezherî, Ebû Mansûr Muhammed b. Ahmed. Tehzîbu’l-luğa. Thk. ‘Abdusselâm Muhammed Hârûn. 15 Cilt. Mısır: el-Müessesetü’l-Mısriyyetü’l-Âmmetü li’t-Te’lîf ve’l-Enbâ’ ve’n-Neşr, ty.
  • Fazlur Rahman. Ana Konularıyla Kur’an. Trc. Alparslan Açıkgenç. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2005.
  • Ferrâ’, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Ziyâd. Me’âni’l-Kur’ân. 3 Cilt. 2. Baskı. Beyrut: ‘Âlemu’l-Kütüb, 1983.
  • Fîrûzâbâdî, Ebû’t-Tâhir Mecduddîn. el-Kāmûsu’l-muhît. Thk. Muhammed Naîm el-Arkasûsî. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2005.
  • Gazzâlî, Ebû Hâmid. İhyâü Ulûmi’d-Dîn. 16 Cilt. b.y.: Dâru’ş-Şa’b, ty.
  • Halîl b. Ahmed. Kitâbu’l-’Ayn. Thk. ‘Abdulhamîd Hindâvî. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-’İlmiyye, 2003.
  • Hançerlioğlu, Orhan. Felsefe Ansiklopedisi Kavramlar ve Akımlar. 4. Baskı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2005.
  • Hökelekli, Hayati. “Fıtrat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Ankara: TDV Yayınları, 1996), 13: 47-48.
  • İbn Âşûr, Muhammed et-Tâhir. et-Tahrîru ve’t-tenvîr. 30 Cilt. Tunus: Dâr-u Sahnûn, 1984.
  • İbn Atiyye, Ebû Muhammed Abdu’l-Hak b. Ğâlib. el-Muharraru’l-vecîz fî tefsîri’l-Kitâbi’l-Azîz. Thk. er-Rahâle el-Fâruk, Abdullah b. İbrahim el-Efsârî, es-Seyyid Abdulâli es-Seyyid İbrahim, Muhammed eş-Şâfî es-Sâdık el-Anânî. 2. Baskı. 8 Cilt. Katar: Vizâretü’l-Evkāf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 2007.
  • İbn Ebî Hâtim, El-Hâfız ‘Abdurrahmân b. Muhammed İbn İdrîs er-Râzî. Tefsîru’l-Kur’âni’l-’Azîm. Thk. Es’âd Muhammed et-Tayyib. Riyad: Mektebetu Nizâr Mustafa el-Bâz, 1997.
  • İbn Fâris Ebû’l-Huseyn Ahmed b. Zekeriyyâ. Mu’cemu mekâyisi’l-luğa. Thk. ‘Abdusselâm Muhammed Hârûn. 6 Cilt. b.y.: Dâru’l-Fikr, y.y.
  • İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ İsmâîl b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm. Thk. Mustafa es-Seyyid Muhammed, Muhammed es-Seyyid Reşâd, Muhammed Fazlu’l-Acmâî, Alî Ahmed Abdulbâkī, Hasen Abbâs Kutub. 15 Cilt. Kahire: Mektebetü Evlâdi’ş-Şeyh li’t-Türâs, 2000.
  • İsfahânî, er-Râgıb. Müfredâtü elfâzı’l-Kur’ân. Thk. Safvân Adnân Dâvûdî. 4. Baskı. Dımeşk, Beyrut: Dâru’l-Kā’a, 2009.
  • Kırca, Celal. Kur’ân ve Fen Bilimleri. 5. Baskı. İstanbul: Marifet Yayınları, 2005.
  • Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekir. el-Câmi’ li ahkāmi’l-Kur’ân. Thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkī. 24 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2006.
  • Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd. Te’vîlâtü Ehli’s-Sünne -Tefsîru’l-Mâtürîdî. Thk. Mecdî Baslûm. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2005.
  • Mevdûdî, Ebu’l-A’lâ. Tefhîmu’l-Kur’an. Trc. Muhammed Han Kayanî v. dğr. 2. Baskı. 7 Cilt. İstanbul: İnsan Yayınları, 1991.
  • Râzî, Ebû Abdillah Fahruddîn Muhammed b. Ömer. Tefsîru’l-Fahri’r-Râzî -Tefsîru’l-Kebîr Mefâtîhu’l-gayb. 32 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1981.
  • Seyyid Kutub. Fî Zilâli’l-Kur’ân. 30 Cilt. Kahire: Dâru’ş-Şurûk, 2003.
  • Tabatabâî, es-Seyyid Muhammed Hüseyn. el-Mîzân fî tefsîri’l-Kur’ân. Thk. Fudayle eş-Şeyh Hüseyn. 21 Cilt. Beyrut: Müessesetü’l-A’lemî’l-Matbûât, 1997.
  • Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr. Tefsîru’t-Taberî Câmiu’l-Beyân an Te’vîli Âyi’l-Kur’ân. Thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkī. 26 Cilt. Kahire: Dârı Hicr, 2001.
  • Tantâvî Cevherî. el-Cevâhir fî tefsîri’l-Kur’âni’l-Kerîm. Mısır: Mustafa el-Bâbî el-Halebî ve Evlâduhû, 1351/1932.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Kader”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 24: 58-63.Ankara: TDV Yayınları, 2001.
  • Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. İstanbul: Eser Neşriyat ve Dağıtım, 1979.
  • Zemahşerî, Ebu’l-Kāsım Mahmûd b. Ömer. Tefsîru’l-Keşşâf an hakāiki’t-tenzîl ve uyûni’l-ekāvîl fî vucûhi’t-te’vîl. Thk. Halîl Meymûn Şeyhâ. 3. Baskı. Beyrut: Dâru’l-Marife, 2009.

Detaylar

Sayı
Cilt: 18, Sayı: 2, Kış 2018
Geliş Tarihi
27.09.2018
Kabul Tarihi
15.10.2019
Yayın Tarihi
31.12.2018
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Tefsir

Nasıl Atıf Yapılır

Oruç, Ayşe Betül. “Ayetler Bağlamında Âlemin Yaratılışındaki Denge”. Marife 18/2. 31 Aralık 2018. 527-549. https://doi.org/10.33420/marife.464495.
Özet Görüntüleme: 16
PDF İndirme: 17

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: