Araştırma Makalesi

Müslim’in Ehl-i Bid’at Râvilerden Rivayet ile İlgili Durumu

Müslim’s Method Related to the Tellers of Opponent

Öz

İmam Müslim (ö. 261/875), el-Câmi’u’s-sahîh adlı eseri ile hocası Buhârî gibi tanınmış bir âlim olmakla birlikte onun ricâl alanında da eserlerinin olduğu bilinmektedir. Bu bağlamda Müslim’in söz konusu edilen eseri dışında et-Tabakât, Kitâbu’l-künâ ve’l-esmâ ve el-Münferidât ve’l-vuhdân isimli çalışmaları vardır. Bu eserlerde Müslim, râvileri değerlendirmekle birlikte onun ricâl değerlendirmelerinden bir kısmı cerh-ta’dîl eserlerinde nakledilmektedir. İmam Müslim râviler hakkındaki tenkit ve değerlendirmelerine güvenilen cerh-ta’dîl âlimlerinden kabul edilmektedir. Müslim’in cerh-ta’dîl metodunu tespitte onun Ehl-i bid’at râvileri ile ilgili tavrını ortaya koymak önem arz etmektedir. Bu çalışmada bir kısım ulemâ tarafından İmam Müslim’in el-Câmi’u’s-sahîh adlı meşhur eserinde Ehl-i bid’at olmakla tenkit edilen râviler incelenmiş, diğer münekkitlerin değerlendirmeleriyle mukayeseli olarak araştırılmıştır. Bu şekilde râvinin adâlet sıfatını zedeleyen bir unsur olan bid’at konusunda Müslim’in nasıl bir metot ortaya koyduğu tespit edilmeye çalışılmıştır.
Müslim Imam (d. 261/875) is a well-known scholar with his work named al-Jami al-sahih like his teacher who is Bukhari, and it is seen rahat he has got the works in the field of dignitaries. So Müslim produced studies with the names of et-Tabakât, Kitâbu al-kunâ ve al-asmâ and el-Münferidât ve al-vuhdân, including the aforementioned work. Müslim evaluates the tellers in these works, and a part of his dignitaries evaluations is given in the works of cerh-ta’dil. Namely, Müslim is accepted as one of the cerh-ta’dil scholars that his criticism and evaluations about the tellers are relied upon. It is important to reveal Müslim’s attitude related to the tellers of opponents for the determination of his cerh-ta’dil method. In this study, the tellers who are reviwed as opponents are studied on his famous work with the name of al-Jâmi al-sahîh by the ulama, and it was comparatively searched by the other critics’ evaluations. So it was tried to be determined about what a method Müslim revealed about the different judgement ör principle which is a negative factor on the quality of justice.

Anahtar Kelimeler

Hadis, Müslim, Cerh, Ehl, Metot
Hadith, Müslim, Cerh-Ta’dîl, Opponents, Method

Kaynakça

  • Ahmed b. Hanbel, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî el-Mervezî. er-Red ale’l-Cehmiyye ve’z-zenâdıka. Thk. Sabrî Selâme Şahîn. Riyad: Dâru’s-sebât, 1423/2003.
  • Aydınlı, Abdullah. Hadis Istılahları Sözlüğü. İstanbul: İFAV., 2009.
  • Ayyâş, İsmâîl Kâmil. “Menhecu’l-İmâmi’l-Buhârî fî kabûli rivâye meni’t-teheme bi’l-bid’ati fi’l-Câmi’i’s-sahîh”. Malezya: Câmi’atu’l-Medîneti’l-âlemiyye, 2012/1436.
  • Bağdâdî, Abdulkâhir. el-Fark beyne’l-fırak, Thk. Muhammed Osman. Kahire: Mektebetu İbn Sinâ, ty.
  • Bağdadî, Abdülkahir. Mezhepler Arasındaki Farklar. Trc. Ethem Ruhi Fığlalı, Ankara: TDV.
  • Çınar, Mahmut. “Zarûrât-ı Dîniyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 44: 138. İstanbul: TDV. Yayınları, 2013.
  • Dâ’ûr, Müyesser Receb Muhammed. Şuyûhu’l-Buhârî el-mütekellem fîhim fi’l-Câmi’i’s-sahîh dirâseten nakdiyyeten tahliliyyeten. Doktora Tezi, el-Câmi’atu’l-Ürdüniyye, 2010.
  • Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdirrahmân b. el-Fazl. Sünenü’d-Dârimî. Thk. Hüseyin Selîm Esed ed-Dârânî. Riyad: Dâru’l-muğnî, 1420/1999.
  • Dârimî, Ebû Saîd Osman b. Saîd b. Hâlid. er-Red ale’l-cehmiyye. Nşr. Ebû Yusuf Bedr b. Abdillah b. Bedr. Kuveyt: ed-Dâr li-selefiyye, 1985/1405.
  • Davudoğlu, Ahmed. Sahîh-i Müslim Tercüme ve Şerhi. İstanbul: Işık Yayınları, 2013.
  • Demirci, Ahmed. “Bidatcılık”. Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5, (1988): 71.
  • Ebû Zehre, Muhammed. Târîhu’l-mezâhibi’l-İslâmiyye, Matbaatu’s-sa’ade, y.y., ty.
  • Ebû Zehv, Muhammed. Hadîs ve Hadîsçiler. Trc. Selman Başaran - M. Ali Sönmez, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2016.
  • Eren, Mehmet. Hadis İlminde Ricâl Bilgisi ve Kaynakları. İstanbul: İSAM. Yayınları, 2012.
  • Eş’ârî, Ebî’l-Hasan Ali b. İsmaîl. Makâlâtu’l-islamiyyîn ve’htilâfu’l-musallîn. Thk. Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîd. Beyrut: Mektebetu’l-asriyye, 1990/1411.
  • Fığlalı, Ethem Ruhi. Çağımızda İtikadi İslâm Mezhepleri. İstanbul: Şa-to ilahiyat, ty.
  • Hammâd, Nafiz Hüseyin. “Ruvâtu’s-Sahîhayn el-müttehimûne bi’l-vad’ dirâseten-tevsîkiyyeten”. Mecelletu’s-sırât 13/ 22 (2011).
  • Hansu, Hüseyin. Mutezile ve Hadis. Ankara: Otto, 2012.
  • Hassûn, İndunisiyyen Hâlid Muhammed. Menhecu’l-İmâmi’l-Buhârî fi’r-rivayeti ‘ammen rumiye bi’l-bid’ati ve merviyyâtihim fi’l-Câmi’i’s-sahîh. Yüksek Lisans Tezi. Mekke: Ümmü’l-Kura, 1424.
  • Hâşim, Mahmûd Ömer. “el-İmâmu’l-Buhârî ve eseruhu fi’s-sünne”. y.y., ty.
  • Hatîb, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit el-Bağdâdî. el-Kifâye fî ilmi’r-rivâye. Thk. Zekeriyya Umeyrât, Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2012/1433.
  • Hâyik, Mus’ab b. Atâullah. el-İmâmu’l-Buhârî ve menhecuhu fî’l-cerh ve’t-ta’dîl. Riyad: Fehresetu Mektebetu’l-Melik Fahd el-Vataniyye, 2009/1430.
  • İbn Adî, Ebû Ahmed Abdullâh b. Adî b. Abdillâh el-Cürcânî. el-Kâmil fi duafâi’r-ricâl. Thk. Süheyl Zekkâr, Beyrut: Dâru’l-fikr, 1984/1404.
  • İbn Ebî Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahman b. Muhammed b. İdris. Kitâbu’l-cerh ve’t-ta’dîl. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1953/1372.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî. Hedyu’s-sâri mukaddimetu fethi’l-bâri şerhu Sahîhi’l-Buhârî. Dımeşk: Dâru’l-feyhâ, 2000/1421.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî. en-Nüket âlâ kitâbi İbni’s-Salâh, Thk. Rebî b. Hâdî Umeyr. Riyad: Dâru’r-râye, 1415/1994.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî. Nüzhetu’n-nazar fi tavdîhi nuhbeti’l-fiker fi mustalahi ehli’l-eser. Thk. Abdullah b. Dayfullah er-Rahîlî, Riyad: Mektebetu Melik Fahd el-vataniyye, 2001/1422.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed el-Askalânî. Tehzîbu’t-tehzîb. Thk. Âdil Mürşid - İbrahim Zeybek. Beyrut: Müessesetu’r-risâle, ty.
  • İbn Hazm, Ebû Muhammed Alî b. Ahmed b. Saîd el-Endelüsî el-Kurtubî. el-Fasl fi’l-milel ve’l-ehvâi ve’n-nihal. Thk. Muhammed İbrahim Nusayr - Abdurrahman Umeyrâ. Beyrut: Dâru’l-ceyl, 1996/1416.
  • İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed b. Hibbân b. Ahmed el-Büstî. Kitâbu’l-mecrûhîn mine’l-muhaddisîn ve’d-Duafâ ve’l-metrûkîn. Thk. Mahmud İbrahim Zâyed. Beyrut: Dârul-ma’rife, 1992/1412.
  • İbn Hibbân, Ebû Hâtim Muhammed b. Hibbân b. Ahmed el-Büstî. Kitâbu’s-sikât. Thk. Seyyid Şerefüddîn Ahmed. Dâiretu’l-me’arifi’l-Osmaniyye, 1973/1393.
  • İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdillah b. Müslim. Te’vilu muhtelifi’l-hadis. Thk. Muhammed Muhyiddîn el-Asfar. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1999/1419.
  • İbn Manzûr, Ebü’l-Fadl Muhammed b. Mükerrem el-Ifrikî. Lisânu’l-Arab. Beyrut: Dâru-sadr, ty.
  • İbn Receb el-Hanbelî, Ebü’l-Ferec Zeynüddîn Abdurrahmân b. Ahmed b. Abdirrahmân Receb el-Bağdâdî ed-Dımaşkî. Şerhu ileli’t-Tirmizî. Thk. Nûreddîn Itr, Dâru’l-melâh, ty.
  • İbnü’s-Salâh Ebû Amr Osman b. Abdurrahman eş-Şehrezûrî. Mukaddimetu İbnü’s-Salâh. Thk. Nûreddîn Itr. Dımeşk: Dâru’l-fikr, 2012/1433.
  • İbrahim Mustafa vd., el-Mu’cemu’l-vasît. İstanbul: el-Mektebetu’l-İslâmiyye, ty.
  • İsmâil Hakkı, İzmirli. Hadis Tarihi. Tenkitli Neşir: İbrahim Hatiboğlu. İstanbul: Darulhadis, 2002.
  • Kandemir, M. Yaşar. Mevzû Hadisler. Ankara: DİB. Yayınları, ty.
  • Karahan, Abdullah. Hadis Râvilerinin Güvenilirliği. Bursa: Sır Yayıncılık, 2005.
  • Karataş, Mustafa. Hadis Rivayet Tarihi. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2014.
  • Koçyiğit, Talat. Hadisçilerle Kelâmcılar Arasındaki Münakaşalar. Ankara: TDV. Yayınları, 1989.
  • Kudsî, Abdüssettâr Abdülhamîd. “Râvinin Adâleti Problemi Açısından Ehl-i Bid’atın Rivayetleri”. Hadis Araştırmaları. Trc. Salahattin Polat. İstanbul: İnsan Yayınları, 2003.
  • Kummî, Ebû Sehl İsmâîl b. Alî b. İshâk b. Ebî Sehl el-Fazl b. Nevbaht el-Bağdâdî en-Nevbahtî-Sa’d b. Abdillah. Kitâbu firaki’ş-Şiâ. Thk. Abdülmün’im el-Hanefî. Kahire: Dâru’r-reşâd, 1992/1412.
  • Makdîsî, Ebî’l-Fadl Muhammed b. Tâhir. Şurûtu’l-eimmeti’s-sitte. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1984/1405.
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. Sahîhu Müslim. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2010/1430.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. el-Minhâc şerhu Sahîh’i Müslim b. Haccâc. Mısır: el-Matba’atu’l-Mısrıyye, 1929/1347.
  • Öz, Mustafa. “Gâliyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 13: 333-337. İstanbul: TDV. Yayınları, 1996.
  • Öz, Mustafa. “Şîa”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 39: 111-114. İstanbul: TDV. Yayınları 2010.
  • Öz, Mustafa. “Nâsıbe”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 32: 393-394. İstanbul: TDV. Yayınları, 2006.
  • Polat, Salahattin. “Cerh ve Ta’dîlin Öznelliği”. Hadis Araştırmaları. İstanbul: İnsan Yayınları, 2003.
  • Râmhürmüzî, Ebû Muhammed İbn Hallâd el-Hasen b. Abdirrahmân b. Hallâd el-Fârisî. el-Muhaddisu’l-fâsıl beyne’r-râvi ve’l-va’î. Thk. Muhammed Accâc el-Hatîb. Kahire: Dâru’l-fikr, 1984/1404.
  • Râzî, Muhammed b. Ebî Bekr b. Abdulkâdir. Muhtâru’s-sıhâh. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, 2014/1435.
  • Sıddıkî, M. Zübeyr. Hadis Edebiyatı Tarihi. Trc. Yusuf Ziya Kavakçı. İstanbul: Yeni Zamanlar Yayınları, 2004.
  • Subeyh, Mu’tez Yûsuf Cemîl. Menhecu’l-İmâm Müslim fi’r-rivâyeti ‘ammen rumiye bi’l-bid’ati. Yüksek Lisans Tezi. Câmi’atu’n-Necâh el-Vataniyye, Filistin 2012.
  • Sûdânî, Kerîme. Menhecu’l-İmâmi’l-Buharî fi’r-rivayeti ani’l-mübtedi’âti min hilali’l-Câmi’i’s-sahîh. Riyad: Mektebetu’r-rüşd, 1425/2004.
  • Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî eş-Şafiî. Tedrîbü’r-râvi fi şerhi Takrîbi’n-Nevevî. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1430/2009.
  • Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî eş-Şafiî. Tedrîbü’r-râvi fi şerhi Takrîbi’n-Nevevî. Thk. İrfân el-Aşşâ. Beyrut: Dârul-fikr, 1993/1414.
  • Şahyar, Ataullah. “Bid’at Ehlinden Hadis Rivayeti Kapsamında Mihne Sürecinin Cerh ve Ta’dîle Etkisi”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/12 (2013): 24.
  • Şehristânî, Muhammed b. Abdilkerîm b. Ebî Bekr Ahmed. el-Milel ve’n-nihal. Thk. Emîr Ali Mehnâ-Ali Hasan Fa’ûr. Beyrut: Dâru’l-ma’rife, 1993/1414.
  • Tehânevî, Zafer Ahmed el-Osmânî. Kavâ’id fî ulûmi’l-hadîs. Thk. Abdulfettâh Ebû Gudde. Beyrut: Mektebü’l-matbu’âti’l-İslâmiyye, 1984/1404.
  • Tehânevî, Zafer Ahmed. Yeni Usul-i Hadis. Thk. Abdulfettah Ebû Gudde. Trc. İbrahim Canan. İzmir: Silm Matbaası, 1982.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre. Sünenü’t-Tirmizî. Haz. Muhammed Nâsırüddîn el-Elbânî. Riyad: el-Mektebetu’l-me’arif, ty.
  • Turhan, Halil İbrahim. Ricâl Tenkidinin Doğuşu ve Gelişimi Hicri İlk İki Asır. İstanbul: MÜİFAV. Yayınları, 2015, ss. 115-459.
  • Uğur, Mücteba. Ansiklopedik Hadis Terimleri Sözlüğü. Ankara: TDV. Yayınları, 1992.
  • Uğur, Mücteba. İmâm Buhârî. Ankara: TDV. Yayınları, 2005.
  • Ukaylî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Amr b. Mûsâ. Kitâbu’d-Duafâi’l-kebîr. Thk. Abdülmu’tî Emîn Kal’acî. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1984/1404.
  • Watt, W. Montgomery. İslâm Düşüncesinin Teşekkül Devri. Trc. Ethem Ruhi Fığlalı. Ankara: Sarkaç Yayınları, ty.
  • Yaran, Rahmi. “Bid’at”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 6: 129. İstanbul: TDV. Yayınları, 1992.
  • Yavuz, Yusuf Şevki. “Ehl-i Bid’at”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 10: 501. İstanbul: TDV. Yayınları, 1994.
  • Yücel, Ahmet. Hadis Usulü. İstanbul: İFAV., 2013.
  • Zebîdî, Ebü’l-Feyz Muhammed el-Murtazâ b. Muhammed b. Muhammed b. Abdirrezzâk el-Bilgrâmî el-Hüseynî. Tâcü’l-’arûs min cevâhiri’l-kâmûs. Thk. Abdülkerîm el-Azbâvî. Kuveyt: et-Turâsü’l-Arabî, 1965/1385.
  • Zebîdî, Zeynuddin Ahmed bin Ahmed Abdillatif. Sahih’i Buhârî Muhtasarı Tecrîd-i Sarih Tercemesi ve Şerhi (Tecrîd Mukaddimesi). Trc. Ahmed Naim. Ankara: DİB. Yayınları, 1987.
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî. Siyeru a’lâmi’n-nübelâ. Thk. Şu’ayb el-Arnaût vd., Beyrut: Müessesetu’r-risâle, 1983/1403.
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî. el-Mûkizâ fî ilmi mustalahi’l-hadîs. Nşr: Abdulfettâh Ebû Gudde. Haleb: Mektebetu’l-matbu’ati’l-İslâmiyye, 1405/1984.
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî. Kitâbu tezkireti’l-huffâz. Thk. Abdurrahman b. Yahya el-Muallimî. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1954/1374.
  • Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osman et-Türkmânî el-Fârikî ed-Dımaşkî. Mîzânu’l-i’tîdâl fi nakdi’r-ricâl. Thk. Şeyh Ali Muhammed Muavvad. Şeyh Âdil Ahmed Abdulmecid. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1995/1416.
  • Zerkeşî, Ebû Abdillâh Bedrüddîn Muhammed b. Bahâdır b. Abdillâh et-Türkî el-Mısrî el-Minhâcî eş-Şâfiî. en-Nüket ‘âlâ mukaddimeti İbnü’s-Salâh. Thk. Zeynel’abidîn b. Muhammed Belâ Ferîc. Riyad: Mektebetu advâu’s-selef, 1998/1419.

Detaylar

Sayı
Cilt: 18, Sayı: 2, Kış 2018
Geliş Tarihi
09.10.2018
Kabul Tarihi
17.10.2019
Yayın Tarihi
31.12.2018
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
Kur'an-ı Kerim Okuma ve Kıraat İlmi

Nasıl Atıf Yapılır

Taş, Mustafa. “Müslim’in Ehl-I Bid’at Râvilerden Rivayet Ile İlgili Durumu”. Marife 18/2. 31 Aralık 2018. 605-629. https://doi.org/10.33420/marife.468680.
Özet Görüntüleme: 14
PDF İndirme: 10

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: