Derbentli Bir Âlim ve Eseri: Hasan Tahsin Emiroğlu ve Esbâb-ı Nüzûl’ü

A Derbent Scholar and His Work: Hasan Tahsin Emiroğlu and Esbâb-ı Nüzûl

Öz

Konya’nın Derbent ilçesi yakın geçmişinde pek çok âlim, hoca ve hafız yetiştirmiş bir yer olarak bilinmekte ve tanınmaktadır. Derbent’te yetişmiş bu nitelikteki kimselerden biri de Hasan Tahsin Emiroğlu’dur. Emiroğlu Derbent’te doğup büyümüş; Derbent, Ilgın ve Konya merkezde medrese tahsili görmüştür. Ayrıca medreselerin kapatılmasından sonra açılan ve yeni usüllerde eğitim veren Konya ve Kütahya imam-hatip ortaokullarında da öğrenim görmüştür. Konya’nın çeşitli beldelerinde ve merkezindeki bazı okullarda uzun yıllar öğretmenlik yapmış; daha sonra Konya, Adana ve Bala (Ankara) müftülükleri görevinde bulunmuştur. Emiroğlu hem öğretmenlik hem de müftülük vazifelerinde iken gösterdiği titizlik ve gayretle, yaşamı boyunca okumaya ve ilme verdiği değerle dikkat çekmiştir. Fakat onun adından söz ettiren asıl husus, Kur’an âyetlerinin iniş sebeplerini konu alan ve yazım aşamasında tefsire dönüşen “Esbâb-ı Nüzûl” adında bir eser yazması olmuştur. Yazıldığı yıllarda önemli bir dikkat ve ilgiyle karşılanan bu hacimli eser ve dolayısıyla da onun yazarı bugün için neredeyse unutulmuş gibidir. Bu çalışma ile Emiroğlu’nun hayatı ve eserleri incelenerek onun ve eserinin tanınmasına ve bilinmesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Çalışma hazırlanırken Emiroğlu’nun eserleri incelenmiş, ailesinden ve talebelerinden bazı kimselerle görüşülmüş, ondan ve eserlerinden söz eden çalışmalar gözden geçirilmiştir.
Derbent, a district of Konya, is recognized and known as a place that has raised many scholars, teacher, and hafizes in its recent past. Hasan Tahsin Emiroğlu is one of those people who grew up in Derbent. Emiroğlu was born and raised in Derbent and received madrasah education in Derbent, Ilgın, and Konya. He also studied in Konya and Kütahya imam-hatip secondary schools, which were opened after the closure of the madrasahs and provided education in new methods. He worked as a teacher in various towns of Konya and some schools in the center for many years, and later served as the Mufti of Konya, Adana, and Bala (Ankara). Emiroğlu caught attention with his meticulousness, effort, and the value he gave to reading and science throughout his life while he was a teacher and a mufti. However, the essential point that made his name mentioned was that he wrote a work called “Esbâb-ı Nüzûl”, which was about the reasons for the descent of the Qur'anic verses and turned into an interpretation during the writing phase. This voluminous work, which received considerable attention and interest in the years it was written, and its author seems to be almost forgotten today. With this study, it was aimed to analyze Emiroğlu's life and works and contribute to the recognition and awareness of Emiroğlu. While preparing the study, Emiroğlu's works were analyzed, some of his family and students were interviewed, and the studies mentioning him and his works were reviewed.

Anahtar Kelimeler

Kuran, Esbâb-ı Nüzûl, Hasan Tahsin Emiroğlu, Biyografi, Derbent
Quran, Esbâb-ı nüzûl, Biography, Hasan Tahsin Emiroğlu, Derbentg

Kaynakça

  • Ayverdi, İlhan. Misalli Büyük Türkçe Sözlük. 3 Cilt. İstanbul: Kubbealtı Yayınları, 2011.
  • Çelebi, İlyas. “Tezkiretü’l-Kurtubî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. EK-2/602-603. Ankara: TDV Yayınları, 2016.
  • Demirci, Muhsin. “Esbâb-ı Nüzûl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 11/360-362. Ankara: TDV Yayınları, 1995.
  • Emiroğlu, Hasan Tahsin. Esbâb-ı Nüzûl (Kur’an Âyetlerinin İniş Sebepleri ve Tefsirleri). 15 Cilt. İstanbul: Yasin Yayınevi, 2013.
  • Emiroğlu, Hasan Tahsin. Esbâb-ı Nüzûl (Kur’an Âyetlerinin İniş Sebepleri ve Tefsirleri). 16 Cilt. Konya: Kuzucular Ofset, ts.
  • Ertaş, Mustafa. “Tarihinde Sarıveliler’i Aydınlatan Alimlerden Örnekler”. Anadolu Telgraf Gazetesi (13.04.2017). http://www.anadolutelgraf.com/yazar/TARIHINDE-SARIVELILER-I-AYDINLATAN-ALIMLERDEN-ORNEKLER/3764/
  • İmam-ı Şa’ranî. Kısaltılmış Tezkire-i Kurtubî. çev. Hasan Tahsin Emiroğlu. Konya: Tekin Kitabevi, 1995.
  • Müslim. Sahîh-i Müslim ve Tercemesi. 8 Cilt. çev. Mehmed Sofuoğlu. İstanbul: İrfan Yayınları, 2014.
  • Öcal, Mustafa (2003). “İmam ve Hatip Mektepleri, Mezunlarından Bazıları ile Yapılan Mülâkatlar ve Şehâdetname Örnekleri”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/2 (2003), 51-101.
  • Öcal, Mustafa. “Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Din Eğitimi ve Öğretimi”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7/1 (1998), 241-268.
  • Uz, Mehmet Ali. Konya Âlimleri ve Velileri. Konya: Meram Belediyesi Kültür Yayınları, 2015.

Detaylar

Sayı
Cilt: 20, Sayı: 2, Kış 2020
Geliş Tarihi
06.10.2020
Kabul Tarihi
24.11.2020
Yayın Tarihi
30.12.2020
Dergi Bölümü
Araştırma Notu

Nasıl Atıf Yapılır

Kavaklıyazı, Ahmet. “Derbentli Bir Âlim Ve Eseri: Hasan Tahsin Emiroğlu Ve Esbâb-ı Nüzûl’ü”. Marife 20/2, 913 - 932.. https://doi.org/10.5281/zenodo.4399978
Özet Görüntüleme: 29
PDF İndirme: 10

Dosya İndirmeleri

Dosya indirme bilgisi bulunmuyor.