Araştırma Makalesi

Bankaların Memur, İşçi ve Emeklilere Verdiği Maaş Promosyonlarının Fıkhî Durumu

The Position of Salary Promotions Provided to Civil Servants, Laborers and Pensioners by Banks in Terms of Islamic Jurisprudence

Öz

İslam dini, faizi yasaklamış ve haram kılmıştır. Aynı şekilde faizli işlemleri de yasaklamıştır. Çağdaş finansal sistemin önemli aracı kurumlarından biri bankadır. Konvansiyonel bankalar, yaptıkları iş ve işlemlerde kendilerini cari hukuk ile sınırlandırırlar ancak dini açıdan iş ve işlemleri değerlendirmezler. Günümüzde memur, işçi ve emekliler maaşlarını banka üzerinden almaktadırlar. Bankalar, yapılan yasal düzenlemeye istinaden son yıllarda maaş sahibi olan memur, işçi ve emeklilere maaşlarının kendilerine yatırılması karşılığında promosyon vermektedir. Bankaların memur, işçi ve emeklilere verdiği promosyon güncel ve tartışmalı bir mesele olduğu için günümüz fıkıhçıları konuyu ele almış ve farklı görüşler öne sürmüşlerdir. Ancak güncel bir mesele olduğu için bu konuda şu ana kadar görebildiğimiz kadarıyla detaylı bir çalışma yapılmamıştır. Bu makalemizde, bankaların verdiği promosyonun fıkhi durumunu ve fıkıhçıların bu konudaki görüşlerini ele alacağız.
The religion of Islam prohibited interest for people and deemed it haram. It also prohibited acts and contracts that are carried out with interest. Banks are some of the significant intermediary institutions of the contemporary financial system. Conventional banks are restricted in their activities by existing law, but they cannot assess jobs and operations in a religious sense. Today’s civil servants, laborers and pensioners receive their salaries from banks. In line with the legal regulations in recent years, banks provide civil servants, laborers and pensioners with promotional offers in the case that their salaries are deposited in their branches. As the promotions provided to these people from banks are a current and debated issue, today’s scholars of Islamic jurisprudence have discussed the topic and provided a set of views. However, as it is a contemporary issue, to the best of our knowledge, no detailed study has been conducted on it yet. In this article, we will discuss the position of these promotions provided by banks in terms of Islamic jurisprudence and the views of scholars of Islamic jurisprudence on this issue.

Anahtar Kelimeler

İslam Hukuku, Faiz, Banka, Promosyon, Maaş
Islamic Law, Interest, Bank, Promotion, Salary

Kaynakça

  • Adevî, Ali b. Ahmed. Hâşiyetü’l-AdevîalâKifâyeti’t-tâlibi’r-rabbânî, Beyrut. Dârü’l-fikr, 1982.
  • Bardakoğlu, Ali, “Hibe”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 17: 421-426. İstanbul: TDV Yayınları 1989.
  • Bayındır, Abdülaziz. “Bankaların Maaşlarımız Karşılığında Verdiği Promosyon Helal Midir?”. Erişim: 10 Eylül 2018. http://www.fetva.net/yazili-fetvalar/bankalarin-maaslarimiz-karsiliginda-verdigi-promosyon-helal-midir.html.
  • Bayındır, Abdülaziz. “Bankaların Emeklilere Verdiği Promosyon Parası Helal Midir?”. Erişim 25 Eylül 2018. http://www.fetva.net/goruntulu-fetvalar/bankalarin-emeklilere-verdigi-promosyon-parasi-helal-mi.html.
  • Bayındır, Servet. “Kredi Piyasalarındaki Bazı Uygulamaların Fıkhî Durumuna İlişkin Değerlendirmeler”. Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı-III Afyonkarahisar 2010. 41-66. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2013.
  • Beşer, Faruk. “Kredi Piyasalarındaki Bazı Uygulamaların Fıkhî Durumuna İlişkin Değerlendirmeler”. Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı-III Afyonkarahisar 2010. 89. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2013.
  • Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukuk-ı İslâmiyye ve Istılahat-ı Fıkhıyye Kamusu. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1968.
  • Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail. el-Câmi’u’s-sahîh. Beyrut: Dâru İbn Kesir, 1987.
  • Buhûtî, Mansûr b. Yûnus b. Salâhiddîn. Keşşâfü’l-kınâ’. Beyrut: Dârü’l-fikr, 1982.
  • Çeker, Orhan. Fetvalarım 1. Konya: Damla Ofset, 2014.
  • Çeker, Orhan. Fıkıh Dersleri 1. İstanbul: Seha Neşriyat, 1999.
  • Damad, Şeyhîzâde Abdurrahman. Mecma’ u’l-enhur fî Şerhi Mülteķa’l-ebhur. Beyrut: Darü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1998.
  • Desûkî, Muhammed b. Ahmed. Hâşiyetü’d-Desûkî alâ Şerhi’l-Kebîr. Beyrut: Dârü’l-fikr ty.
  • el-Fetâva’l-Hindiyye. Beyrut: Dârü’l-fikr, 1991.
  • Dönmez, İbrahim Kâfi. “Sedd-i Zerâi”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36: 277-282. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  • Elmas, Ömer. “Bankacılık Kanunu Açısından Bağış ve Yardımlar ile Promosyonlara İlişkin Değerlendirme”. Bankacılar Dergisi 63 (2007): 40-50.
  • Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. Rağbet Yayınları, İstanbul 1998.
  • Halil, b. Ahmed. Kitâbu’l-’ayn. Beyrut: Dâr ve Mektebetu’l-hilâl, ty.
  • Hıra, Ayhan. “Klasik Fıkıh Kaynaklarında Hibeden Dönme Meselesine İlişkin Temel Yaklaşımlar”. The Journal of Academic Social Science Studies (JASSS) 58 (2017): 237-250.
  • İbn Âbidin, Muhammed Emin Alauddin. Reddü’l-muhtârale’d-Dürri’l-muhtâr. Beyrut: Darü’l-kütübi’l-ilmiyye, 2003.
  • İbn Kudâme, Ebû Muhammed Abdullah b. Ahmed. el- Muğnî. Beyrut: Dârü’l-fikr, 1984.
  • İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Muhammed b. Mukerrem. Lisânü’l-’Arab. Beyrut: Dâr-u sadr, 1990.
  • İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm. el-Bahru’r -râ’ik Şerhu Kenzi’d-dekâ’ik. Kahire: Darü’l-marife, 1333.
  • İbn Rüşd, Muhammed b. Ahmed b. Muhammed el-Kurtubî. Bidayetu’l-müctehid ve nihayetu’l-muktesid. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 2007.
  • Karaman, Hayrettin, “Bankaların Promosyonu”. Erişim: 10 Eylül 2018. http://www.hayrettinkaraman.net/makale/0260.htm.
  • Karaman, Hayrettin,”, Bankaların Verdiği Promosyon”. Erişim: 10 Eylül 2018. http://www.hayrettinkaraman.net/makale/0263.htm.
  • Kâsânî, Aluüddin Ebû Bekir b. Mes’ûd el-Hanefi. Bedâi’u’s-sanâi’ fî tertîbi’ş-şerâ’i’. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-’ilmiyye, 2003.
  • Mecelle-i Ahkam-ı Adliye. İstanbul 1329.
  • Merğînânî, Ebü’l-Hasen Burhânüddin Ali b. Ebî Bekr. el-Hidâye Şerhu Bidâyeti’l- mübtedî, Beyrut: y.y., ty.
  • Mevsılî, Abdullah b. Muhmûd b. Mevdûd. el-İhtiyârli- ta’lîli’l-Muhtâr. Beyrut: Dâru’l-marife, 1998.
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyn el-Kuşeyrî. el-Câmi’u’s-sahîh. Nşr. M. Fuad Abdulbaki. Beyrut: Daru Ihyau’t-Turasi’l-Arabi, 1966.
  • Özsoy, İsmail. “Faiz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 12: 110-126. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  • Remlî, Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed. Nihâyetü’l- muhtâc ilâ Şerhi’l-Minhâc. Beyrut: Dârü’l-fikr, 1984.
  • Sahnûn b. Abdisselam b. Sa’îd. el-Müdevvennetü’l-kübrâ. Kahire: Dârü’l-hadis, 2005.
  • Serahsî, Şemsü’l-Eimme Ebu Bekr Muhammed b. Ahmed. el-Mebsût. Beyrut: Darü’l-kütübi’l-ilmiyye, 2001.
  • Şâfiî, Ebû Abdillah Muhammed b. İdrîs. el- Ümm. Beyrut: Dâru’l-marife, 1973.
  • Şener, Abulkadir. İslam Hukukunda Hibe. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1984.
  • Şîrâzî, Ebu İshâk İbrahim b. Ali el- Fîrûzâbâdî. el- Mühezzeb fî fıkhi’l-İmâm eş- Şâfiî. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, ty.
  • Şirbînî, Şemsüddin el-Hatib Muhammed b. Ahmed el-Kahiri. Muğnî’l-muhtâc. Kahire: Dârulhadis, 2006.
  • Tarhan, Gülnihal. Bankacılık Hizmetlerinde Promosyon Uygulamaları ve Muhasebesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2010.
  • Türk Dil Kurumu. “Promosyon”. Erişim: 10 Eylül 2018. www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts& arama=gts&guid=TDK.GTY.5b466f806e1657.62500114.
  • Yazıcı, Mehmet. Bankacılığa Giriş. İstanbul: Beta Basım Yayım, 2015.
  • Zeydan, Abdulkerim. el-Medhal li-diraseti’ş-şeriati’l-İslamiyye. Beyrut: Müessesetü’r-risale, 1999.

Detaylar

Sayı
Cilt: 18, Sayı: 2, Kış 2018
Geliş Tarihi
11.09.2018
Kabul Tarihi
19.08.2019
Yayın Tarihi
31.12.2018
Dergi Bölümü
Araştırma Makalesi
Bilim dal(lar)ı
Temel İslam Bilimleri,
İslam Hukuku

Nasıl Atıf Yapılır

Uyanık, Memet Zeki. “Bankaların Memur, İşçi Ve Emeklilere Verdiği Maaş Promosyonlarının Fıkhî Durumu”. Marife 18/2. 31 Aralık 2018. 631-648. https://doi.org/10.33420/marife.458906.
Özet Görüntüleme: 11
PDF İndirme: 7

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: