Araştırma Notu

Faiz ve Ribâ Ayrımına Dayalı Çağdaş Tartışmalar: Fazlurrahman Örneği

Modern Debates over Riba and Interest: The Case of Fazlur Rahman

Öz

Faiz (ribâ) İslam’da kesin bir şekilde yasaklanmıştır. Genel kabule göre faiz ribâ ile eş görülerek faizin tüm biçimleri kesin şekilde yasak olarak kabul edilmektedir. Faiz konusu başlangıçtan itibaren çeşitli açılardan tartışılmıştır. Ancak bu tartışmalar yasağın kendisi hakkında olmamışken, günümüzde doğrudan yasağı ilgilendiren boyutlara taşınmıştır. Çağdaş dönemde, birtakım ekonomik gerekçelerle Kur’ân’da yasaklanan ribanın faiz ile eş anlamlı olmadığı ileri sürülmüştür. Bu çalışma, Fazlurrahman’ın görüşleri örnekliğinde, çağdaş tartışmaların faiz konusu nasıl ele aldığını incelemeyi amaçlamaktadır. İlk olarak İslam’da faiz yasağı konusu ana hatları ile ortaya konacak ardından yasak konusundaki çağdaş yaklaşımların ortaya çıkış şekilleri irdelenecektir. Son olarak Fazlurrahman’ın konu hakkında görüşlerine yer verildikten sonra bu görüşlerin genel bir değerlendirmesi yapılacaktır.
Interest (riba) is categorically prohibited in Islam. Interest is commonly equated with riba and thus interest is considered blanketly prohibited in all its forms as well. From the beginning the issue of interest has been discussed from various ways. However, these discussions were not about the prohibition itself. In modern times, it has been moved to dimensions that directly concern prohibition. In the contemporary period for some economic reasons, it is suggested that riba is not synonymous with interest. This paper seeks to analyze how the modern debates the issue of interest in the example of Fazlurrahman's views. The issue of prohibition of interest in Islam will be first outlined. Subsequent to the basis outline, the emergence of contemporary approaches to prohibition will be examined. Finally, Fazlurrahman's views will be summarized and a general evaluation of his arguments will be made.

Anahtar Kelimeler

İslam Hukuku, Faiz, Ribâ, Banka Faizi, Fazlurrahman
Islamic Law, Interest, Riba, Bank Interest, Fazlur Rahman

Kaynakça

  • Abbas, Megan Brankley. “Between Western Academia and Pakistan: Fazlur Rahman and the Fight for Fusionism”. Modern Asian Studies 51/3 (2017), 736-768.
  • Abduh, Muhammed. el-Aʿmâlü’l-kâmile. nşr. Muhammed ‘İmâre. 5 Cilt. Kahire: Dâru’ş-Şurûk, 1993.
  • Bayındır, Servet. “Faizin Tanımı Meselesi”. İslam İktisadı Perspektifinden Faiz. ed. Taha Eğri - Zeyneb Hafsa Orhan. 53-67. İstanbul: İktisat Yayınları, 2018.
  • Dalgın, Nihat. “Faiz Yasağıyla İlgili Farklı Yaklaşımlar”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 16 (2010), 77-110.
  • Dalgın, Nihat. Gündemdeki Tartışmalı Dinî Konular 2: Ticaret Hayatımız. Samsun: Etüt Yayınları, 2010.
  • Döndüren, Hamdi. Delilleriyle Ticaret ve İktisat İlmihali. İstanbul: Erkam Yayınları, 2016.
  • Ebû Zehrâ, Muhammed. Faiz (Ribâ) Araştırmaları. çev. Yunus Araz. Bursa: Emin Yayınları, 2016.
  • Emad, H. Kahalil - Thomas, Abdulkader. “The Modern Debate Over Riba in Egypt”. Interest in Islamic Economics: Understanding Riba. ed. Abdulkader Thomas. 68-94. Madison Ave, New York: Routledge, 2006.
  • Erdem, Ekrem. “Kur’an’da Ribâ (Faiz) Ayetlerinin Kademeli Nüzulü ve Üslûbu: İslam’ın Ticaret, İnfak ve Finans Sistemi Üzerinden Bir İnceleme”. İslam İktisadı Perspektifinden Faiz. ed. Taha Eğri - Zeyneb Hafsa Orhan. 1-51. İstanbul: İktisat Yayınları, 2018.
  • Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2. Basım, 2005.
  • Farooq, Mohammad Omer. “The Riba-Interest Equivalence: Is there an Ijma (consensus)?”. Transnational Dispute Management 4/5 (2007).
  • Gül, Ali Rıza. “İslâm’daki Faiz Yasağının Temeli Olarak Câhiliye Ribâsı Kavramı”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 21/1 (2017), 701. https://doi.org/10.18505/cuid.307384
  • Haque, Ziaul - Kazmi, Aqdas Ali. “The Nature and Significance of the Medieval and Modern Interpretations of ‘Riba’”. The Pakistan Development Review 32/4 (1993), 933-946.
  • İbnü'l-Münzir, Ebû Bekr Muhammed b. İbrâhîm b. el-Münzir en-Nîsâbûrî. el-İcmâʿ. Amman - Re'sülcenne: Mektebetü'l-Furkân - Mektebetü Mekkete’s-Sekâfiyye, 1420/1999.
  • Karaman, Hayreddin vd. Kur’an Yolu Türkçe Meâl ve Tefsir. 5 Cilt. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 3. Basım, 2012.
  • Karaman, Hayreddin. Mukayeseli İslam Hukuku. 3 Cilt. İstanbul: İz Yayıncılık, 7. Basım, 2012.
  • Kavak, Özgür. Reşit Rıza’nın Fıkıh Düşüncesi Çerçevesindeki Görüşleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2009.
  • Khan, Javed Ahmad. The Modern Arab-Islamic Thoughts on Interest. Aligarh: Aligarh Muslim University, Centre of West Asian Studies, Yüksek Lisans Tezi, 1987.
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc. el-Câmiʿu’s-sahîh. thk. Muhammed Fuad Abdülbaki. Kahire: Müesset’ül-Muhtar, 1431/2010.
  • Orman, Sabri. “Modern İktisat Literatüründe Para, Kredi ve Faiz”. Para, Faiz ve İslam: Tartışmalı İlmi Toplantı. 11-84. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2015.
  • Özsoy, İsmail. İslam İktisadında Faiz ve Çağımızda Ortaya Çıkan Problemler. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1991.
  • Özsoy, İsmail, “Faiz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 12/110-126. İstanbul: TDV Yay., 1995.
  • Rahman, Fazlur. “Ribā and Interest”. çev. Mazheruddin Siddiqi. Islamic Studies 3/1 (1964), 1-43.
  • Rahman, Fazlur. “Eyüb Han Döneminde Bazı İslâmî Meseleler”. çev. Mevlüt Uyanık. İslâmî Araştırmalar 4/4 (1990), 301-310.
  • Rahman, Fazlur. İslâm. çev. Mehmet Dağ - Mehmet Aydın. İstanbul: Selçuk Yayınları, 3. Basım, 1993.
  • Rahman, Fazlur. Islamic Methodology in History. Islamabad: Islamic Research Institute, 3. Basım, 1995.
  • Rahman, Fazlur. İslâmi Yenilenme Makaleler III. çev. Adil Çiftçi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2002.
  • Rahman, Fazlur. İslâmî Yenilenme Makaleler I. çev. Adil Çiftçi. Ankara: Ankara Okulu Yay., 3. Basım, 2004.
  • Rızâ, Muhammed Reşîd. er-Ribâ ve’l-muâmelât fi’l-İslâm. Kahire: Dâru’n-Neşr li’l-Câmiât, 1428/2007.
  • Sayı, Ali. “Faiz ve Faizin Tarihi Gelişimi”. Faizsiz Yeni Bir Banka Modeli: Faizsiz Kredileşme Sistemi. ed. Ahmet Tabakoğlu - İsmail Kurt. 19-37. İstanbul: İslami İlimler Araştırma Vakfı Yayınları, 1987.
  • Siddiqi, Muhammad Nejatullah. Riba, Bank Interest and the Rationale of its Prohibition. New Delhi: Markazi Maktaba Islami Publ, 2005.
  • Suâvi, Ali. “Fâiz Meselesi”. Ulûm Gazetesi (1286[1869]), 266-276.
  • Suharto, Ugi. “Riba and Interest in Islamic Finance: Semantic and Terminological Issue”. International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and Management 11/1 (2018), 131-138.
  • Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr. Câmiü’l-Beyân fî Tefsiri’l-Kur’ân. thk. Abdussened Hasan Yemame. Kahire: Dâru Hicr, 1422/2001.
  • Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi. Hak Dini Kur’ân Dili. 10 Cilt. İstanbul: Azim Dağıtım, 1992.
  • Zaman, Muhammad Qasim. Islam in Pakistan: A History. Princeton: Princeton University Press, 2018.

Detaylar

Sayı
Cilt: 20, Sayı: 1, Yaz 2020
Geliş Tarihi
15.04.2020
Kabul Tarihi
24.06.2020
Yayın Tarihi
30.06.2020
Dergi Bölümü
Araştırma Notu

Nasıl Atıf Yapılır

DURMAZ, Osman. “Faiz Ve Ribâ Ayrımına Dayalı Çağdaş Tartışmalar: Fazlurrahman Örneği”. Marife 20/1, 293-306.. https://doi.org/10.33420/marife.760428
Özet Görüntüleme: 62
PDF İndirme: 13

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.
DergiPark İstatistikleri: